Ойга икки йил қолдими? Старшип муҳим синовдан ўтди
СпасеХънинг Старшип кемаси 28-сентабрдаги синовда илк бор орбитал парвозни амалга ошириб, сунъий йўлдошларни орбитага олиб чиққани хабар қилинди. Двигателлардаги носозликлар туфайли парвоз дастури қисқартирилган бўлса-да, кема бошқарилган ҳолда океанга туширилган. Энди асосий савол - тизим 2028-йилда астронавтларни Ойга қўндиришга тайёр бўладими?
Ойга икки йил қолдими? Старшип муҳим синовдан ўтди
Накед Ссиенсе мақоласига кўра, 2026-йил 28-сентабр куни амалга оширилган парвоз Старшип тизимининг 14-синови бўлган. Олдинги учиришлардан фарқли равишда, бу гал кема Ер орбитасига чиқарилган ва фойдали юк ҳам олиб чиқилган.
Мақолада Старшип баландлиги қарийб 50 метр, диаметри эса 9 метр экани, бир учиришда орбитага олиб чиқилган энг йирик ва оғир обьект сифатида таърифлангани қайд этилган.
Кема айни пайтда ракетанинг иккинчи босқичи вазифасини ҳам бажаради. Унинг катта ёнилғи баклари орбитада қайта тўлдирилгач, Ой ёки Марс сари парвоз қилиш имконини бериши кўзда тутилган.
Мақолада ёзилишича, босқичлар ажралганидан сўнг биринчи босқичдаги иккита Раптор двигатели қайта ишга тушмаган. Қолган двигателлар бу камчиликни қоплаган ва босқичнинг пастлашуви асосан режалаштирилган тартибда давом этган.
Иккинчи босқичда ҳам муаммо кузатилган: унинг олтита двигателидан бири ишдан чиққан. Шундан кейин СпасеХ мутахассислари кемани орбитага чиқаришни давом эттириш мумкинлигини баҳолаган.
Келтирилган маълумотга кўра, носозлик қолган марказий двигателлар ишига таъсир қилмагани аниқлангач, орбитал парвозни давом эттиришга қарор қилинган.
Бироқ орбитага чиққандан кейинги ички текширувлар кутилганидек ўтмаган. Аниқ техник сабаб мақолада очиқланмаган. Муаллиф двигател ёки ёнилғини сақлаш ва узатиш тизимларида муаммо бўлган бўлиши мумкинлигини тахмин қилган.
Дастлаб кема Ер атрофида олти марта айланиши режалаштирилган эди. Техник кўрсаткичлардаги оғишлардан сўнг парвоз икки айланиш билан чекланган.
Шундан кейин Старшип тормозловчи импулс ёрдамида орбитадан чиқарилиб, Ҳавайи оролларидан шимолдаги захира қўниш ҳудуди томон йўналтирилган. Кема океан сатҳига яқинлашганда қўшимча секинлашиб, қўниш ҳаракатини синовдан ўтказган.
Мақола муаллифи парвоз дастури тўлиқ бажарилмаган бўлса-да, орбитага чиқиш, юк етказиш ва бошқарилган қайтишни дастур учун муҳим натижа деб баҳолаган.