Олимлар глобал яшиллашиш ортидаги экологик хавфни аниқлади
Сунъий йўлдош кузатувлари қурғоқчил ҳудудларда ўсимлик қоплами кўпайиши билан бирга, унинг йилдан-йилга ўзгариши ҳам кучайганини кўрсатди. Янги тадқиқотга кўра, нам йилларда ўсимликлар жадал ўсмоқда, қуруқ йилларда эса сув танқислигидан кучлироқ зарар кўрмоқда.
Олимлар глобал яшиллашиш ортидаги экологик хавфни аниқлади
Натуре Слимате Чанге журналида эълон қилинган тадқиқотда олимлар 1982–2020-йилларга оид сунъий йўлдош маълумотларини таҳлил қилган. Ўсимликлар ҳолатини баҳолаш учун улар барг майдони индексидан фойдаланган. Бу кўрсаткич баргларнинг умумий майдонини улар ўсиб турган ер майдонига нисбатан ифодалайди.
Накед Ссиенсе нашрининг тадқиқот ҳақидаги шарҳида айтилишича, қурғоқчил ҳудудларнинг 82 фоизида ушбу индекснинг йиллараро тебранишлари кучайган. Яъни нам ва қуруқ йиллардаги ўсимлик қоплами ўртасидаги тафовут катталашган.
Ўсимликлар кўпайганда, сувга эҳтиёж ҳам ортади
Тадқиқотчиларнинг эҳтимолий изоҳига кўра, атмосферадаги карбонат ангидрид миқдорининг ошиши ўсимликларга сувдан самаралироқ фойдаланиш ва кўпроқ барг чиқариш имконини бериши мумкин. Бироқ катталашган ўсимликни сақлаб туриш учун ҳам кўпроқ ресурс керак бўлади.
Шу боис нам йилдан кейин қурғоқчилик юз берса, ўсимликлар мавжуд сув ҳисобига ўз биомассасини таъминлашда қийналиши мумкин. Олимлар бу механизмларни аниқлаш учун қўшимча маълумотлар зарурлигини таъкидламоқда.
Моделлар кузатилган ўзгаришни акс эттира олмаган
Муаллифлар кўриб чиққан 13 та етакчи глобал ўсимлик модели кузатувларда аниқланган йиллараро ўзгарувчанликнинг ортишини акс эттира олмаган.
Бундай беқарорлик ёғингарчиликка таянадиган деҳқончилик ва яйлов чорвачилиги учун қийинчилик туғдириши мумкин. Ҳосил ҳамда яйлов озуқаси миқдорини олдиндан баҳолаш мураккаблашади.
Олимлар ўсимликлар маҳсулдорлигидаги кескин тебранишлар каттароқ экологик ўзгаришларнинг эрта белгиси бўлиши мумкинлигини айтмоқда. Бироқ тадқиқот қурғоқчил ҳудудлар албатта нам экотизимларга айланишини ёки ўзгаришлар қайси йўналишда кечишини аниқ белгилаб бермайди.