Ўзбекистонда 628 та ёнилғи қуйиш шахобчаси аҳоли яшаш уйларигача бўлган хавфсиз масофа талабларига жавоб бермайди

Ўзбекистонда 628 та ёқилғи қуйиш шохобчаси аҳоли яшаш жойларигача бўлган хавфсиз масофа талабларига жавоб бермайди

Ўзбекистонда хавфли юкларни тушириш жойлари ва аҳоли яшаш уйлари ўртасидаги камида 125 метрлик минимал масофа нормасига мос келмайдиган 628 та ёқилғи қуйиш шохобчаси аниқланди. Саноат хавфсизлиги тўғрисидаги қонун лойиҳасини такомиллаштириш жараёнида депутатлар коррупция хавфи ва ёқилғи қуйиш шохобчалари фаолияти тўхтатиб қўйилиши эҳтимолини кўрсатиб, ушбу талабни бузганлик учун алоҳида санкцияни олиб ташлашди.

Парламентарийлар иккинчи ўқишда аввалроқ, 13 октябрь куни биринчи ўқишда маъқулланган саноат хавфсизлиги тизимини такомиллаштириш тўғрисидаги қонун лойиҳасини кўриб чиқишди.

Зайниевнинг маълум қилишича, иккинчи ўқишга тайёргарлик кўриш жараёнида лойиҳадан хавфли юкларни ортиш ва туширишда хавфсиз масофага риоя қилмаганлик учун алоҳида маъмурий жавобгарликни жорий этувчи норма чиқариб ташланди.

«Ушбу норма етарлича аниқ эмас эди: гап айнан қандай масофалар ҳақида кетаётгани ва ким жавобгар бўлиши кераклигига аниқлик киритилмаган эди», — деб тушунтирди депутат.

У Вазирлар Маҳкамасининг 2011 йил 16 февралдаги 35-сон қарорига асосан хавфли юкларни ортиш, тушириш ва қайта ортиш жойлари аҳоли яшаш биноларидан камида 125 метр узоқликда жойлашиши кераклигини эслатиб ўтди. «Бироқ амалиётда ушбу талабга жавоб бермайдиган 628 та ёқилғи қуйиш шохобчаси аниқланди», — деди Зайниев.

Унинг сўзларига кўра, таклиф этилган норманинг сақланиб қолиши бундай объектларга ҳар сафар ёқилғи етказиб берилганда жарима солинишига олиб келиши мумкин эди.

«Агар ушбу норма сақлаб қолинса, автоцистернадан ёқилғи тўкилганда ёқилғи қуйиш шохобчалари ҳар сафар жаримага тортилиши мумкин. Бу коррупция хавфини туғдиради ва шохобчалар фаолиятининг тўхтатилишига олиб келиши мумкин», — деди депутат.

Зайниев алоҳида қоиданинг чиқариб ташланиши хавфсизлик талабларини бузганлик учун жавобгарликдан воз кечишни англатмаслигини таъкидлади.

«Бунда хавфсиз масофа талабларини бузиш жазосиз қолмайди. Бундай ҳолатлар хавфли юкларни ортиш ва тушириш қоидаларини бузганлик учун жавобгарлик тўғрисидаги умумий норма билан қамраб олинади. Жавобгарлик автоматик равишда эмас, балки амалдаги ҳолатларни ҳисобга олган ҳолда қўлланилади», — деди у.

Мижилисда 628 та ёқилғи қуйиш шохобчаси қайси ҳудудларда жойлашгани, улар ёқилғининг қайси турларини сотиши, улардан қанчаси ишлашда давом этаётгани ва қоидабузарликлар қачон аниқланганига аниқлик киритилмади.

Магистрал йўлларгача бўлган минимал масофа 50 метрни ташкил этади. Ортиш ёки туширишни кутаётган автомобиллар тегишли майдончалардан камида 25 метр узоқликда бўлиши керак.

Бунда норматив айнан хавфли юклар билан боғлиқ операциялар ўтказиладиган жойларга тегишли.

Фарҳод Зайниев, шунингдек, хавфсизлик талабларига жавоб бермайдиган ёқилғи қуйиш шохобчаларини босқичма-босқич кўчириш ҳукуматнинг алоҳида қарорида назарда тутилганини маълум қилди.

Ҳужжат билан Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши, вилоятлар ва Тошкент шаҳар ҳокимликларига тегишли вазирлик ва идоралар билан биргаликда 1 сентябрга қадар одамларнинг ҳаёти ва соғлиғига хавф туғдирадиган ёки жамоат, ёнғин, саноат, экологик хавфсизлик талабларига ҳамда шаҳарсозлик нормаларига мос келмайдиган ёқилғи қуйиш шохобчалари реестрини шакллантириш топширилди.

Ушбу рўйхат асосида ҳокимият органлари бундай объектларни хавфсиз ҳудудларга босқичма-босқич кўчириш бўйича чора-тадбирларни ишлаб чиқиши керак.

Қарорда, шунингдек, ёқилғи қуйиш шохобчаси кўчирилганда олдинги ер участкасига бўлган ҳуқуқлар тадбиркорда сақланиб қолиши назарда тутилган. Хавфсиз жойларга кўчирилган автомобилларга газ тўлдириш компрессор шохобчалари (АГТКШ) учун истисно тариқасида газ тармоқларига уланиш учун техник шартларни олиш имконияти кўзда тутилган.

Тегишли чора-тадбирларни молиялаштириш кейинги йилларда ҳудудларнинг ижтимоий ва ишлаб чиқариш инфратузилмасини ривожлантириш дастурларида назарда тутилиши топширилди.

Ёқилғи қуйиш шохобчалари хавфсизлиги устидан назоратни кучайтириш зарурати аввалроқ умуммиллий хатлов натижалари билан тушунтирилган эди.

Ҳукуматнинг 18 июндаги қарорига мувофиқ, текширишлар билан 6196 та объект, жумладан, бензин, дизель ёқилғиси, суюқлаштирилган ва сиқилган газ сотиш шохобчалари, шунингдек, maиший газ баллонларини тўлдириш объектлари қамраб олинди.

Жами 46 737 та қоидабузарлик ва камчиликлар аниқланди, шу жумладан:

Текширишлар давомида 7166 та камчилик жойида бартараф этилди, 464 та ёқилғи қуйиш шохобчаси фаолияти эса вақтинча тўхтатилди.

Ўша қарорга кўра, 2026 йил 1 сентябрдан бошлаб ҳокимият органлари, агар белгиланган хизмат муддати тугаган бўлса ёки ишлаб чиқарилган санаси номаълум бўлса, юқори босим остида ишлайдиган ускуналардан фойдаланишни босқичма-босқич чеклашни бошлаши керак. Ушбу чораларни амалга оширишни 2030 йил 1 январга қадар якунлаш назарда тутилган.

Бундан ташқари, 2027 йил 1 январдан бошлаб зарур сертификат ва рухсатномаларга эга мутахассисларсиз хавфли ишлаб чиқариш объектларини эксплуатация қилувчи ёқилғи қуйиш шохобчалари ишини тўхтатиш кўзда тутилган. Қоидабузарликлар бартараф этилгач, фаолият белгиланган тартибда автоматик равишда қайта тикланиши керак.

Ёқилғи қуйиш шохобчалари хавфсизлиги мавзуси йирик нохуш ҳодисалардан сўнг бир неча бор кун тартибига чиқди.

Хусусан, 2025 йил 16 июль куни Қашқадарё вилоятининг Кўкдала туманидаги газ тўлдириш шохобчасида портлаш ва ёнғин юз берди.

Аввалига Фавқулодда вазиятлар вазирлиги тўрт киши ҳалок бўлганини маълум қилган эди. Кейинчалик, 2026 йил 13 октябрь куни адлия вазирининг биринчи ўринбосари Маҳмуд Истамов суд ҳужжатларига таяниб, фожиа оқибатида 9 киши ҳалок бўлгани ва яна 20 киши жароҳат олганини маълум қилди.

Унинг сўзларига кўра, ОАВдаги ҳодиса ҳақидаги материалларда хавфсиз масофаларга риоя қилинмагани, зарур ҳимоя ускуналари йўқлиги ва техник текширувлар ўтказилгани тўғрисидаги ҳужжатлар сохталаштирилган бўлиши мумкинлиги кўрсатилган.

Бундай ҳодисаларнинг олдини олиш учун саноат хавфсизлиги тўғрисидаги қонун лойиҳасида одамларнинг ҳаёти ва соғлиғига зарар етказилишига олиб келган қоидабузарликлар учун жиноий жавобгарлик, маъмурий жарималарни ошириш ва била туриб ёлғон хулоса берганлик учун экспертларнинг алоҳида жавобгарлиги назарда тутилган.

Ҳужжатни иккинчи ўқишга тайёрлашда, шунингдек, агар қоидабузарлик соғлиққа ўртача оғирликдаги ёки оғир зарар етказилишига олиб келган бўлса, жабрланувчи билан ярашилган, айбга иқрор бўлинган ва зарар қопланган тақдирда жиноий жавобгарликдан озод қилиш имконияти кўзда тутилди. Одамлар ҳалок бўлган ҳолатларда бундай имконият назарда тутилмайди.

20 октябрь куни Қонунчилик палатаси қонун лойиҳасини иккинчи ва учинчи ўқишда маъқуллади.