«Одамларнинг хатосини исботлашни яхши кўраман»: Уй таъмирлаш ва сантехника ишларини ўрганаётган аёллар

«Одамларнинг ноҳақлигини исботлашни яхши кўраман»: Уй таъмирлаш ва сантехника билан шуғулланаётган аёллар

Сўнгги ўн йил ичида ижтимоий тармоқларда уйни ўз қўли билан таъмирлаш (DIY) ҳақидаги контентнинг кескин кўпайганини пайқамаслик қийин.

Деворлардаги дарзларни қандай ямаш кераклигини кўрсатувчи қисқа роликлардан тортиб, девор ичидаги ўриндиқларни нолдан бошлаб ясаш бўйича батафсил YouTube қўлланмаларигача — интернет уйни ободонлаштириш бўйича чексиз намойишлар оқимига тўлиб-тошган.

Гарчи уй таъмирлаш ишлари илгари асосан эркакларнинг иши деб ҳисобланган бўлса-да, аёл блогерлар янги авлод аёлларини ташаббусни ўз қўлларига олишга ва бу ишларни ўзлари бажаришга ундамоқда.

Шу билан бирга, аёл мутахассисларга бўлган талаб ҳам ортиб бормоқда ва баъзи аёллар ўз касбларини ўзгартириб, идорадаги ишларга қараганда сунъий интеллектдан кўпроқ ҳимояланган деб ҳисоблаган ҳунармандчилик соҳаларига ўтмоқдалар.

Уй таъмирлаш бўйича блогер Жасмин Гёрни Instagram тармоғида ўзи амалга оширган ҳайратланарли ва чарчатарли туюлган лойиҳалар рўйхати билан бўлишди.

У ички деворларни бузиб ташлади, пол қопламаларини янгилади, тўсиқ қурди, чордоғини иссиқлик тизими билан жиҳозлаб, тахталар билан қоплади, ҳовлида устахона қурди, буюртма асосида шкафлар ясади, розеткаларнинг жойини ўзгартирди, ўғлига биринчи каравотини ясаб берди ва ҳозирда унга дарахт устида уйча қурмоқда.

Ҳозирда саккиз ойлик ҳомиладор бўлган собиқ маркетолог янги чақалоқ туғилгунига қадар ичига қурилган шкафни битиришга шошилмоқда.

«Мен одамларнинг ноҳақлигини исботлашни яхши кўраман», дейди Бедфордширлик 33 ёшли Жасмин. Унинг айтишича, унинг иш усулларини шубҳа остига олган одамлар унга интернетда салбий изоҳлар ёзишган, аммо бу уни «янада кўпроқ ҳаракат қилишга ундайди».

«Мен бошқа аёлларга буни қандай қилишни кўрсатяпман ва уларга куч бағишлаяпман», дейди у.

«Мен ҳомиладорлик пайтимда ҳам иш қилаётганимни кўрсатдим, биринчи фарзандимни кенгуру-рюкзакда ўзимга боғлаб олиб ишлаган пайтларим бўлди.

Мен шунчаки бизнинг ҳам қўлимиздан келишини, бундай нарсаларга қизиқишимизни ва... аксарият ҳолларда эрларимизнинг асбобларни қўлга олиб, ишни қилишини олти ойлаб кутишдан чарчаганимизни кўрсатяпман».

Жасминнинг айтишича, унинг саҳифаси Ковид пандемияси даврида, одамлар уйга мутахассисларни чақира олмай, ишларни ўзлари қилишни ўрганишга мажбур бўлган пайтда жуда оммалашиб кетган.

Локдаунлар аллақачон тугаган бўлса-да, у бу каби контентга бўлган талаб сақланиб қолган деб ҳисоблайди, чунки талабни қондириш учун усталар етишмаяпти ва яшаш қийматининг ошиши оилавий бюджетларни тежашга мажбур қилмоқда.

Б&Q компаниясининг 2024 йилги ҳисоботига кўра, «Z авлоди» аёллари «уй таъмирлашдаги гендер стереотипларига қарши курашда етакчилик қилмоқда».

Сўровда қатнашган Z авлоди аёлларининг тахминан тўртдан уч қисми уй таъмирлаш ишларини ёқтиришини айтган, ваҳоланки барча аёл респондентлар орасида бу кўрсаткич 60 фоизни ташкил этади.

Шунингдек, Z авлоди аёлларининг 82 фоизи ижтимоий тармоқларда аёлларнинг мураккаб уй таъмирлаш ишларини бажараётганини кўриш уларни ўзлари ҳам шундай қилишга илҳомлантирганини айтган (умумий аёллар орасида бу кўрсаткич 60 фоиз).

Албатта, ҳар қандай ишни ҳам ўз қўлингиз билан бажариб бўлмайди. Баъзида мутахассис чақиришга тўғри келади.

Блисс Каннин 2020 йилда сантехникликка ўқиш учун университетдаги антропология йўналишини ташлаб кетган.

Жанубий Лондондан бўлган 28 ёшли қизнинг айтишича, бу касбни таваккал қилиб синаб кўриш у ҳаётида қилган «энг яхши иш» бўлган ва у ўз бизнесини юритишнинг эркинлиги ва мосланувчанлигини яхши кўради.

Гарчи баъзи мижозлар у эшик остонасида пайдо бўлганида унга шубҳа билан қарашган бўлса-да — ҳатто бир марта уни қабулхона ходими деб ҳам ўйлашган — «ишни бошлаб, ўзингизга ишонганингизни ва нима қилаётганингизни кўрсатганингиздан кейин, улар тинчланишади».

Унинг айтишича, онлайн контентнинг кескин кўпайиши аёлларнинг уй таъмирлаши ёки ҳунармандчилик билан шуғулланишига бўлган муносабатни ўзгартиришга «шубҳасиз ёрдам берди».

Анна Мойнихан уйни таъмирлаш учун ёллаган усталари у билан эмас, балки эри билан гаплашишни афзал кўрганидан ғазабланиб, аёл усталарни иш буюртмачилари билан боғлайдиган TaskHer платформасига асос солган.

Беш йил олдин, дейди у, маркетинг учун ишлатишга аёл усталарнинг бирорта ҳам тайёр суратини топа олмаган. Ҳатто инглиз тилидаги «tradeswoman» (аёл уста) сўзи ҳам компьютерда автоматик равишда «tradesman» (эркак уста) сўзига тўғирланиб кетар эди.

«Мана шундай майда-чуйда нарсалар туфайли, охир-оқибат, ўзингизни ушбу муҳитда кераксиздек ҳис қиласиз.

Аёллар жуда камчиликни ташкил этадиган соҳада аёл уста бўлиш шундоқ ҳам етарлича қийин».

Аннанинг айтишича, сайтдаги сўровлар сони ўтган йилнинг шу даврига нисбатан икки баравардан кўпроқ ошган, рўйхатдан ўтган аёл усталар сони эса деярли тўрт бараварга кўпайган.

Одамлар бир нечта сабабларга кўра аёл усталарни афзал кўришлари мумкин — соҳавий сўровлар шуни кўрсатадики, улар уйларига аёл киши киришидан ўзларини қулайроқ ҳис қилишлари, аёл киши тартиблироқ бўлади деб ўйлашлари ёки анъанавий равишда эркакларники ҳисобланган касбларда ишлаётган аёлларни қўллаб-қувватлашни хоҳлашлари мумкин.

Анна Мойниханнинг айтишича, баъзи аёллар ўзлари учун ишлашнинг мосланувчанлигини хоҳлаганлари учун ҳам ҳунармандчиликни танламоқдалар.

Аннанинг сўзларига кўра, кўплаб аёллар идора ишларини ташлаб, унинг платформасига қўшилмоқда. У ўтган ойда Оксфорд университетини тамомлаган уч нафар аёл уста рўйхатдан ўтганини қўшимча қилди.

Унинг айтишича, баъзилари ҳамиша ҳунар ўрганишни хоҳлашган, аммо жинси туфайли шу пайтгача буни қила олишмаган.

Бошқалари эса, сунъий интеллектнинг жадал ривожланиши бевосита таъсир қилиш эҳтимоли камроқ бўлган соҳада, ўзлари учун қулай вақтда ишлаш имкониятини хоҳлашади.

Бундай эътиборга қарамай, аёллар ҳанузгача Буюк Британия қурилиш соҳаси ишчи кучининг жуда кичик қисмини — Уста қурувчилар федерацияси маълумотларига кўра, тахминан 4 фоизини ташкил қилади.

Бироқ ижобий белгилар бор. 2024-2025 йилларда қурилиш соҳасида шогирдликни бошлаган ҳар 10 кишидан бири аёл киши бўлди, ваҳоланки беш йил олдин бу кўрсаткич тахминан ҳар 14 кишидан бирини ташкил этарди.

Уй таъмирлаш бўйича блогер Жасмин интернетда унинг контентини кўрган аёллар ўзлари ҳам бирор лойиҳани синаб кўришга илҳомланиши ёки ҳунар ўрганиш ҳақида ўйлаб кўришига умид қилмоқда.

«Интернетда бундай ишларни қилаётган аёллар қанчалик кўп кўринса, бу шунчалик оддий ҳолга айланади».

Анна бу фикрга қўшилади. «Кўрмаган нарсангизга айлана олмайсиз, аёллар ва қизларга ниманидир қила олишларини кўрсатадиган ҳар қандай нарса жуда ажойибдир».