Президент педагогларга давлат мукофотларини топширди ва таълимни ривожлантириш чора-тадбирларини эълон қилди

Президент давлат мукофотларини топширди ва таълимни ривожлантириш чора-тадбирларини эълон қилди

Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёев Ўқитувчи ва мураббийлар куни арафасида педагоглар билан учрашув ўтказди, деб хабар берди давлат раҳбари матбуот хизмати. У уларни касб байрами билан табриклаб, давлат мукофотларини топширди.

Давлат раҳбари таълим тизимининг барча бўғинларидаги илғор педагоглар учун Абдулла Авлоний номидаги алоҳида давлат мукофотини таъсис этиш ташаббуси билан чиқди. Ушбу мукофот илк бор келгуси йилнинг 1 октябрь арафасида топширилади.

Шавкат Мирзиёев таълимни ривожлантириш «Янги Ўзбекистонни барпо этиш жараёнидаги энг муҳим бўғин» эканини таъкидлади. Охирги ўн йилда 1,8 миллион ўринли болалар боғчалари ва 1,5 миллион ўринли мактаблар барпо этилди, 10 мингдан ортиқ таълим муассасалари модернизация қилинди. Шу билан бирга, президент моддий инфратузилмани ривожлантиришдан кўра, ўқитиш мазмуни ва сифати муҳимроқ эканини қайд этди.

«Биз болаларимизни пахта далаларидан мактаб парталарига, ўқитувчиларни эса таълим жараёнига қайтардик», — деди давлат раҳбари.

2018 йилдан бошлаб хориж тажрибаси асосида янги авлод дарсликларини ишлаб чиқиш бошланди, 8-синфгача бўлган дарсликлар янгиланди. 2030 йилгача юқори синфлар учун дарсликларни янгилаш якунланади.

Беш йил ичида халқаро ва миллий сертификатга эга ўқитувчилар сони 29 мингдан 143 мингга етди, мактаблардаги педагоглар тақчиллиги эса уч баробарга қисқарди. Президентнинг сўзларига кўра, бугунги кунда 40 минг ўқитувчи 1000 доллар миқдорида, яна 1500 нафар педагог эса 2000 доллардан зиёд иш ҳақи олмоқда. У «Йил ўқитувчиси» танловини кенгайтириб, унга боғча тарбиячилари ва техникумлар усталарини ҳам киритишни таклиф қилди.

Президент мактаб битирувчиси катта ҳаётга касб-ҳунар ва чет тилини эгаллаган ҳолда қадам қўйиши кераклигини таъкидлади. Бу борада мактаб директорларига қўшимча ваколатлар берилади. Шунингдек, ҳамкорликка тайёр тадбиркорлар учун шароитлар яратилади. Мактаб ёшидаги ёшларни касб-ҳунарга тайёрлаш ва таълим босқичлари ўртасидаги узвийликни таъминлаш масалалари бўйича комиссия ташкил этилади.

Иқтисодиётни технологик ривожлантириш учун математика, физика, кимё ва биология фанларини чуқурлаштириб ўрганишга алоҳида эътибор қаратилади. 25 нафардан ортиқ ўқувчи таҳсил олаётган синфларда ушбу фанларни ўқитиш икки гуруҳга бўлинган ҳолда ташкил этилади.

Миллий сертификатга эга ўқитувчиларга 50 фоизлик устама тўланади. Ҳар йили 208 та туман ва шаҳардан етакчи ўқитувчилар рағбатлантирилади, минг нафар педагог эса хорижда стажировка ўтайди. Олимпиада ғолибларини тайёрлаган ўқитувчиларга тўғридан-тўғри олий малака тоифаси берилади.

Бошланғич синф ўқувчилари учун фан олимпиадалари ўтказилади. Келгуси йилдан бошлаб 4-синф ўқувчилари ўртасидаги танлов ғолиблари компьютерлар билан, уларнинг ўқитувчилари эса танлов босқичига қараб пул мукофотлари билан тақдирланади. Янги ўқув йилидан бошлаб 100 та мактабда математика, информатика ва табиий фанлар тўлиқ инглиз тилида ўқитилади. Ушбу лойиҳани амалга оширишда иштирок этадиган мактабгача тайёрлов гуруҳлари ўқитувчи ва педагогларига 100 фоизлик устама белгиланади.

Мактабларни баҳолаш учун «сифат индекси» жорий этилади. Таълим муассасалари ўқитиш натижалари ва педагоглар салоҳиятига қараб тоифаларга ажратилади. Бошқа муассасаларга юқорироқ тоифага ўтишга ёрдам берадиган мактабларнинг педагогик жамоалари учун 30 фоизлик устама берилади. Ўқитувчилар малакасини оширишда мажбурий бир ойлик курслар ўрнига касбий ривожланиш ваучерлари жорий этилади. Педагоглар ўз натижаларидан келиб чиқиб, 18 соатдан 72 соатгача бўлган ўқувларни мустақил танлашлари мумкин бўлади.

Президент, шунингдек, мактабларда ўринларга бўлган талаб ортиб бораётган бир шароитда хусусий мактабларни қўллаб-қувватлаш чора-тадбирларини эълон қилди. Таълим тизимига юклама юқори бўлган 52 та туманда хусусий мактаблар ташкил этиш учун имтиёзли кредитлар ва субсидиялар ажратилади. Бўш турган давлат бинолари хусусий мактабларга 10 йил муддатга бепул ижарага берилади, халқаро аккредитация харажатларининг ярми эса қоплаб берилади. Фарзандлари хусусий мактабларда ўқийдиган ота-оналар учун солиқ солинмайдиган даромад чегараси икки баробарга оширилади.

Бундан ташқари, алоҳида эҳтиёжга эга болалар учун инклюзив таълим муҳитини яратишга эътибор кучайтирилади. Икки йил ичида инклюзив мактаблар сони деярли беш баробарга ошиб, 3 591 тага етди. Тошкентда иш бошлаган кўп тармоқли инклюзив-ресурс мактаби тажрибаси йил якунига қадар Хоразм, Жиззах ва Самарқанд вилоятларида, келгуси икки йил давомида эса мамлакатнинг барча ҳудудларида жорий этилади.

Президент болалар боғчаси боланинг қобилияти рўёбга чиқадиган масканга айланиши кераклигини таъкидлади. 180 минг нафар тарбиячи ва педагог илғор хорижий тажриба асосида ишлаб чиқилган ва ўйинлар орқали ўқитишга йўналтирилган дастур бўйича ўқитилмоқда. Йил якунига қадар ушбу дастур барча 38 мингдан ортиқ боғчаларда жорий этилади. Давлат боғчаларини жиҳозлаш уч йиллик дастур доирасида амалга оширилади.

Ишлаётган оналарни қўллаб-қувватлаш мақсадида 2027 йил 1 январдан бошлаб 2−3 ёшли болалари оилавий боғчаларга жойлаштирилган аёлларга боланинг ушбу муассасада бўлиши учун тўлов харажатлари давлат бюджетидан қоплаб берилади.

Янги ўқув йилидан бошлаб ишдан ажралмаган ҳолда олий маълумот олмоқчи бўлган тарбиячилар учун педагогика олийгоҳларида ўқиш муддати тўрт йилдан уч йилга қисқартирилади. Бу имкониятдан боғчада камида беш йил ишлаган тарбиячи ёрдамчилари ҳам фойдаланишлари мумкин бўлади.

Илк бор ўтказилган «Янги Ўзбекистон бунёдкорлари» танлови 170 минг нафар ўқувчини бирлаштирди. Танлов ҳар йили ўтказилади, энг муносиб иштирокчилар эса 2028 йилда Токиода бўлиб ўтадиган касбий маҳорат бўйича жаҳон чемпионатига тайёрланади.

Шунингдек, хусусий техникумлар ташкил этиш учун солиқ ва ер имтиёзлари берилади. Устувор тармоқлар учун кадрлар тайёрлайдиган бундай муассасаларда ўқувчиларнинг ярми давлат грантлари ҳисобидан таҳсил олади. Уларга халқаро таълим дастурларини жалб этиш ва лабораторияларни жиҳозлашда ҳам кўмак кўрсатилади.

Олий таълим ҳақида гапирар экан, давлат раҳбари Ўзбекистонда талабалар сони 1,6 миллионга етганини, еттита олийгоҳ эса 17 та фан бўйича халқаро рейтингларга кирганини қайд этди. Шу билан бирга, президент олийгоҳлардаги дарсликлар мазмуни ва мутахассислар тайёрлаш сифатини танқид қилди. Муҳандислик ва тиббиёт олийгоҳларига янги ўқув материалларини яратиш, илғор хорижий ўқув нашрларини таржима қилиш ва мослаштириш ишларини кучайтириш топширилди. Шунингдек, ректорларнинг таълим сифати ва натижалари учун масъулияти оширилади.

Давлат университетлари кузатув кенгашлари таркибининг учдан икки қисми хусусий сектор ва хорижий олийгоҳлар вакилларидан шакллантирилади. Кенгашлар меҳнат бозори талабларидан келиб чиқиб ўқув дастурларини қайта кўриб чиқади ва ҳар йили камида 50 та дарслик ишлаб чиқади. Битирув ишлари ва илмий тадқиқотлар иқтисодиёт тармоқларининг амалий вазифаларини ҳал этишга йўналтирилади.

Инҳа университети ва Тошкент архитектура-қурилиш университетидаги бошқарув тизими яна 20 та олийгоҳда жорий этилади.

Учрашувда, шунингдек, олий таълим соҳасида «корхона — олийгоҳ — мақсадли кадр» тамойили асосида дуал таълимни ривожлантириш тўғрисида имзоланган қарор муҳокама қилинди. Келгуси йилдан бошлаб ушбу тизим 75 та, 2028 йилдан эса мамлакатдаги барча олийгоҳларда йўлга қўйилади. Корхоналар ўз эҳтиёжларидан келиб чиқиб мутахассислар тайёрлашга буюртма беради, саралаш эса суҳбат асосида ўтади. Давлат ишга жойлашган талаба иш ҳақининг ярмини қоплаб беради. Ишда ва ўқишда яхши натижалар кўрсатаётган ёшлар иккинчи курсдан бошлаб давлат гранти асосида таҳсил олишлари мумкин бўлади.

Бундан ташқари, корхонада талабаларга бириктирилган мураббийлар рағбатлантирилади. Зарурат бўлганда талабаларнинг турар жой ижараси харажатлари ҳам қоплаб берилади. Дуал таълимни намунали ташкил этган олийгоҳлар ва ҳамкор корхоналар тақдирланади. Олийгоҳ олган мукофотнинг ярми ушбу ишга ҳисса қўшган педагогик жамоага йўналтирилади.

Давлат раҳбари, шунингдек, мамлакатга дунёнинг 300 та етакчи университетлари филиалларини жалб этиш бўйича топшириқ берди. Нуфузли хорижий университетлар филиалларини очган хусусий олийгоҳларга лабораториялар ташкил этиш, ускуналар сотиб олиш, бренддан фойдаланиш ва кампусни ривожлантириш билан боғлиқ харажатларнинг бир қисми қоплаб берилади. Муҳандислик, қишлоқ ва сув хўжалиги, энергетика, сунъий интеллект ва тиббиёт йўналишлари устувор аҳамиятга эга бўлади.

«Ўқитувчини қадрлаш — бу нафақат бир касб эгасини, балки бутун бир халқнинг келажагини қадрлаш демакдир», — деди президент сўзининг якунида.