Модига қарши чиқаётган Ҳиндистоннинг шижоатли «Z авлоди» намойишчиси билан танишинг
Неха Бора Ҳиндистонда яқинда бўлиб ўтган, Z авлоди етакчилик қилган норозилик намойишларининг энг таниқли сиймоларидан бири сифатида намоён бўлди.
Модига қарши чиқаётган Ҳиндистоннинг шижоатли Z авлоди намойишчиси билан танишинг
Неҳа Бора — Деҳлидаги Жавоҳарлал Неҳру университетининг докторанти
Шу дам олиш кунлари Ҳиндистоннинг Z авлоди етакчилигидаги намойишчилари мамлакат бош сайлов мулозимининг истеъфосини талаб қилиб, намойишлар ўтказиш учун Деҳлига қайтганида, олд сафлардаги энг кўзга кўринган чеҳралардан бири 29 ёшли докторант бўлади.
Неҳа Бора — театр артисти ва фаол бўлиб, у охирги ўн йилни кампус сиёсати билан танилган сўл қанот гуруҳи — Бутун Ҳиндистон талабалар ассоциациясида (Aisa) ўтказган ва охирги икки йил давомида унга президентлик қилиб келмоқда.
Бироқ шахсий олмош сифатида «улар» (they/them) олмошини қўллайдиган Неҳа эндиликда фақат кампуслардагина танилган эмас.
Сўнгги кунларда тарқалган вирусли видеоларда уларнинг бир гуруҳ аёл полиция ходимлари томонидан кўча бўйлаб судраб кетилаётгани, полиция тўсиқлари устига чиқиб, муштини кўтарганча шиорлар айтаётгани ва ҳибсга олинаётгани тасвирланган.
Полициячи аёллар томонидан олиб кетилаётганда табассум қилиб турган суратлари ҳам интернетда кенг тарқалди.
Яқинда BBC Bangla нашрига берган интервьюсида Неҳа ўзларига қаратилаётган эътиборни оддий ҳол деб баҳолади.
«Бу камера қаршисида содир бўлганини биламан, шунинг учун бу ўзгача нарсадек туюлмоқда», деди улар. «Аммо мен сўл қанотдаги барча талаба фаолларнинг мен қилаётган ишларни қилаётганини кўрганман. Шунчаки камера менга қаратилган, шу бошқача нарса содир бўляпти деб ўйлашмоқда».
Неҳага бўлган эътибор Ҳиндистон кўчаларида Бош вазир Нарендра Модининг 12 йиллик ҳокимияти давридаги энг катта чақириқлардан бири сифатида кўрилаётган бир нечта йирик намойишлар бўлиб ўтаётган бир пайтга тўғри келди.
Бу ерда Z авлоди етакчилигидаги онлайн ҳажвий ҳаракат — «Суварак Жанта партияси» (CJP) мавжуд бўлиб, у ёзда таълим ислоҳотлари туфайли Деҳлида бир неча ҳафталик намойишлар ўтказди. Бу намойишлар фақат июль ойида таълим вазири Дҳармендра Прадҳан истеъфога чиққанидан кейингина якунланди.
Бундан ташқари, Ҳиндистоннинг баъзи мухолифат партиялари, айниқса Конгресс ҳам сайлов ислоҳотлари сабабли кўчаларга чиқди. Сўнгги бир неча кун ичида Конгресс етакчилари Раҳул Ганди ва Приянка Ганди Вадранинг туртиб юборилгани, силталангани ва ҳибсга олингани акс этган видеолар вирусли бўлиб, Ҳиндистонда бош мавзуга айланди.
Деҳлида шанба кунги намойиш CJP томонидан эълон қилинган бўлиб, улар сайловчилар рўйхати Модининг BJP (Бҳаратия Жаната партияси) фойдасига сохталаштирилгани ҳақидаги айбловлар фонида Ҳиндистон Бош сайлов комиссари (CEC) Гянеш Кумарнинг истеъфосини талаб қилмоқда. Сайлов комиссияси ҳам, BJP ҳам бу айбловни рад этган.
CJP аъзоси бўлмаса-да, Неҳа ўз гуруҳи ҳам иштирок этишини айтди.
Шимолий Уттаракҳанд штатида туғилган Неҳа болалик йилларини армия офицери бўлган отасининг хизмат сафарлари туфайли турли шаҳарларда ўтказган.
Деҳли университетини тамомлагандан сўнг, улар пойтахтдаги Амбедкар университетида магистратура даражасини олишди ва ҳозирда нуфузли Жавоҳарлал Неҳру университети (JNU) докторанти ҳисобланадилар.
Неҳа илк бор ёзда CJPнинг таълим ислоҳотларига қарши намойиши пайтида эътиборни тортди.
Неҳа ва Aisa бошидан бери бор эди, лекин уларни у пайтда кам одам биларди. Бу вазият 28 июндан кейин, таълим соҳаси вакили ва олим Сонам Вангчук CJPни қўллаб-қувватлаб очлик эълон қилганида ва Неҳа Aisa'нинг бир нечта аъзолари билан унга қўшилганидан кейин ўзгарди.
«Бу биз учун табиий танлов эди. Биз узоқ вақтдан бери имтиҳон саволларининг сизиб чиқиши ва таълим ислоҳотларига қарши намойиш қилиб келаётган эдик», деди Неҳа кейинроқ берган интервьюсида.
Асосий эътибор обрўси ва иштироки ҳаракатга куч бағишлаган Вангчукка қаратилган бўлса-да, Неҳанинг очиқ ва жанговар нутқлари ҳам эътиборни торта бошлади.
Вангчук ва бошқалар шифохонага олиб кетилганидан кейин ҳам, Неҳа 8 кг вазн йўқотганига қарамай, очликни давом эттирди.
Ҳатто шиофохонага ётқизилганидан кейин ҳам улар видеода шундай дедилар: «Кураш давом этмоқда. Соғайиб кетганимдан сўнг, ҳуқуқимиз учун курашни давом эттириш мақсадида кўчаларда яна учрашамиз».
Июль ойида намойишлар тугаганидан сўнг, Неҳа CJP ва ОАВ томонидан эътироф этилган Z авлоди етакчиси сифатида намоён бўлди, шунингдек, матбуот анжуманларида Раҳул Ганди билан бирга кўриниш берди.
Неҳанинг полициячи аёллар томонидан олиб кетилаётганда табассум қилиб турган бир нечта суратлари вирусли бўлиб кетди.
Бироқ Неҳанинг Aisa ва сўл сиёсатга алоқадорлиги, шунингдек, Бош вазир Моди, Ички ишлар вазири Амит Шаҳ ва бошқа BJP етакчиларини танқид қилган фикрлари «оилам билан кўплаб келишмовчиликларга сабаб бўлди, чунки ота-онам BJPнинг ашаддий тарафдорларидир».
Ўтган ойда эса камида учта полиция шикояти аризаси топширилди.
Талабаларни қўллаб-қувватлаш учун кўплаб Ҳиндистон шаҳарларига намойишларга бораётган Неҳа, Жаркҳанд штатидаги намойиш пайтида бир киши уларга сиёҳ отганида ҳам ОАВ диққат марказига тушди. Неҳа Instagram'да қолдирган суратда уларнинг юзида сиёҳ доғлари борлиги кўринган. Полиция ушбу шахсни ҳибсга олганини маълум қилди.
Шовқинли намойишлар ва қайта-қайта ҳибсга олинишлар Неҳага кўча жангчиси сифатида обрў келтирди.
«Кўчалар ҳар доим бу мамлакатда сиёсат йўналишини белгилаб берган ва бундан кейин ҳам, айниқса яқин бир неча йил ичида шундай бўлишда давом этади», деди улар BBC Bangla нашрига.
«Агар яқин ўтмишдаги ижтимоий ўзгаришларга назар ташласак, бу ижтимоий ўзгаришлар парламентда ўтирган одамлардан эмас, балки кўчалардан келган», деди улар.
Эндиликда, расмийлар 10 октябрь куни Жантар Мантарда Бош сайлов комиссари Кумарга қарши намойишга тайёргарлик кўраётган бир пайтда, Неҳа ва Aisa «демократияни ҳимоя қилиш» учун CJP билан бирга кўчаларга қайтишларини маълум қилишди.