Ўзбекистон пахтачилиги қандай ўзгарди ва бу ҳақда дунёда нима дейишмоқда?
Жаҳон пахта кунига бағишланган халқаро конференсия бу йил Тошкентда ўтди. Унда халқаро ташкилотлар ва 30 дан ортиқ давлат делегатлари соҳадаги янгиликлар, хусусан Ўзбекистонда ҳосилдорлик кескин ошганини муҳокама қилди. Вазир Иброҳим Абдураҳмонов буни "5Д" тамойили ва 8 та қоида билан тушунтирди. Халқаро ташкилотлар натижани юқори баҳолади, аммо муҳими яратилган қийматнинг ошиши эканини қайд этди.
Ўзбекистон пахтачилиги қандай ўзгарди ва бу борада дунёда нималар дейилмоқда?
7-октабр куни Тошкентда Жаҳон пахта кунига бағишланган халқаро конференсия бўлиб ўтди. Тадбирда БМТнинг Озиқ-овқат ва қишлоқ хўжалиги ташкилоти (ФАО), Жаҳон савдо ташкилоти, Халқаро пахта маслаҳат қўмитаси (ИСАС) вакиллари ҳамда 30 дан ортиқ давлатдан келган соҳа мутахассислари қатнашди.
Жаҳон пахта куни 2019-йилда Африкадаги тўртта пахтакор давлат — Бенин, Буркина-Фасо, Мали ва Чад ташаббуси билан йўлга қўйилган бўлиб, ҳар йили 7-октабрда Жаҳон савдо ташкилоти ва БМТ кўмагида нишонланади. Асосий тадбир 2024-йилда Бенинда, 2025-йилда эса Италияда ўтказилган. Бу йил конференсия илк бор Марказий Осиёда ташкил этилди: 2025-йил ноябрида президент Шавкат Мирзиёевнинг АҚШга ташрифи чоғида вазир Абдураҳмонов ва Халқаро пахта маслаҳат қўмитаси (ИСАС) ижрочи директори Эрик Трахтенберг 2026-йилги тадбирни Ўзбекистонда ўтказишга келишиб олишган.
Ўзбекистон учун бу сана алоҳида аҳамиятга эга. Анжуманда намойиш этилган расмий видеороликда айтилишича, Халқаро меҳнат ташкилоти 2021-йилда Ўзбекистондаги пахта теримида тизимли мажбурий меҳнат тугатилганини қайд этган, 2022-йил 10-мартда эса Соттон Сампаигн коалицияси ўзбек пахтасига қарши бойкотни расман бекор қилган. Шундан сўнг Ўзбекистон ўз пахтасини халқаро бозорда яна эркин сота бошлаган.
Ўзбекистон қишлоқ хўжалиги вазири, биология фанлари доктори Иброҳим Абдураҳмонов нутқининг асосий қисмини “5Д” деб аталган тамойилларга бағишлади — инглизча диверсифй, доабле, десигн, диссиплине, дурабле сўзларининг бош ҳарфлари. Яъни навлар ва технологияларни хилма-хил қилиш, қоидаларни фермер бажара оладиган даражада соддалаштириш, далани аниқ схема асосида режалаштириш, интизом ва барқарорлик.
Вазирнинг айтишича, иқлим тез ўзгараётган бир пайтда битта нав ва битта усул билан чекланиб бўлмайди, шу сабаб Ўзбекистон дунёнинг турли селексия марказларидан навларни олиб келиб, синаб кўрган ва мослаштирган. “Биз ҳар қандай агротехнологияга очиқмиз”, деди Абдураҳмонов.
Унинг сўзларига кўра, пахтачиликдаги кўплаб технологиялар фермер учун мураккаб бўлгани учун амалда қўлланмай қолади, шу боис иккинчи тамойил — бажариш мумкин бўлган соддалик. Масалан, ғўзанинг бўйи ҳақидаги қоидани вазир шундай тушунтирди: