Ўзбекистондаги пуллик йўллар: қанча тўлашга тўғри келади ва қўшниларда бу тизим қандай ишлайди
2026 йил август ойида Ўзбекистонда биринчи пуллик Урганч — Хива автомагистрали очилди. Яқин йилларда бундай трассалар тармоғини кенгайтириш режалаштирилмоқда, ҳайдовчилар эса пуллик тезкор йўналишлар ва бепул муқобил йўллар ўртасида танлаш имкониятига эга бўладилар.
Ўзбекистондаги пуллик йўллар: қанча тўлашга тўғри келади ва қўшниларда бу тизим қандай ишлайди
2026 йил август ойида Ўзбекистонда биринчи пуллик Урганч — Хива автомагистрали ишга тушди. Кейинги йилларда бундай трассалар тармоғини кенгайтириш режалаштирилмоқда, ҳайдовчиларда эса пуллик тезкор йўналишлар ва бепул муқобил йўллар ўртасида танлов имконияти пайдо бўлади.
Биринчи тижорат трассаси — бу кенг кўламли ислоҳотнинг бошланиши холос. Ҳозирда Тошкент — Самарқанд, Тошкент — Андижон ва Тошкент — Чорвоқ янги тезкор йўналишларини лойиҳалаш ва қуриш ишлари олиб борилмоқда. Умуман олганда, яқин 4–5 йил ичида республикада 1000 километрга яқин пуллик йўллар пайдо бўлиши керак.
Ўзбекистон аҳолиси учун бу ҳозирча ғайриоддий ҳол, чунки одамлар йўл юриш учун тўлов қилишга ўрганмаган, ваҳоланки бутун дунёда бундай тизим аллақачон мавжуд. Бугунги кунда дунёнинг юзта мамлакатида бир ярим мингдан ортиқ пуллик трассалар фаолият кўрсатмоқда. Ўзбекистон тизимини Қозоғистон, Қирғизистон, Тожикистон, Туркманистон ва Россия билан таққослаймиз.
Тожикистон Марказий Осиёда пуллик йўллар пайдо бўлган биринчи давлат ҳисобланади. 2010 йилда Душанбе — Хўжанд — Чанак бош халқаро трассасининг биринчи қисми тўлиқ реконструкция қилинди ва пуллик асосга ўтказилди. Ҳозирда Тожикистонда олтита участкага бўлинган уч юз километрдан ортиқ пуллик йўллар ишлаб турибди.
Тожикистонда пуллик йўллардан фойдаланувчилар тўртта тоифага бўлинади ва уларнинг ҳар бири учун алоҳида тарифлар белгиланган.
Биринчи тоифага енгил автомобиллар, микроавтобуслар ва юк кўтариш қуввати икки тоннагача бўлган машиналар киради. Улар узунлиги уч юз километрдан ортиқ бўлган бутун участка бўйлаб ҳаракатланиш учун тахминан тўққиз доллар тўлайдилар. Автомобиль вазни ортиши билан тариф ҳам йигирма икки, эллик бир ва олтмиш тўрт долларгача кўтарилади.
Тожикистоннинг пуллик йўлларида бепул муқобил йўналишлар йўқ, шунинг учун пуллик трассага киришда ҳайдовчилар тўлов қилишга мажбур. Шу билан бирга, йўл бўйидаги аҳоли пунктлари яшовчилари ўз ҳудудлари доирасида имтиёзлардан фойдаланадилар. Аммо унинг ташқарисида улар йўл ҳақини тўлиқ тариф бўйича тўлайдилар.
Қозоғистон ўзининг биринчи пуллик Астана — Шчучинск йўлини 2013 йилда ишга туширган. Бугунги кунда мамлакатда 28 та участкага бўлинган 12 та пуллик автомагистраль фаолият кўрсатмоқда. Уларнинг умумий узунлиги 6 минг километрдан ошади. Бундай йўлларни «КазАвтоЖол» давлат миллий компанияси бошқаради.