Қуруқлик ҳудудларини кўкаламзорлаштириш ўсимликлар қопламининг беқарорлиги ортиши билан бирга кечмоқда — тадқиқот
Сайёрамизнинг қурғоқчил экотизимлари кўкаришда давом этмоқда, бироқ айни пайтда ўсимлик қопламининг йиллараро ўзгарувчанлиги ҳам ортиб бормоқда. Nature Climate Change журналида чоп этилган тадқиқот шуни кўрсатдики, у глобал қурғоқчил ҳудудлар майдонининг тахминан 82 фоизида ошган.
Қурғоқчил ҳудудларни кўкаламзорлаштириш ўсимлик қопламининг беқарорлиги кучайиши билан бирга кечмоқда — тадқиқот
Олимлар 1982–2020 йилларда қурғоқчил зоналарда барг юзаси индекси (LAI) ўзгаришини таҳлил қилишди. Ушбу кўрсаткич муайян майдондаги ўсимликлар миқдорини баҳолаш учун қўлланилади.
Тадқиқотчилар кузатувлар олиб борилган бутун давр давомида LAI нинг барқарор ўсишини аниқладилар. Шу билан бирга, унинг йиллараро ўзгарувчанлиги ҳам ортиб борди: индекснинг максимал қийматлари ўсди, минимал қийматлари эса пасайди. Муаллифларнинг маълумотларига кўра, ўзгарувчанлик кучайишининг асосий омили ўсимликларнинг ёғингарчиликка сезувчанлиги ошиши бўлди. Бу жараёнга, шунингдек, ёғингарчилик миқдорининг йиллараро ва йил ичидаги тебранишлари ҳам ёрдам берди.
Шундай қилиб, қурғоқчил зоналарнинг умумий кўкаламзорлашишига қарамай, улардаги ўсимлик қоплами йилдан-йилга камроқ барқарор бўлиб бормоқда. Муаллифларнинг таъкидлашича, глобал ўсимликларнинг замонавий динамик моделлари кузатилаётган ўзгарувчанликнинг ортишини ҳамда LAI нинг максимал ва минимал қийматлари ўртасидаги фарқларни акс эттирмайди.
Тадқиқотчиларнинг фикрича, ўзгарувчанликнинг ортиши қурғоқчил экотизимларнинг бошқа ҳолатга ўтишга яқинлашаётганидан далолат бериши мумкин. Уларнинг баҳолашича, бу углерод циклига нисбатан ноаниқликни ошириши ва муҳим экотизим хизматларига таъсир кўрсатиши ҳам мумкин.