Непал қутқарувчилари оилалар сабрсизлик билан кутаётган бир пайтда гидроелектр стансияси ищиларини қидириш учун тепалик ёнбағирларини портлатишмоқда

Непал қутқарув гуруҳлари гидроелектр ищиларини шошилинч қидиришда тепалик ёнбаг'ирларини ёриб о'тиш учун портловчи моддалардан фойдаланмоқда, хавотирда бо'лган оилалар яқинлари ҳақида хабар кутмоқда.

Непалнинг Тришули дарёси бо'йлаб 600 дан ортиқ ищи лой билан то'лдирилган туннеллар тармог'ида қолиб кетган деб тахмин қилинмоқда. Қутқарувчилар, жумладан, армия ходимлари душанба куни омон қолганларни топишнинг муҳим даври тез ёпилиб бораётганидан хавотирланиб, тепалик ёнбаг'ирларига портловчи моддаларни портлатиш ва кейин Тришули-3А участкасига ҳаво қуйиш бо'йича са'й-ҳаракатларини давом эттирдилар.

"Қанийди уни топсак эди. Қанийди у уйга қайца эди", деди лойиҳа участкасида бедарак ё'қолган 33 ёшли муҳандис эри Аурус Бҳандари Анушила Бҳандари ББС Непали билан суҳбатда.

Непалнинг табиий офатларни бошқариш бошқармаси ма'лумотларига ко'ра, ушбу кучайтирилган қутқарув операцияси Непал-Тибет чегарасида сув тошқини оқибатида ҳалок бо'лганлар сони 939 кишига етган бир пайтда амалга оширилмоқда. Агентлик шунингдек, бедарак ё'қолганлар сони бо'йича о'з ҳисоб-китобларини 3925 кишига, жумладан, 592 нафар чет эл фуқаросига қайта ко'риб чиқди. Бедарак ё'қолганларнинг тахминан еттидан бири гидроелектр стансияларида ишлаётган ищилар деб тахмин қилинмоқда. Непал Бош вазири Балендра Шаҳ душанба куни ушбу жойлардан 279 киши қутқарилганини ма'лум қилди.

Хитой ва Непал ҳарбий хизматчиларидан иборат халқаро гуруҳ қутқарув ишларига раҳбарлик қилмоқда, Ҳиндистон, Корея ва Австралиядан келган мутахассислар ҳам о'з ҳиссаларини қо'шмоқда. Ҳар бир гидроелектр стансиясида юзлаб ищилар, жумладан, маҳаллий ва мигрант ищилар, шунингдек, юқори малакали муҳандислар ишлайди.

"Мен ҳали ҳам унинг тириклигига 50% умид қиламан, чунки ичкарида кислород тизими мавжуд", деди сув тошқини пайтида эри заводда ишлаётган Сита Пандей Непалнинг "Кантипур" газетасига.

Непал иқтисодиёти гидроелектр энергиясига катта таянади ва мамлакат тог'ли дарё тизимлари бо'йлаб лойиҳаларни ривожлантиришга йиллар давомида сармоя киритган. Расмийлар сув тошқинларида камида 11 та лойиҳа, тугалланган ёки қурилиш жараёнида, зарар ко'рганини тасдиқладилар.

Қутқарувчилар дам олиш кунлари туннелга ҳаво қуйишни бошлаган бо'лса-да, қамалиб қолганларнинг оилалари бу чоралар тезроқ ко'рилиши керак деб ҳисоблашади. Душанба куни эрталаб бир гуруҳ гидроелектр стансиясига олиб борадиган туннелга киришга муваффақ бо'лди, аммо ичкарида ҳеч кимни топмаганидан кейин орқага чекинди.

"Қанчалик узоқ давом эца, умидимиз шунча ко'п со'нади. Бу операция анча тезроқ кетиши керак, чунки ҳар бир сония биз учун мазмунли", деди Жибан Хадка, унинг қариндоши ҳам стансия ичида қолиб кетган, Кантипурга операцияни "умидсизлик билан кутаётган даражада секин" деб та'рифлаб.

Непал етакчиси Шаҳ қутқарув операциялари "кучайтирилганини" айтиб, бугунги кунга қадар 11 379 киши қутқарилганини та'кидлади.

Прия Харел яна бир оила а'зоси бо'либ, янгиликларни интиқлик билан кутмоқда; унинг укаси Милан сув тошқини пайтида Юқори Тришули-1 стансиясида муҳандис бо'либ ишлаётган эди. "Гидроелектр стансиясидан қайтганлар туннел ичида одамлар борлигини айтишди", деди у ББС Невс Непали нашрига. "Шундай қилиб, агар армия уларга тезда етиб борса, уларни қутқариб қолиш мумкинлигига умид бор".

Непал расмийларига ер ости қидирув операцияларида масофадан ёрдам бериб келаётган австралиялик геолог Арнолд Дикс ҳатто "лой ва тош денгизи остида" туннелни топиш имкониятини "мо''жиза" деб та'рифлади. Қутқарувчилар энди турбина хоналарига киришга ҳаракат қилмоқдалар, бу ерда "қо'ллар ва белкураклар билан" қо'шимча қазиш ишлари олиб борилмоқда, деб хабар берди Дикс АБС Невс телеканалига.

"Биз у ерга катта техникани кирита олмаймиз, чунки барча ё'ллар ё'қ бо'либ кетган", деб тушунтирди у. "Биз турбиналар умуман портлатилганми ёки ё'қми, билмаймиз... Бу бизнинг дарсликларимизда о'рганган нарсаларимиздан анча паст."

Айни пайтда, дастлабки сув тошқини та'сиридан анча пастда жойлашган Читван туманида Ҳимолай тог'лари давлатининг дарё тизимлари қирг'оқларига қарийб 300 кишининг жасадини олиб келганлиги сабабли вақтинчалик дафн маросимлари о'тказилмоқда. Ҳаво чириган ҳид билан то'лган, чунки оқ шахсий ҳимоя воситалари (ШВ), жумладан, ниқоб кийган эркаклар нома'лум жасадларни юк машиналарига ташийдилар.

Дам олиш кунлари шаҳар ташқарисидаги о'рмоннинг катта қисми қазиб олинди. Тиббиёт ходимлари ва ко'нгиллилар нома'лум қолдиқлардан ДНКни олиш устида ишламоқда. Бош округ ходими Ганеш Аряал ББС Непали телеканалига берган интервюсида қариндошлар ДНК тести орқали аниқлангандан со'нг, яқинларининг қолдиқларини ҳали ҳам олишлари мумкинлигини айтди. "Бу ерда музлатгичлар етарли эмас... Биз вақтинчалик дафн қилиш тизимининг охирги алтернативини танлашимиз керак эди. Биз жуда ҳайратдамиз", деди у.

Хитой давлат оммавий ахборот воситаларининг хабар беришича, Тибетда расмий қурбонлар сони 16 кишини ташкил этади, 546 киши бедарак ё'қолган. Хитойда сув тошқинлари тасвирлари қаттиқ сензура қилинган. Хитой расмийлари қурбонлар сони хабар қилинганидан анча юқори деб интернетда тахмин қилган шахсларга "ма'мурий жазолар"ни қо'ллади - бу огоҳлантиришлар ва жарималардан тортиб қисқа муддатли ҳибсга олишларгача бо'лиши мумкин. Непалда расмийлар шунингдек, сув тошқинлари ҳақида ното'г'ри ма'лумот деб ҳисобланган онлайн контентни олиб ташлашни буюрдилар.