Нима учун кийиниш баъзи болаларда ҳар куни асабийликни келтириб чиқариши мумкин
Сенсор туйғуларни қабул қилишда фарқлари бўлган инсонларнинг айтишича, нима кийишни танлаш улар учун ҳар кунлик муаммога айланиши мумкин.
Нима учун кийиниш баъзи болаларда ҳар куни талвасага сабаб бўлиши мумкин
Наоми Поттер муайян кийимлар танага қандай ботишидан чарчаганидан сўнг ўз кийим-кечак компаниясини ишга туширди
Ҳар куни эрталаб Зара бир хил муаммога дуч келади.
Унинг етти ёшли қизи Валентина тор, дағал матоли ёки тугмали ҳеч нарсани кийишни хоҳламайди. Унинг барча кийимларидан ёрлиқлар олиб ташланган. У кия оладиган кийимларни топиш жуда кўп куч талаб қилиши мумкин.
«Мен ҳамиша руҳий азоблар, ҳорғинлик, талвасалар ва уйдан чиқишдаги қийинчиликларнинг олдини олишга ҳаракат қиламан», — дейди Зара.
Валентина учун нотўғри танланган кийим жуда оғир ботиши мумкин.
«Ўзимга ёқмайдиган баъзи нарсаларни кийганимда, бақириб ва йиғлаб: “йўқ, йўқ, йўқ, мен буни кийишни хоҳламайман”, деб бошлайман», — дейди у.
Заранинг айтишича, Валентина чидай оладиган кийимларни топиш кўпинча кундалик муаммога айланади
Унинг ҳикоясига ўхшаш ҳолатлар сенсор ахборотни қайта ишлашда фарқлар мавжуд бўлган кўплаб оилаларга таниш, мутахассисларнинг таъкидлашича, бу ҳолат аутизм ва ДEҲТ (диққат етишмаслиги ва гиперактивлик бузилиши) бор инсонлар орасида тез-тез учрайди.
«Буни муайян бир узлуксиз занжир сифатида тасаввур қилиш маъқулроқдир», — деб тушунтирди Бирмингем университети психология бўйича доценти, доктор Кэти Мэннинг.
«Баъзи одамлар сенсор таъсирларга сезувчанроқ, баъзилар эса камроқ сезувчан, шунчаки юқори даражада сезувчан бўлганларда ривожланиш хусусиятлари бўлиш эҳтимоли юқорироқ.»
Сенсор ахборотни қайта ишлашдаги фарқлар ушлаб сезишга, шунингдек, ёруғлик, овоз, ҳид ва ҳароратга бўлган сезувчанликка таъсир қилиши мумкин.
Уорикширдаги Уэллсборн шаҳридан бўлган 40 ёшли Бриджет учун нотўғри кийим кийиш болалик хотираларини ёдга солиши мумкин.
ДEҲТдан азият чекадиган бу аёлнинг айтишича, кўпчилик ноқулай кийимнинг таъсирига етарлича баҳо бермайди.
«Мен учун, агар бирор нарса ноқулай туюлса, у миямда шовқин солаётгандек туюлади», — дейди у.
«Болалигимда менга ноқулай бўлган кийимларни мажбуран кийдиришганини эслайман. Бу худди миямнинг орқа томонида кун бўйи аримайдиган жуда баланд ва агрессив оқ шовқин бордек туюларди.»
Унинг бошдан кечирганлари ўз болаларининг сенсор эҳтиёжларини яхшироқ тушунишига ёрдам берди.
Болаликдаги кийим билан боғлиқ қийинчиликлар Бриджетга ўз болаларининг сенсор эҳтиёжларини тушунишга ёрдам берди
Ота-оналар BBC'га маълум қилишича, муаммолар кўпинча болалар кийинишга ва мактабга шошилаётган тиғиз эрталабки вақтда яққол кўзга ташланади.
13 ёшли қизи дислексия, аутизм ва ДEҲТдан азият чекадиган Анжела учун мактаб формаси алоҳида муаммога айланган.
«Қизим бир нарсадан хавотирланса ёки безовта бўлса, ундаги сенсор муаммолар янада яққолроқ намоён бўлади», — дейди у.
«Пайпоқлар, кийимларнинг орқа томонидаги, айниқса бўйин қисмидаги ёрлиқлар муаммо туғдиради, у қўлтиқ ости ҳаддан ташқари тор бўлишини ёқтирмайди.»
Анжеланинг ишонишича, қатъийроқ форма талаблари вазиятни янада оғирлаштириши мумкин.
«Формага бўлган талаблар анча қаттиқлашиб кетди», — дейди у. «Бу хавотирни оширади, бу эса ўз навбатида сенсор муаммоларни кучайтиради.»
Анаис Ломбард қизи баъзи кийимлар туфайли қийналганидан сўнг йиллаб матоларни тадқиқ қилди
Баъзи одамлар учун бу қийинчиликлар катта ёшда ҳам давом этади.
Ньюнитондан бўлган ҳамшира Наоми Поттерга деярли бир йил олдин ДEҲТ ташхиси қўйилган. Иккинчи фарзанди туғилганидан ва туғруқдан кейинги депрессия ташхиси қўйилганидан сўнг, у ҳатто кийиниш ҳам муаммонинг бир қисмига айланганини англади.
«Ўзим чидай олмайдиган даражага етгунимча бу билан ҳеч қачон қийналмаган эдим», — дейди у.
«Ҳамма нарса шу даражада оғирлик қила бошладики, ҳатто кийимларим ҳам ғашимга тегарди ва мен кийинишни хоҳламасдим.»
Ечим излаб, у ўзи учун кийишга қулай бўлган кийимларни лойиҳалаштиришни бошлади. Лойиҳа охир-оқибат унинг шахсий CalmHaus кийим-кечак компаниясига айланди.
Муқобил вариантларни яратишга ҳаракат қилаётган фақат Поттер эмас.
Лондонлик она Анаис Ломбард қизининг баъзи матолар туфайли қийналаётганини пайқагач, йиллаб матоларни тадқиқ қилди. Изланишлар охир-оқибат уни сенсор қулайликка эга болалар пижамаларини ишлаб чиқарувчи Morning Marvels брендини ишга туширишга олиб келди.
«Жуда кичик ёшлигидан бери унга ёқмайдиган муайян матолар борлигини пайқадик», — дейди у.
Зара учун хабардорликни ошириш амалий ечимларни топиш каби муҳимлигича қолмоқда.
У аҳолининг бу борадаги тушунчаси кенгайиши, кўпинча ёпиқ эшиклар ортида яширин қолган бундай ҳолатлар туфайли бошқа оилалар ўзларини яккаланиб қолгандек ҳис қилмаслигига ёрдам беради, деб умид қилади.
«Фарзандингиз ягона шундай курашаётган одамдек туюлиши жуда аччинарли», — дейди у.
«Бу бўйича етарлича маълумот берилмаяпти.»