Олимлар қон таҳлили орқали Альцгеймер касаллигини аниқлашнинг эҳтимолий усулини топдилар
Олимлар қон таҳлили орқали Альцгеймер касаллигини аниқлашнинг мумкин бўлган усулини топдилар
Альцгеймер касаллиги бор одамларнинг қонида HAEE моддасининг даражаси хотира ва фикрлашда бузилишлар аниқланмаган одамларга қараганда деярли икки баравар паст эканлиги маълум бўлди. 350 кишининг қон намуналарини ўрганган тадқиқотчилар шундай хулосага келдилар. Уларнинг фикрича, ушбу модда келажакда касалликни аниқлаш учун янги таҳлил усулини яратишга ёрдам бериши мумкин.
Тадқиқот Россиянинг тўртта шаҳрида — Москва, Санкт-Петербург, Томск ва Нижний Новгородда ўтказилди. Унда Альцгеймер касаллигига чалинган 200 нафар бемор ва назорат гуруҳидаги 150 киши иштирок этди.
Олимлар тўртта аминокислотадан иборат кичик бирикма — HAEE пептидининг миқдорини ўлчашди. Назорат гуруҳида унинг ўртача концентрацияси бир миллилитр қонда 360,5 пикограмм, беморларда эса 175 пикограммни ташкил этди. Шу билан бирга, модда даражаси касалликнинг оғирлиги билан бевосита боғлиқ эмас эди: тадқиқотчилар касалликнинг турли босқичларидаги беморлар ўртасида сезиларли фарқларни аниқламадилар.
Дастлаб пептид Альцгеймер касаллигида мияда тўпланиши мумкин бўлган бета-амилоид оқсилига қарши мумкин бўлган восита сифатида ўрганилган. Лаборатория тажрибаларида пептид ушбу оқсил тўпламларининг ҳосил бўлишига тўсқинлик қилди. Ҳайвонларда ўтказилган илгариги тадқиқотларда олимлар унинг бундай тўпланмаларга мумкин бўлган таъсирини ҳам текширган эдилар.
Бироқ, инсон қонида HAEE аниқланиши кутилмаган натижа бўлди. Энди тадқиқотчилар унинг концентрациясидан қон таҳлили ёрдамида Альцгеймер касаллиги белгиларини излашда фойдаланиш мумкин деб ҳисобламоқдалар.
Янги усул қанчалик ишончли
Бундай таҳлил имкониятларини баҳолаш учун олимлар у Альцгеймер касаллиги бор беморларни ва ташхиси қўйилмаган одамларни қанчалик яхши ажрата олишини ҳисоблаб чиқдилар. Танланган чегаравий қийматда тест беморларнинг тахминан 84 фоизини тўғри аниқлади, аммо унинг ташхиси бўлмаган одамларда касалликни мустасно қилиш қобилияти сезиларли даражада пастроқ эди.
Бу шуни англатадики, келажакда таҳлил фойдали бўлиши мумкин, аммо ҳозирча у мустақил равишда Альцгеймер касаллигини тасдиқлай олмайди ёки мустасно қила олмайди.
Тадқиқотнинг чекланган томонлари ҳам бор. Беморларга ташхис клиник белгилар бўйича, мияни махсус текшириш ёки биологик маркерлар ёрдамида мажбурий тасдиқлашсиз қўйилган. Шу сабабли, иштирокчилар орасида деменциянинг бошқа шакллари бўлган одамлар ҳам бўлиши мумкин эди. Бундан ташқари, икки гуруҳ иштирокчиларининг ёши бироз фарқ қиларди.
Олимлар, шунингдек, HAEE даражасининг пасайиши касаллик ривожланишидаги организмдаги ўзгаришлар билан боғлиқ бўлиши мумкинлигини тахмин қилмоқдалар. Аммо ҳозирча ушбу модданинг етишмаслиги касалликка ёрдам берадими ёки содир бўлаётган жараёнларнинг оқибатими, маълум эмас.
Муаллифлар келажакда синтетик HAEE ни унинг етишмовчилигини тўлдирадиган даволашни ишлаб чиқиш учун ишлатиш мумкинлигини истисно этмайдилар.