Раҳбарлар ходимларнинг руҳий саломатлигини қандай яхшилаши мумкин?

Раҳбарлар ходимларнинг руҳий саломатлигини қандай яхшилаши мумкин?

Эмили Пирсон руҳий саломатлик соҳасида 27 йилдан бери фаолият юритиб келмоқда.

Ўз қийинчиликларини енгиб ўтиб, ҳаётини бошқаларга руҳий саломатлигини яхшилашда ёрдам беришга бағишлаган Эмили Пирсон эндиликда корхоналар ходимларнинг фаровонлигини биринчи ўринга қўйишини истайди. Компания бунинг учун қандай бешта ишни амалга ошириши мумкин?

Эмилининг айтишича, ҳар бир инсон кўчма маънодаги орқа халтани кўтариб юради.

Пайшанба куни — Бутунжаҳон ўз жонига қасд қилишнинг олдини олиш куни бўлиб, бу руҳий саломатликни қадрлаш нечоғли муҳим эканини ҳар йили эслатиб туради, дейди Эмили.

Иш берувчилар стрессни ва унинг одамларга кўрсатиши мумкин бўлган жиддий таъсирини тан олишлари керак, дейди у.

Дарем яқинидаги Бернхоп шаҳридан бўлган Эмилининг таъкидлашича, компаниялар ўз ходимларига нисбатан қонуний ғамхўрлик қилиш мажбуриятига эга ва бу жисмоний хавфсизлик билан бир қаторда руҳий саломатликни ҳам ўз ичига олади.

Бироқ у бунга шунчаки оғир мажбурият сифатида қарамаслик кераклигини айтади, чунки соғлом ишчи кучи камроқ касаллик таътилларини англатади — Миллий статистика бошқармаси маълумотларига кўра, 2025 йилда иш жойидаги соғлиқ билан боғлиқ муаммоларнинг деярли 9 фоизи стресс туфайли юзага келган.

«Инсонлар ҳамон асосий ресурс бўлиб қолмоқда ва агар одамлар бўлмаса, сизда муваффақиятли бизнес ҳам бўлмайди», дейди Эмили.

Унинг айтишича, ҳар бир инсон ҳаётнинг ташвишлари ва стресслари билан тўлдирилган кўчма маънодаги орқа халтани кўтариб юради.

Иш эса «унга янада кўпроқ оғирлик ташлайди», дейди у ва бу орқа халта жуда оғирлашиб кетганда, одамлар касал бўлиб қолишади.

«Одамларга нисбатан озгина бўлса-да ҳамдардлик ва шафқат ҳиссига эга бўлган ҳар қандай раҳбар ўз бизнеси одамлар йиқилиб тушгунча уларнинг орқа халталарига оғирлик ташлашини истамайди», дейди Эмили.

«Айниқса, ушбу оғирликларнинг баъзиларини олиб ташлашга ёрдам берадиган амалий ишларни қилиш имконияти мавжуд бўлганда».

Ходимларнинг ҳикояларини тушуниш учун улар ўртасида сўровнома ўтказиш муҳим аҳамиятга эга, дейди Эмили.

Эмилининг таъкидлашича, муаммони тушуниш уни ҳал қилишнинг биринчи қадамидир.

Унинг айтишича, иш берувчилар ходимлар ўртасида сўровнома ўтказиши, уларнинг ҳикояларини тинглаши ва нималарни ўзгартириш кераклигини кўриш учун жамоа ичидаги чуқурроқ маданий муаммоларни ўрганиши лозим.

«Демографиянгизни ва одамларингизни тушуниш жуда муҳим», дейди Эмили.

Эмили шахсий ҳикояларнинг муҳимлигини яхши тушунади, чунки унинг ўзи ҳам ўз ҳаётий тажрибасидан илҳомланган.

У 16 ёшида мактабни умумий ўрта таълим тўғрисидаги аттестатсиз (GCSE) тарк этган, «гиёҳванд моддалар ва шу каби нарсаларга» берилиб кетган, оилавий зўравонликка дучор бўлган ёш ёлғиз онага айланган ҳамда анорексия ва ваҳима бузилиши каби руҳий саломатлик муаммоларидан азият чеккан.

Унинг айтишича, 20 ёшларнинг бошида унга кўрсатилган ёрдам нафақат унинг ҳаётини сақлаб қолган, балки Бишоп Оклендда ёшлар дискотекаларини ташкил қилишдан тортиб, иш берувчилар билан ҳамкорлик қилишгача бўлган руҳий саломатлик соҳасидаги фаолиятини бошлашига туртки бўлган.

У ушбу соҳада 27 йил давомида, яқинда эса фавқулодда вазиятлар хизматлари билан ҳамкорликда жароҳат ва стресс каби муаммоларни ҳал қилиш усулларини яхшилаш устида ишлади.

Унинг айтишича, шахсий тажрибаси унга «ноёб қараш» берган ва у буни ўзининг «Solving a CEO's Blind Spot: Human Sustainability» («Башқарувчининг заиф нуқтасини ҳал қилиш: Инсоний барқарорлик») номли янги китобида баҳам кўришни истайди.

Маданий ўзгаришлар раҳбарият кенгашидан бошланиши керак, дейди Эмили.

Эмилининг айтишича, маълумотлар стратегияга айлантирилиши керак ва бу билан шуғулланувчи одамлар етарли малакага эга бўлиши лозим.

«Ходимлар бўйича менежерлар бу жараённинг катта қисмидир», дейди у.

Ишчиларнинг раҳбарлари «одамларнинг руҳий саломатлиги ва фаровонлигига» ўзлари тасаввур қилганидан ҳам кўпроқ таъсир кўрсатиши мумкин, дейди Эмили.

«Айнан улар иш ҳажмини ошириши, одамларни қўллаб-қувватламаслиги, ёмон хулқ-атвор давом этишига йўл қўйиши ва низоларни тўғри бошқармаслиги мумкин.

Шунинг учун уларга бундаги ўз ролларини тушуниш учун қобилият ва ўзгаришлар қилиш учун ваколат керак.

Муаммони тан олинг, муаммони таҳлил қилинг, кимгадир муаммони ҳал қилиш учун имконият ва масъулият беринг».

Эмилининг айтишича, руҳий саломатлик бўйича раҳбарлар ҳам бошқарув кенгаши даражасидаги директорлар билан тенг бўлиши керак ва маданий ўзгаришлар юқоридан бошланиши лозим.

Акс ҳолда, ишчи кучига таъсир қилувчи қарорларни қабул қилаётганлар буни «ўз одамларига кўрсатадиган таъсирини ҳисобга олмасдан» амалга оширадилар.

«Мен бунда кимнидир айбламоқчи эмасман», дейди Эмили ва бу у «ёритишга ҳаракат қилаётган» «заиф нуқта» эканини қўшимча қилади.

Эмили ўз китобини 10 сентябрь — Бутунжаҳон ўз жонига қасд қилишнинг олдини олиш кунида тақдим этди.

Эмилининг айтишича, ўзгаришлардан ҳамма фойда кўриши керак ва яхшиланишлар «адолатли» бўлиши лозим.

Бу одамларнинг фарқлари ва индивидуал шароитлари ҳисобга олиниши кераклигини англатади.

«Биз руҳий саломатлик ва фаровонликка шунчаки жуда умумий, ҳамма учун бир хил ёндашув сифатида қараб келганмиз», дейди у.

«Аммо ўзимизга маълумки, — дея қўшимча қилади у, — бир хил ўлчам ҳаммага ҳам тўғри келавермайди».

Эмилининг айтишича, кўплаб корхоналар руҳий саломатлик бўйича биринчи ёрдам кўрсатувчиларни тайинлаш ва хабардорликни ошириш кунларини ўтказиш орқали «яхши ишлаяпмиз» деб ўйлашлари мумкин, аммо «фаоллик натижа дегани эмас».

«Улар ташкилот ичида содир бўлиши керак бўлган маданий ўзгаришларни тушунмасдан ва тизимларни ўзгартирмасдан, шунчаки тадбирлар ўтказиш каби осон ишларни қилишмоқда», дейди у.

«Руҳий саломатлик ва фаровонлик биз учун муҳим деб айтиш бошқа, бошқарув кенгашининг бу бизнинг ходимларимизга қандай таъсир қилишига эътибор қаратган ҳолда қарор қабул қилиши мутлақо бошқа нарсадир».

Ҳар бир авлоднинг курашиши керак бўлган ўз муаммолари бор.

Ўзгаришлар амалга оширилгандан сўнг, Эмили уларнинг самарадорлигини баҳолаш кераклигини айтади.

Унинг айтишича, бу доимий жараёндир.

«Узлуксиз ривожланиш асосий омил бўлиши керак», дейди у ва қўшимча қилади: «Бу "биз буни қилдик, энди олдинга интиламиз" дегани эмас.

Бу тугамайдиган жараён».

Маданият ва жамият бир авлоддан иккинчисига ўтган сари ўзгариб боради ва бу муаммолар ҳам ўзгаришини англатади.

Эмили авлодлар ўртасидаги маданий ва ижтимоий ўзгаришларни тан олиш ва уларга жавоб бериш жуда муҳимлигини айтади.

«Мен 27 йиллик фаолиятим давомида жуда кўп ўзгаришларни кўрдим», дейди Эмили ва қўшимча қилади: «Мен бунинг мураккаблигини кўряпман.

Биз ҳали билмайдиган нарсалар ҳам бор, ҳатто мен ҳам фақат ўзим билган нарсаларни биламан.

Доимий ривожланиш жамиятимизда, жамоаларимизда, ишимизда содир бўлаётган ўзгаришлар билан ҳамқадам бўлишимизни англатади.

Чунки уларнинг барчаси бир-бири билан боғлиқ».