НКМК IPOсига тайёргарлик давом этмоқда, «Навоиазот» молиявий соғломлаштиришни ўтмоқда — ДААК
НКМКнинг халқаро IPO’га тайёргарлиги муддатлар кўчирилганига қарамай тўхтатилгани йўқ, деди ДААК раҳбари Соҳибжон Муродов. Унинг сўзларига кўра, комбинат бошқарув трансформациясидан ўтмоқда. «Навоиазот»ни хусусийлаштиришдан олдин молиявий соғломлаштириш ва соҳага оид бўлмаган активлардан озод қилиш режалаштирилмоқда.
НКМКни IPOга тайёрлаш давом этмоқда, «Навоиазот» молиявий соғломлаштиришдан ўтмоқда — ДААК
Навоий кон-металлургия комбинатини (НКМК) акцияларни халқаро жойлаштиришга (IPO) тайёрлаш тўхтатилгани йўқ, гарчи илгари белгиланган муддатлар кўчирилган бўлса-да.
Агентлик раҳбаридан олтиннинг жаҳон нархлари рекорд даражада ошганига қарамай, НКМК акцияларининг бирламчи жойлаштирилиши нега бир неча йилдан бери ортга сурилаётгани ҳақида сўрашди.
Муродов компанияни халқаро фонд бозорига олиб чиқиш бўйича ишлар давом этаётганини билдирди.
«Компанияни IPOга олиб чиқиш — бир неча йил талаб қилиши мумкин бўлган жараён. Бу жараён тўхтатилгани йўқ. Ҳозирда биз бошқарув тизимини халқаро стандартларга, бухгалтерия ҳисоботини эса молиявий ҳисоботнинг халқаро стандартларига ўтказмоқдамиз. Умуман олганда, биз НКМК бошқарув тизимини трансформация қилиш жараёнидамиз», — деди ДААК раҳбари.
У ўзгаришларнинг босқичларидан бири собиқ давлат корхонасини учта мустақил ташкилотга бўлиш бўлганини эслатиб ўтди.
Гап 2022 йил 1 январдан мустақил фаолиятини бошлаган «Навоий кон-металлургия комбинати» АЖ, «Навоийуран» давлат корхонаси ва «НКМК жамғармаси» давлат муассасаси ҳақида бормоқда.
Муродовнинг сўзларига кўра, потенциал инвесторларга компаниянинг барқарор молиявий натижаларини кўрсатиш зарур.
«IPOга чиқиш учун муайян тарих керак. Яъни, компания ижобий, ошкора ошкор қилинган кўрсаткичларга эга тарихга эга бўлиши керак. Шунинг учун жараён тўхтатилгани йўқ», — деб тушунтирди у.
Агентлик раҳбари, шунингдек, олтиннинг жаҳон нархлари ошиши акцияларни жойлаштириш истиқболларига қандай таъсир қилиши ҳақида ҳам тўхталиб ўтди.
«Олтин нархининг ошиши ёки пасайиши корхонанинг молиявий-хўжалик фаолиятига бевосита таъсир қилади. IPOда бу маълум даражада бизнесни баҳолашга таъсир қилиши мумкин. Аммо IPOдаги нарх халқаро фонд бозори котировкаларидан келиб чиқиб белгиланади. Шунинг учун олтин нархининг ошиши ёки пасайиши бизнинг IPO ўтказиш бўйича режаларимизга бевосита таъсир қилмайди — уларнинг тўхтатилишига ёки ортга сурилишига олиб келмайди», — деди Муродов.
Шу билан бирга, у жойлаштиришнинг янги тахминий санасини айтмади.
Эслатиб ўтамиз, президентнинг 2024 йил 19 апрелдаги қарорига мувофиқ, 2025 йилнинг учинчи чорагида НКМК акцияларининг 5 фоизигача бўлган қисми бўйича IPO эълон қилиниши назарда тутилган эди.
Кейинчалик, 2025 йил 21 апрелдаги қарор билан жойлаштириш учун улуш 10−15 фоизгача оширилди, савдоларни эълон қилиш муддати эса 2025 йилнинг иккинчи ярмига белгиланди.
Бироқ, 2026 йилнинг октябрь ойига келиб ҳам IPO бўлиб ўтмади.
НКМК дунёдаги энг йирик олтин қазиб олувчи тўртта компания қаторига киради. Корхона маълумотларига кўра, 2025 йилда олтин ишлаб чиқариш 3,15 млн трой унциясини ташкил этиб, 1,9% га ошди. Тушум 46,4% га ошиб, 10,83 млрд долларга етди, тузатилган EBITDA кўрсаткичи эса 6,95 млрд долларни ташкил этди.
2026 йилнинг биринчи ярмида тушум яна 49,9% га ошиб, 7,07 млрд долларга етди. Асосий омил жаҳонда олтин нархининг ошиши бўлди, ваҳоланки физик ишлаб чиқариш ҳажми 1,8% га камайиб, 1,51 млн унцияни ташкил этди.
Компания молиявий ҳисоботнинг халқаро стандартлари (МҲХС) бўйича ҳисоботларни нашр этади. 15 октябрь куни, ДААК матбуот анжуманидан бир ҳафта ўтиб, НКМК раҳбарияти ҳам инвесторлар билан молиявий натижалар ва корпоратив трансформацияга бағишланган учрашув ўтказди.
Алоҳида савол «Навоиазот» ва иссиқлик электр станцияларини хусусийлаштиришга тайёргарлик кўришга тегишли бўлди.
Муродов «Навоиазот»га нисбатан хусусийлаштиришдан олдинги тадбирлар бошланганини, аммо жараён корхонани бевосита сотишгача ҳали етиб бормаганини маълум қилди.
«„Навоиазот“ — кимё саноатидаги энг йирик стратегик аҳамиятга эга активларимиздан бири, унинг ривожланиш драйверларидан биридир. Корхонанинг жойлашуви ва у ердаги мавжуд инфратузилмани ҳисобга олган ҳолда, унинг атрофида йирик кимё кластери ташкил этилади», — деди у.
ДААК раҳбарининг сўзларига кўра, кейинги қадам компания активлари тузилмасини мақбуллаштириш бўлади.
«Ҳозир биз „Навоиазот“нинг ўзини молиявий соғломлаштиришни бошладик. Унинг балансини бир нечта соҳага оид бўлмаган активлардан озод қилиб, корхонани „тоза актив“га айлантиргандан сўнг кейинги босқич кўриб чиқилади. Ҳозирча биз бу босқичга етиб келганимиз йўқ», — деди Муродов.
Балансдан айнан қайси объектларни чиқариш режалаштирилаётгани, уларнинг қиймати қанчалиги ва бевосита сотув қачон бошланиши мумкинлигига у аниқлик киритмади.
Ҳали 6 апрель куни президент Шавкат Мирзиёев UzAuto Motors, «Навоиазот» ва иссиқлик электр станциялари каби бир қатор йирик корхоналарни хусусийлаштиришга тайёргарлик бориши билан танишган эди.
Навоий вилоятида кимё кластерини ташкил этиш илгари қабул қилинган давлат қарорларида назарда тутилган. Хусусан, 2022 йил 10 октябрдаги қарорда «Навоий кимё технопарки»ни шакллантириш ҳамда технологик кластерни ташкил этиш учун «Навоиазот»нинг алоҳида бино, иншоот ва ер майдонларини «Ўзкимёсаноат» компаниясига бериш назарда тутилган.
«Навоиазот» — Ўзбекистондаги минерал ўғитлар ва кимё маҳсулотлари ишлаб чиқарувчи энг йирик корхоналардан бири. Корхона аммиак, карбамид, аммиак селитраси, поливинилхлорид ва бошқа турдаги маҳсулотларни ишлаб чиқаради.
Компания маълумотларига кўра, 2025 йил якунлари бўйича ишлаб чиқариш ҳажми 7,3 трлн сўмни ташкил этди. Экспорт режаси 104% га бажарилди.