Ўзбекистонда дарахтлар, сув хавфлари ва яшил лойиҳаларни назорат қилиш учун сунъий интеллектга асосланган тизим ишга туширилади
Ўзбекистон кўкаламзорлаштириш ва ўрмон барпо этиш учун энг мос ҳудудларни аниқлаш мақсадида «Yashil AI» деб номланган сунъий интеллект моделини ишга туширишни режалаштирмоқда, табиий ўсимлик қоплами даражаси энг паст бўлган 14 та шаҳар ва туман эса яшил лойиҳалар учун ҳар йили 100 миллиард сўмгача маблағ олади.
Ўзбекистонда дарахтлар, сув билан боғлиқ хавф-хатарлар ва яшил лойиҳаларни кузатиш учун сунъий интеллектга асосланган тизим жорий этилади. Ушбу чора-тадбирлар шаҳарларни кўкаламзорлаштиришни қўллаб-қувватлаш ва умуммиллий «Яшил макон» дастурида маҳаллаларнинг ролини кучайтиришга қаратилган президент фармонида белгилаб берилди.
Дастурлар жорий йилнинг 1 ноябрига қадар, 2027 йилдан бошлаб эса ҳар йили 1 мартга қадар тасдиқланиши керак.
Уларда яшил майдонлар, хиёбонлар, сунъий сув ҳавзалари ва суғориш тизимлари лойиҳалари белгилаб берилади. Шунингдек, улар инвестициялар ҳажми, амалга ошириш муддатлари, масъул шахслар ва самарадорлик кўрсаткичларини ўз ичига олиши лозим.
Ҳар йили табиий кўкаламзорлаштириш даражаси энг паст бўлган 14 та шаҳар ва туман ўзларининг яшил дастурларини амалга ошириш учун Экологик муаммоларни ҳал этиш умуммиллий жамғармасидан 100 миллиард сўмгача маблағ олади.
«Yashil AI» ёрдамчисини 2027 йил март ойи охиригача ишга тушириш режалаштирилган. Тупроқ турлари, ер сифати ва сув мавжудлиги тўғрисидаги маълумотлардан фойдаланган ҳолда, у кўкаламзорлаштириш ва ўрмон барпо этиш учун мос ҳудудларни аниқлайди.
Тизим шароитларни баҳолаш ва режалаштиришга кўмаклашиш учун сунъий йўлдош маълумотларини дала кузатувлари билан бирлаштиради.
«Yashil AI» шунингдек, муайян ҳудудларга мос келадиган дарахт ва бута турларини таклиф қилади, қанча кўчат зарурлигини ҳисоблаб чиқади ҳамда экиш, суғориш ва парвариш қилиш жадвалларини белгилайди.
Ягона харита расмийларга лойиҳаларни кузатиш ва уларнинг боришини прогноз қилиш имконини беради, тизим эса сув танқислиги, кўчатларнинг қуриши, касалликлар ва бошқа омиллар билан боғлиқ хавфларни аниқлайди. Бундан ташқари, у жамоатчилик мурожаатларини кўриб чиқади ва кўрилган чоралар натижаларини кузатиб боради.
2027 йилдан бошлаб Ўзбекистонда «Яшил лот» тизими ҳам жорий этилади, унга кўра жисмоний ва юридик шахслар жамоатчилик яшил майдонларини яратиш учун ер участкаларини олишлари мумкин бўлади. Ушбу участкаларда барпо этилган боғларга кейинчалик уларнинг ҳомийлари номи берилиши мумкин.
Ушбу участкалардан фақат белгиланган мақсадда — аҳоли фойдаланиши мумкин бўлган яшил майдонларни яратиш учун фойдаланилиши мумкин. Уларни хусусий мулк қилиб бериш мумкин эмас, қурилиш ёки белгиланган мақсадга боғлиқ бўлмаган ҳар қандай бошқа фаолият тақиқланади.