Ўзбекистон капитал бозори тўғрисида янги қонун лойиҳасини ишлаб чиқди.
Янги қонун лойиҳаси молиявий воситалар рўйхатини кенгайтиради, сукукни тартибга солади ва капитал бозори иштирокчилари учун янги қоидаларни тақдим этади.
О'збекистонда капитал бозорини ислоҳ қилишга қаратилган янги қонун лойиҳаси ишлаб чиқилди.
Тошкент, О'збекистон (UzDaily.uz) —
О'збекистон Республикасининг Истиқболли лойиҳалар бо'йича миллий агентлиги "Капитал бозори то'г'рисида"ги янги қонун лойиҳасига баг'ишланган матбуот анжумани о'тказди. Ҳужжат молиявий воситалар доирасини кенгайтириш, бозор инфратузилмасини такомиллаштириш ва давлат томонидан тартибга солишни такомиллаштиришга қаратилган.
Тадбирда Капитал бозорини ривожлантириш департаменти бошлиг'и Саибжан Худайбердиев, Капитал бозорини тартибга солиш департаменти бошлиг'и Саулат Торешов ва Капитал бозори экотизимини ривожлантириш ва тартибга солиш инновациялари департаменти бошлиг'и Валерий Ли иштирок этди.
Худайбердиев қонун лойиҳаси Президентнинг 2026-йил 16-февралдаги УП-22-сонли Фармони ва Президентнинг 2024-йил 4-мартдаги ПП-109-сонли қарорида белгиланган мақсадларга мувофиқ ишлаб чиқилганини та'кидлади. Президент Олий Мажлис ва О'збекистон халқига ё'ллаган Мурожаатномасида капитал бозорини иқтисодий о'сишнинг асосий институционал элементи сифатида белгилаб берди. Устувор мақсадлар қаторига глобал депозитарийларни миллий фонд бозорига жалб қилиш ва халқаро молия ташкилотлари билан ҳамкорликда янги қонун қабул қилиш киради.
Торешов қонун лойиҳасининг асосий қоидаларини тақдим этди, инвесторлар имкониятларини кенгайтириш ва бозорни халқаро стандартларга мослаштиришга қаратилган о'згаришларни та'кидлади.
Тақдим этилган ма'лумотларга ко'ра, О'збекистонда аксиялар чиқариш ҳажми 2023-йилдаги 189,7 триллион со'мдан 2025-йилда 265,1 триллион со'мга ошди ва 2026-йил 1-июлга келиб 269,4 триллион со'мга етди. Шу даврда корпоратив облигациялар чиқариш ҳажми 1,06 триллион со'мдан 3,93 триллион со'мга ошди ва 2026-йил 1-июлга келиб 7 триллион со'мдан ошди. Фонд биржасидаги умумий савдо ҳажми 2023 ва 2025-йиллар оралиг'ида қарийб олти баравар, 2,9 триллион со'мдан 17,6 триллион со'мгача ошди.
Янги қонун лойиҳаси 16 боб ва 123 та моддадан иборат. Уни тайёрлаш амалдаги бозор талаблари ва халқаро амалиётни ҳисобга олган ҳолда амалдаги қонунчиликни таҳлил қилишни о'з ичига олди. Лойиҳани ишлаб чиқиш жараёнида Европа тикланиш ва тараққиёт банки (ЕТТБ), Халқаро молия корпорацияси (ИФС), Осиё тараққиёт банки (ОТБ), Ислом тараққиёт банки (БМТТД), ИОССО, АҚШ Савдо вазирлиги ва Қимматли қог'озлар ва биржалар комиссияси (СЕС), шунингдек, давлат идоралари, профессионал бозор иштирокчилари ва бозор инфратузилмаси вакиллари иштирок этди.
Асосий янгиликлардан бири молиявий воситалар ро'йхатини кенгайтириш бо'лади. Қонун лойиҳасида опсионлар, своплар, фючерслар, форвардлар ва фарқ шартномаларини жорий этиш ко'зда тутилган. Шунингдек, унда қопланган облигациялар, қимматли қог'озлар билан та'минланган облигациялар, барқарор ривожланиш облигациялари ва сукук қимматли қог'озларини тартибга солиш таклиф этилади.
Ислом молиялаштириш тамойилларига мос келадиган молиявий восита бо'лган сукукка алоҳида э'тибор қаратилади. Қонун лойиҳасида сукукнинг чиқарилиши ва муомалага чиқарилиши, шу жумладан шериклик, ижар, савдо ва агентлик шакллари ҳуқуқий тартибга солиниши ко'зда тутилган. Инвесторлар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш учун сукук эгаси вакили ва битимларнинг Ислом молиялаштириш стандартларига мувофиқлигини тасдиқлаш учун махсус механизм жорий этилиши таклиф этилади.
Қонун лойиҳасида шунингдек, капитал бозори инфратузилмасини ривожлантириш ҳам ко'зда тутилган. Хусусан, унда депозитарий ва марказий контрагент фаолиятини лицензиялаш, Марказий Қимматли қог'озлар депозитарийсининг ваколатларини кенгайтириш, о'зини о'зи тартибга солувчи ташкилотлар ва облигация эгалари вакилини жорий этиш таклиф қилинмоқда.
Торешовнинг со'зларига ко'ра, профессионал иштирокчилар сони ва турларини ко'пайтириш ва уларнинг халқаро стандартларга мувофиқлигини та'минлаш йирик хорижий институционал инвесторларни жалб қилиш учун шароит яратиши керак.
Қонун лойиҳасининг алоҳида бо'лими ИОССО тамойилларига мувофиқ капитал бозорини давлат томонидан тартибга солиш ва назорат қилишга баг'ишланган. Унда ваколатли орган учун кенгайтирилган назорат ваколатлари, қонунбузарликлар аниқланган тақдирда молиявий санксиялар ва бошқа чораларни қо'ллаш имконияти назарда тутилган.
Бундан ташқари, О'збекистонда халқаро молия институтларининг облигацияларини чиқариш имкониятини қонуний равишда белгилаш ва маҳаллий компанияларнинг хорижий капитал бозорларига кириши учун шароит яратиш таклиф қилинмоқда. Матбуот анжуманидан со'нг, янги қонуннинг қабул қилиниши О'збекистон иқтисодиётига қо'шимча инвестицияларни жалб қилишга ва аҳоли ва бизнес учун молиявий имкониятларни кенгайтиришга ёрдам бериши та'кидланди.