Россиянинг ҳужум қилиш қобилияти синдирилди, деди Киевнинг собиқ бош генерали Би-би-сига
Лавозимидан озод этилганидан бери берган илк интервьюсида генерал Сирский Украинанинг урушдаги келажаги ҳақида гапиради.
Россиянинг ҳужум салоҳияти барбод бўлди, дейди Киевнинг собиқ бош қўмондони BBC’га
Генерал Сирский мудофаа вазири билан оммавий низодан сўнг ёзда ўз лавозимидан айрилган эди
Украина фронт чизиғини барқарорлаштирди ва шунча кўп россиялик аскарни йўқ қилиш орқали «Россиянинг олдинга силжиш қобилиятини синдирди», деди Украина собиқ бош қўмондони BBC’га берган интервьюсида.
Генерал Александр Сирский бу ҳақда ёзда тўсатдан лавозимидан олинганидан бери берган биринчи эксклюзив интервьюсида айтиб ўтди.
У Украинанинг янги, технологик жиҳатдан илғор кучларига раҳбарлик қилиш учун ҳаддан ташқари «эскича қарашли» экани ҳақидаги танқидларни рад этиб, ўз истеъфоси ҳақида гапирди.
У, шунингдек, илгари унинг қўл остида хизмат қилган ва BBC’га деярли россияликлар томонидан қуршаб олинган бўлсалар ҳам, ўз позицияларини ушлаб туришга буйруқ берилгани, бу эса катта йўқотишларга олиб келганини айтган аскарларнинг даъволарини рад этди.
Сирский Москванинг урушдаги умумий йўқотишлари Украинаникидан олти баравар кўп эканини айтди. «Агар фақат ҳалок бўлганларни ҳисобласангиз, бу 11 бараваргача етди», дея қўшимча қилди у.
Россия ҳам, Украина ҳам ҳалок бўлганлар сонини расман эълон қилмайди. Украина ҳарбийлари жорий йилнинг сентябрь ойида Россия қўшинларига рекорд даражада талофат етказганини айтмоқда, гарчи буни мустақил равишда тасдиқлашнинг иложи бўлмаса-да.
Британия разведкаси раҳбарларининг ҳисоб-китобларига кўра, Россия 2022 йилда кенг кўламли босқинни бошлаганидан бери Украинада ярим миллионга яқин одамини ҳалок бўлиш орқали йўқотган. АҚШда жойлашган Стратегик ва халқаро тадқиқотлар маркази эса 2026 йилнинг июнига келиб Украина 150 000 га яқин ҳалок бўлган аскарини йўқотган деб ҳисоблайди.
Унинг айтишича, ўлимлар ўртасидаги бу фарқ — технологик тараққиёт ва Россия чизиқларидаги заиф нуқталарга зарба бериш ва бошқа жойларда унинг илгарилашини ушлаб туриш тактикаси билан бир қаторда — фронтдаги ҳозирги бошишикликни тушунтиради.
2026 йилнинг биринчи олти ойида Россия жами 61 квадрат километр майдонни эгаллашга муваффақ бўлди, деди генерал. «Бу фронт чизиғи барқарорлашганининг кўрсаткичидир.»
Урушни ўрганиш институти (ISW) ҳам ушбу тенденцияни қўллаб-қувватлади.
Институтнинг яқиндаги ҳисоботларидан бирида айтилишича, 2026 йилнинг сентябрь ойида Москва эгаллаганидан кўра кўпроқ ҳудудни йўқотган.
Сирский 2024 йилда Украина бош қўмондони этиб тайинланган эди. У илгари 2022 йилда Россиянинг кенг кўламли босқини бошида Киевни ҳимоя қилгани ва ўша йилнинг кузида Харьковдан шарқда муваффақиятли қарши ҳужумга раҳбарлик қилгани учун олқишга сазовор бўлган эди.
Аммо Президент Владимир Зеленский шу ёзда, ўша пайтдаги мудофаа вазири Михаил Фёдоров билан юз берган йирик тўқнашув фонида Сирскийни лавозимидан озод этди.
Фёдоров Сирский раҳбарлигидаги армия ўзгараётган уруш ҳақиқатларига мослашиш ўрнига, унинг ташаббусларини блоклаганини айтган эди.
Зеленский икки эркак ўртасидаги кескинлик ошкора тус олгач, аввал Фёдоровни ишдан бўшатди. Аммо оммавий кўча эътирозлари президентни Сирскийни ҳам олиб ташлашга ва унинг ўрнига 43 ёшли генерал-майор Михаил Драпатийни тайинлашга мажбур қилди.
Сирский BBC’га Фёдоров билан «келишмовчиликлари» бўлганини, чунки охиргиси қурол-яроғ ва таъминотни харид қилишда «армия манфаатларини ҳисобга олмаганини» айтди.
Сирскийнинг айтишича, Фёдоров таъминотда «нооқилоналик» келтириб чиқарган. У дронларга эътибор қаратган ва қуруқликдаги пилотсиз транспорт воситалари, пикаплар ва мотоцикллар каби муҳим фронт ускуналарини эътиборсиз қолдирган. Ҳатто дронлар борасида ҳам танқислик мавжуд эди, чунки армия керакли нарсанинг фақат ярмини олган, деди Сирский.
Фёдоров рақамли ва технологик ташаббуслари билан танилган машҳур ёш вазир эди. Кўпчилик уни Сирскийга қарама-қарши қўйган, танқидчилар фикрича, Сирский Россия билан янги технологик қуролланиш пойгасига раҳбарлик қилишга мос келмас эди.
Аммо Сирский бу танқидни рад этади. У айнан унинг раҳбарлик даврида дронлардан фойдаланиш мисли кўрилмаган даражага етганини, жумладан, душман чизиғидан 2,000 км (1,200 миль) дан ортиқ ичкарида чуқур зарбалар берилганини айтди. Украина унинг қўмондонлиги остида Пилотсиз тизимлар кучларини қуролли кучларнинг алоҳида тармоғи сифатида ташкил этган биринчи мамлакат бўлди: эндиликда, деди у, дронлар Россия йўқотишларининг 80% ни ташкил қилади.
Бироқ, унинг ҳарбий раҳбарлиги остида Украина қўшинлари Авдеевка ва Угледар шарқий шаҳарларидан ҳамда Покровск атрофидан тартибсиз равишда чекинди.
BBC билан гаплашган аскарлар илгари ҳар қандай эвазига ўз жойларида қолишга буйруқ берилганидан шикоят қилишган. Уларга чекиниш айтилган пайтда, бу кўпинча жуда кеч эди, чунки улар деярли Россия қўшинлари томонидан қуршаб олинган эди.
Сирский фронт чизиғида бундай вазиятлар юз беришини инкор этмайди. Аммо у BBC’га Украина анча қудратли армияга қарши курашаётганини айтди.
2025 йилда қирувчи самолётлар ва бомбалар нисбати Москва фойдасига 18 га бир эди, деди у. Ўша йили Россияда Украинага қараганда икки ярим баравар кўп артиллерия қуроллари ва снарядлари бор эди. Ва сафарбарлик учун тайёр бўлган тўрт миллион ҳарбий тайёргарликка эга эркаклар билан Россия кучлари ёриб ўтиш учун имкониятлар яратиши мумкин, деб таъкидлади у.
Сирскийнинг энг машҳур операцияларидан бири 2024 йилнинг август ойида бошланган Россиянинг Курск вилоятига ёриб кириш эди. У кейинги баҳорда баъзи аскарлар «ҳалокатли» деб таърифлаган кескин чекиниш билан якунланди. Сирский эса Курск операцияси «зарурат» бўлганини таъкидлади.
«2024 йилнинг ёзида Россия кучлари фронт чизиғининг барча асосий йўналишлари бўйлаб бизникига қараганда олти баравар кўп қўшин билан босим ўтказаётган эди», деб тушунтирди у.
Курскга ёриб кириш Россиянинг ҳужумини издан чиқарди ва Москвани қўшинларни қайта жойлаштиришга мажбур қилди, бу эса Украинага нафас олиш ва шарқ ва жанубдаги ҳаддан ташқари толиққан бригадаларини қайта тиклаш имкониятини берди, деди Сирский.
У, шунингдек, Россиянинг Украинадан ташқарига чиқиш нияти борлигига шубҳа қилаётган европалик иттифоқчиларга нисбатан кескин гапларни айтди. У европалик ҳамкорларни ҳозирданоқ урушга тайёргарлик кўришни бошлашга ва «у [уруш] келиб чиқмайди деган барча хомхаёлларни ташлашга» чақирди.
У, шунингдек, Украина уруши янада технологик тус олишига ишонишини айтди. Кўпроқ роботлар, автоматлаштирилган тизимлар ва сунъий интеллект (СИ) бўлади. «Ҳатто оддий қуроллар ҳам энди имкониятларини ошириш учун СИ га асосланган бошқарув тизимини олмоқда», деди у.
Бундай технологиялар танклар каби анъанавий қуролларга янги ҳаёт бағишлаши мумкин. Сирскийнинг айтишича, ҳозирда Россия ҳам, Украина ҳам зироҳли техникани ҳимоя қилиш учун «фаол ҳимоя тизимлари»ни ишлаб чиқишда мусобақалашмоқда.
Аммо у «инсон роли [жанг майдонида] ҳал қилувчи бўлиб қолишини, чунки [одамлар] ушбу тизимларни бошқариши кераклигини» таъкидлади.