Нима учун Илон Маск Starlink масаласида Ҳиндистоннинг энг бой одамига қарши чиқмоқда

Нима учун Илон Маск Starlink туфайли Ҳиндистоннинг энг бой одамига қарши чиқмоқда

Илон Маск Амбаниларни Starlink’нинг Ҳиндистонга киришига тўсқинлик қилишда айблади

Илон Маск ўзининг Starlink сунъий йўлдош интернет компанияси мамлакатда иш бошлаш учун якуний рухсатни кутишда давом этаётган бир пайтда, миллиардер Мукеш Амбани «Ҳиндистоннинг ҳақиқий хўжайиними» дея сўради.

Бу изоҳ Маск номи ошкор этилмаган қудратли бизнес доираларини Starlink’нинг Ҳиндистонга киришини тўхтатишга уринишда айблаганидан бир кун ўтиб янгради. Кейинроқ у Ҳиндистоннинг энг йирик мобил алоқа оператори Jio’га эгалик қилувчи Reliance конгломерати раҳбари Амбани номини тилга олди.

Ҳиндистон Маскнинг даъволарини рад этиб, сунъий йўлдош алоқаси қоидалари адолатли ва камситишлардан холи эканини билдирди.

Амбани ва Reliance Group Маскнинг сўзларига изоҳ бермади.

Ушбу баҳс Ҳиндистоннинг сунъий йўлдош интернет бозорида рақобат кучаяётган, Reliance Jio ва Bharti Airtel ҳам ўз хизматларини йўлга қўйишга тайёрланаётган бир пайтда юз бермоқда.

Рақобатни янада мураккаблаштирадиган жиҳат шундаки, Starlink Амбанининг Reliance Jio ва Bharti Airtel компаниялари билан ҳам ҳамкорлик ўрнатган.

2025 йил март ойида ҳар икки компания ҳукумат розилигини кутган ҳолда Ҳиндистонда Starlink ускуналари ва хизматларини тарқатиш бўйича SpaceX билан келишувлар имзолади. Улар шунингдек, тармоқ инфратузилмасини биргаликда баҳам кўришни кўриб чиқишлари мумкинлигини айтишди.

Маск илк бор чоршанба куни айбловлар билан чиқиб, «айрим олигархлар»ни ҳинд истеъмолчилари устидан «монопол бўғувчи назорат» ўрнатишда айблади.

«Уларнинг кимлигини ўзингиз тахмин қила оласиз», деб ёзди у X тармоғида ва Starlink’ни блоклаш «Ҳиндистон халқига қарши жиноят» эканини қўшимча қилди.

Пайшанба куни Ҳиндистон Алоқа вазирлиги учта оператор — Starlink, Eutelsat OneWeb ва Jio Satellite Communications тасдиқлаш жараёнида тахминан бир хил босқичда эканини, тижорат хизматлари бошланишидан олдин учови ҳам ҳали хавфсизлик рухсатномалари ва частоталар ажратилишини кутаётганини маълум қилди.

«Тизим ёки унинг қўлланилиши адолатсиз ёки камситувчи экани ҳақидаги иддао асоссиз ва нотўғри тушунчадир», деди вазирлик Маскнинг номини тўғридан-тўғри тилга олмай.

Маск кечикиш сабабларини сўрашда давом этиб, Starlink аллақачон 165 дан ортиқ мамлакатда лицензияга эга эканини айтди.

«Starlink 165 дан ортиқ мамлакатда лицензияланган ва Ҳиндистон ҳукуматининг ҳар бир қонуни ва талабига риоя қилиш учун беш йил сарфлади, унда нега ҳалигача лицензия йўқ? Амбани Ҳиндистоннинг ҳақиқий хўжайиними?» деб ёзди у пайшанба куни X тармоғида.

Маскнинг SpaceX компаниясига тегишли бўлган Starlink, айниқса мобил тармоқлар ва кенг полосали кабелларни ўрнатиш қийин ёки қиммат бўлган чекка ҳудудларда интернетга уланишни таъминлаш учун Ернинг паст орбитасидаги сунъий йўлдошларга таянади.

Компания 2021 йилдан бери Ҳиндистон бозорига киришга ҳаракат қилмоқда ва асосий лицензияларни қўлга киритган. Бироқ тижорат хизматларини бошлашдан олдин унга ҳали ҳам якуний хавфсизлик рухсатномалари ва частоталар ажратилиши керак.

Reliance эгаси Мукеш Амбани Осиёнинг энг бой одами ҳисобланади

Тадбирда Reliance Jio Infocomm раиси ва Мукеш Амбанининг ўғли Акаш Амбани компания ўз сунъий йўлдош алоқа технологиясини яратаётгани ва тартибга солувчи органларнинг рухсатини олиш устида ишлаётганини айтди.

Журналистнинг Маскнинг айбловлари ҳақидаги саволига Акаш изоҳ беришдан бош тортди ва фақатгина: «Биз бор эътиборимизни қаратиб, ҳинд истеъмолчиларимизга фойда келтиришни хоҳлаймиз», деди.

Bharti Airtel раиси Сунил Бҳарти Миттал ўз компаниясининг сунъий йўлдош лойиҳаси ҳам ҳукумат рухсатини кутаётганини айтди.

Starlink бизнес операцияларини бошқарадиган SpaceX раҳбари Лорен Дрейер компания Ҳиндистон тартибга солувчи органлари билан йиллар давомида ишлаганини ва мамлакат талабларини қондириш учун ўз тармоғига хавфсизлик назоратини киритганини айтди.

Хавфсизлик Starlink’нинг Ҳиндистонга кириши билан боғлиқ асосий хавотирлардан бири бўлиб келмоқда. 2024 йилда Ҳиндистон расмийлари чекка Андаман ва Никобар оролларидаги гиёҳванд моддалар контрабандасини тергов қилиш ва шимоли-шарқий Манипур штатидаги армия операцияси давомида Starlink ускуналарини қўлга киритганликларини маълум қилишган эди.

Маск ўша пайтда Starlink хизмати Ҳиндистонда ҳеч қачон фаол бўлмаганини айтиб, расмийлар томонидан топилган ускуналар унинг сунъий йўлдош тармоғидан фойдалана олмаслигини таъкидлаган эди.

Шунингдек, ушбу хизмат ҳинд истеъмолчилари, айниқса қишлоқ жойларда яшовчилар учун қанчалик ҳамёнбоп бўлиши ҳақида ҳам саволлар мавжуд.

Ҳиндистон дунёдаги энг йирик интернет бозорларидан бири ҳисобланади, бироқ ундан фойдаланиш имконияти ҳали ҳам нотекис, айниқса мобил тармоқлар ва кенг полосали кабелларни қуриш қийин ёки қиммат бўлган чекка ҳудудларда.

Маск Starlink ушбу бўшлиқни тўлдиришга ёрдам бериши мумкинлигини айтди. «Ҳиндистондаги Starlink ҳозирги нархларни тўлай олмайдиган ёки умуман алоқаси бўлмаганлар учун юқори тезликдаги, ҳамёнбоп интернет уланишини таъминлайди!» деб ёзди у чоршанба куни X тармоғида.

Компания Ҳиндистон учун нархларни ҳали эълон қилмади, бироқ баъзи экспертларнинг фикрича, унинг бошқа жойлардаги тарифлари бу хизмат кўплаб ҳинд оилалари учун қимматлик қилиши мумкинлигини кўрсатмоқда.

АҚШда Starlink’нинг уй хизматлари тарифлари ойига 55 доллардан бошланади, гарчи нархлар ва ускуналар қиймати тариф ва жойлашувга қараб фарқ қилса-да.