Ўзбекистонда энергия сақлаш тизимлари учун солиқ имтиёзлари ва бизнеснинг электр тармоқларидаги иштироки кенгайтирилади
Ўзбекистонда энергияни сақлаш лойиҳалари учун ўн йиллик солиқ имтиёзларини қўллаш тартибига аниқлик киритилиб, улар подстанциялар ва ёрдамчи инфратузилмага ҳам татбиқ этилади. Шунингдек, Жиззах ва Тошкент вилоятларидаги тақсимловчи электр тармоқларини бошқаришга хусусий секторни жалб қилиш режалаштирилмоқда.
Ўзбекистонда энергия тўплагичлар учун солиқ имтиёзларини кенгайтириш ва электр тармоқларида бизнес иштирокини ошириш мўлжалланмоқда
Ўзбекистонда энергияни сақлаш лойиҳаларини қўллаб-қувватлаш, тақсимловчи электр тармоқларида хусусий бизнес иштирокини кенгайтириш ва энергия тежамкорликни ривожлантириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар қабул қилиниши режалаштирилмоқда. Бу ҳақда 16 октябрь куни ёқилғи-энергетика сектори инвесторлари билан очиқ мулоқотда президент Шавкат Мирзиёев маълум қилди.
Хусусан, президент электр энергиясини тўплаш лойиҳалари учун амалдаги солиқ имтиёзларини қўллашда турлича талқинлар мавжудлигини кўрсатиб ўтди.
Қонунчиликда бундай лойиҳалар учун ер солиғи ва мол-мулк солиғи бўйича 10 йиллик имтиёзлар кўзда тутилган. Бироқ амалиётда айнан қайси инфратузилма объектлари солиқдан озод қилиниши бўйича саволлар туғилмоқда.
Турлича талқинларни бартараф этиш учун Солиқ кодексида имтиёзлар нафақат аккумуляторлар ёки қуёш панеллари эгаллаган майдонларга, балки зарур подстанциялар, бошқарув бинолари ва ёрдамчи инфратузилмага ҳам татбиқ этилишини тўғридан-тўғри мустаҳкамлаб қўйиш режалаштирилмоқда.
Президент шунингдек, тақсимловчи электр тармоқларида хусусий компаниялар иштирокини кенгайтириш режалари ҳақида ҳам маълум қилди.
Жорий этилиши Самарқанд вилоятида бошланган ёндошувни Жиззах ва Тошкент вилоятларига ҳам ёйиш режалаштирилмоқда.
Электр энергияси йўқотишларини камайтириш ва истеъмолчиларга хизмат кўрсатиш сифатини ошириш мақсад сифатида қайд этилди.
Эслатиб ўтамиз, Самарқанд вилоятида давлат-хусусий шериклик асосида тақсимловчи электр тармоқларини модернизация қилиш ва бошқариш лойиҳаси аллақачон амалга оширилмоқда.
Президентнинг 2026 йил 14 августдаги қарори билан лойиҳани амалга ошириш бўйича чора-тадбирлар тасдиқланган бўлиб, улар доирасида хусусий шерикка вилоятнинг тақсимловчи тармоқларини бошқариш ва эксплуатация қилиш ҳуқуқи берилади. Унинг мажбуриятларига тармоқларни модернизация қилиш ва реконструкция қилиш, уларнинг ўтказувчанлик қобилиятини ошириш, янги истеъмолчиларни улаш ва инвестицияларни жалб қилиш киради.
Инвесторлар тежаб қолинган электр энергиясидан даромад олишлари мумкин бўлади
Учрашувда энергия самарадорлигини оширишга хусусий капитални жалб қилишга алоҳида эътибор қаратилди. «Энг арзон энергия — бу тежаб қолинган энергиядир», — деди Шавкат Мирзиёев.
Президентнинг сўзларига кўра, энергия тежовчи технологиялардан фойдаланган ҳолда ижтимоий соҳа объектлари ва сув хўжалиги насос станцияларини модернизация қилишга хусусий инвестициялар жалб этилади.
Бунда инвесторларга тежаб қолинган электр энергияси ва углерод кредитлари ҳисобидан даромад олиш имкониятини бериш режалаштирилмоқда.
Эслатиб ўтамиз, 2026 йилнинг июнь ойида Сув хўжалиги вазирлиги қуёш генерацияси ва энергияни тўплаш тизимларини жорий этган ҳолда 19 та йирик насос станциясини модернизация қилиш лойиҳаси доирасида битимлар тузган эди. Лойиҳанинг умумий қиймати тахминан 940 млн долларга баҳоланмоқда, уни амалга ошириш 2027−2030 йилларга мўлжалланган.
Учрашувда президент, шунингдек, 2030 йилгача 5000 км электр тармоқлари ва 16 та йирик подстанция қуриш режаларини тасдиқлади. Электр энергиясини сақлаш тизимлари қувватини 4,5 ГВт га етказиш кўзда тутилмоқда.
Лойиҳаларнинг катта қисми Қорақалпоғистон, Бухоро, Жиззах, Самарқанд, Наманган, Қашқадарё ва Тошкент вилоятларида амалга оширилади.
Келгусида электр энергиясини ишлаб чиқариш, узатиш ва сақлашни бирлаштирган комплекс лойиҳаларга устуворлик берилади. Ҳокимият органлари, шунингдек, энергияни узоқ вақт сақлашга мўлжалланган гидроаккумуляцияловчи электр станциялари қурилишида инвесторлар билан ҳамкорлик қилиш ниятида.
Бундан ташқари, президент Озарбайжон ва Қозоғистон билан биргаликда Каспий денгизи орқали Европага «яшил» электр энергиясини экспорт қилиш лойиҳаси амалий босқичга ўтаётганини маълум қилди. Афғонистон ва Жанубий Осиё бозорлари ҳам истиқболли йўналишлар сифатида айтиб ўтилди.