Проактив пенсия тайинланиши 85% гача ошди, аммо сенаторлар иш тажрибасини рақамлаштириш билан боғлиқ муаммоларга ишора қилишди
Ўзбекистонда проактив пенсия тайинлаш 2026-йил июл ойига келиб ҳолатларнинг 85 фоизини қамраб олди, тизим иш бошлаган биринчи ойда бу кўрсаткич 42 фоизни ташкил этган эди. Сенаторлар, шунингдек, иш тарихи рақамли маълумотлар базаларида тўлиқ қайд этилмаган фуқароларнинг шикоятларини ҳам келтирдилар, бу эса пенсияларнинг камроқ миқдорда ҳисобланишига олиб келиши мумкин.
О'збекистонда проактив равишда тайинланган пенсияларнинг улуши 85% га етди, аммо сенаторлар иш стажи ёзувларини рақамлаштириш билан бог'лиқ муаммоларни аниқладилар.
2026-йил июл ойига келиб, О'збекистонда қарилик пенсияларининг 85% проактив равишда, я'ни фуқаронинг ариза топшириши шарт бо'лмасдан тайинланади. 2025-йилда тизим ишга туширилгандан кейинги биринчи ойда бу ко'рсаткич атиги 42% ни ташкил этди. Бу ҳақда Пенсия жамг'армаси директори о'ринбосари Нуриддин Шодихо'жаев 7-август куни Сенат йиг'илишида ма'лум қилди.
Сенатор Малика Қодирхонова тизимнинг ишлаши масаласини ко'тарди. Унинг со'зларига ко'ра, олти ой ичида тахминан 8000 та со'ров келиб тушган, уларнинг ба'зилари ма'лумотларни рақамлаштириш жараёнидаги камчиликлар туфайли иш стажининг то'лиқ қайд этилмаганлиги билан бог'лиқ. Ариза берувчилар бунинг натижасида пенсия миқдори кам баҳоланганини та'кидладилар. Сенатор янги тизим ишга туширилганидан бери бундай ҳолатлар сони ҳақида со'ради ва проактив процедурани ногиронлик пенсияларига ҳам кенгайтириш шунга о'хшаш қийинчиликларга олиб келишидан хавотир билдирди.
Пенсия жамг'армаси директори о'ринбосари Нуриддин Шодихо'жаев жамг'арма қарилик пенсияларини проактив равишда тайинлаш учун 18 та вазирлик ва идоралар билан электрон ахборот алмашинувини ё'лга қо'йганини ма'лум қилди. Унинг та'кидлашича, "Биз 2025-йилда проактив пенсия тайинлаш тизимини биринчи марта жорий қилганимизда, фуқароларнинг 42 фоизига биринчи ойда шу тарзда пенсия тайинланди". Унинг та'кидлашича, бу паст бошланг'ич ко'рсаткичнинг асосий сабабларидан бири фуқароларнинг иш стажи ёзувларининг то'лиқ рақамлаштирилмаганлигидир. "Биринчидан, тегишли вазирлик ва идораларда фуқароларнинг бутун иш ҳаёти ҳақидаги ма'лумотлари қай даражада рақамлаштирилганлиги билан бог'лиқ муаммолар пайдо бо'лди. Бугунги кунда бу муаммолар босқичма-босқич ҳал қилинмоқда", деб тушунтирди жамг'арма вакили.
2026-йил июл ойига келиб, проактив равишда тайинланган пенсияларнинг улуши 85% гача ошди. Пенсия жамг'армаси шунингдек, 2027-йил охирига қадар тегишли давлат хизматларини проактив ва электрон форматга то'лиқ о'тказиш режаларини э'лон қилди.
Мунозара давомида И ва ИИ гуруҳ ногиронлиги бо'лган фуқароларга проактив равишда қарилик пенсияларини тайинлашни кенгайтириш таклиф қилинди. Ҳисоб-китобларга ко'ра, бу пенсияларни ҳар йили тахминан 52 000 кишига аризасиз тайинлаш имконини беради. Шунингдек, йиг'илишда тизим ишга туширилганидан бери 154 205 фуқарога аризасиз, Пенсия жамг'армасига мурожаат қилмасдан ёки ариза то'лдирмасдан қарилик пенсиялари тайинлангани та'кидланди.
Муҳокамани якунлаб, Сенат раиси Танзила Нарбаева янги қоидаларни амалда қо'ллаш билан бог'лиқ хавфларни та'кидлади. Унинг со'зларига ко'ра, проактив пенсия тайинлаш фуқароларни, шу жумладан ногиронларни давлат идораларига кераксиз со'ровлардан халос қилиш учун мо'лжалланган, аммо техник ва ташкилий муаммолар тескари натижага олиб келмаслиги керак. "Яратиб борилаётган имтиёзлар ва имкониятлар, проактив пенсия тайинлаш - буларнинг барчаси, аксинча, турли ташкилий, техник омиллар ёки ҳуқуқни муҳофаза қилишдаги номувофиқликлар туфайли мураккаб жараёнга айланмаслиги керак", деди у.
Нарбаева қонунни маҳаллий даражада амалга ошириш жараёнида юзага келадиган ҳар қандай муаммо ва камчиликларни бартараф этиш, шунингдек, ногиронларни мас'ул давлат ва нодавлат ташкилотлари орқали янги имкониятлар ҳақида тезкор равишда хабардор қилиш зарурлигини та'кидлади. Ушбу ташкилотлар орасида у Пенсия жамг'армаси, Адлия вазирлиги, ногиронлар жамиятлари ва ихтисослашган ННТларни тилга олди.
Эслатиб о'тамиз, сенаторлар И ва ИИ гуруҳ ногиронлиги бо'лган фуқароларга пенсиялар алоҳида ариза бермасдан проактив равишда тайинланишига оид тузатишларни ма'қулладилар. Янги тартиб йилига тахминан 52 000 кишига та'сир қилиши кутилмоқда. Автоматик қайта ҳисоблаш ва ортиқча чегирмалардан ҳимоя қилиш ҳам жорий этилмоқда.