Минтақада биринчи
Марказий Осиёдаги биринчи СИ-хаб Американинг NVIDIA кўмагида Душанбеда очилади
Минтақада биринчиси
Яқин орада Душанбеда Area AI майдончаси негизида сунъий интеллект хаби (СИ-хаб) ўз ишини бошлайди, маҳаллий ҳокимият органларига ушбу йирик лойиҳани амалга оширишда Американинг NVIDIA корпорацияси ёрдам кўрсатади. Бу Марказий Осиёдаги биринчи шундай объект бўлади.
Инновацион СИ-хабнинг тақдимоти куни кеча Тожикистоннинг Берлиндаги элчихонасида бўлиб ўтди. Тадбирда нафақат NVIDIA вакиллари, балки IT-индустрияни ва, хусусан, сунъий интеллектни ривожлантириш билан шуғулланувчи Armada, VEON, DataVolt, Perlplexity, Supermicro компанияларидаги уларнинг рақобатчилари ҳам иштирок этди.
Тожикистон Республикасининг Германиядаги элчиси Имомуддин Сатторов лойиҳанинг ишга туширилиши ўтган йилнинг июль ойида Тожикистон президенти Эмомали Раҳмон ташаббуси билан қабул қилинган БМТ Бош Ассамблеясининг Марказий Осиёни барқарор ривожлантиришда СИнинг роли тўғрисидаги резолюцияси мақсадларини амалга оширишга ёрдам беришини таъкидлади.
Ўз навбатида, Саноат ва янги технологиялар вазирлиги ҳузуридаги СИ бўйича кенгаш раиси Азизджон Азими Area AI негизида экотизим шакллантирилишини, унинг вазифаларидан бири илғор инновацияларни кенг кўламли саноат ташаббусларига жорий этиш бўлишини маълум қилди.
СИ-хабни бошқариш Zehnlab.ai компаниясига топширилди, унинг ишланмалари орасида сунъий интеллект билан тожик тилида ишлаш имконини берувчи тил модели мавжуд. Ҳозирда компания NVIDIA билан биргаликда хабнинг техник дастурини ишлаб чиқмоқда. Унинг асосида фундаментал ва тил моделлари, синтетик маълумотларни генерация қилиш технологиялари, гидроэнергиядан фойдаланган ҳолда график процессорлар базасидаги ҳисоблаш инфраструктураси, шунингдек, таълим, давлат сектори, молия ва бошқа соҳалар учун ечимлар ётади.
Бундан ташқари, хаб Душанбедаги Area AI майдончасини Хўжандда келажакдаги саноат СИ-парки ҳудудида ташкил этилаётган физик СИ лабораторияси билан боғлайди. Ушбу лаборатория Марказий Осиёда NVIDIA корпорацияси лойиҳалари тажрибаси асосида физик сунъий интеллектни ривожлантирувчи биринчи лаборатория бўлади. Бундай ёндашув таълим ва тадқиқотларни саноат объектларида технологияларни синовдан ўтказиш билан бирлаштириш имконини беради.
Биринчи лойиҳа кон-руда саноатида СИни қўллаш, аниқроғи — рудани саралашда, яъни фойдали қазилмаларни ўз ичига олган материални бекорчи жинсдан ажратишда бўлиши аллақачон маълум. Келажакда «ақлли» технологиялардан уч ўлчамли хариталаш ва хавфли ҳамда бориш қийин бўлган ҳудудларни роботлаштирилган қидирув-қидириш ишларида фойдаланиш режалаштирилган.
Area AI майдончаси Жорий йилнинг январь ойида Душанбеда очилган эди. Инновацион СИ-хаб унинг ривожланишидаги навбатдаги босқич бўлиб, Тожикистонда ва Марказий Осиёнинг бошқа мамлакатларида таълим олиш, тадқиқотлар ўтказиш ва СИни жорий этиш учун университетлар, ишлаб чиқувчилар, стартаплар ва саноат корхоналарини бирлаштиради.
Айтганча, минтақадаги қўшнилар ҳам сунъий интеллектни ривожлантирмоқда. Масалан, Қозоғистон Экибастузда Data Center Valley ёки «МЎМ водийси»ни (маълумотларни қайта ишлаш марказлари) ишга туширишга тайёргарлик кўрмоқда. У ерда қуввати 1 гигаватт бўлган СИ-инфраструктурасига эга майдонча яратилмоқда. Биринчи лойиҳани 2027 йилнинг иккинчи чорагида фойдаланишга топшириш режалаштирилган. Инвестициялар 5 миллиард долларни ташкил этади, республиканинг ушбу ташаббусдаги ҳамкорлари эса Firebird AI ва NVIDIA ҳисобланади.
Ўзбекистон ҳукумати Қорақалпоғистонда сунъий интеллект ва маълумотларни қайта ишлаш марказлари учун махсус технологик ҳудуд ташкил этмоқчи. Хусусан, гап камида 1 ГВт қувватга эга барқарор электр энергияси талаб қилинадиган, қиймати 8 миллиард долларлик 6 та лойиҳа ҳақида бормоқда. Бундан ташқари, Саудиянинг DataVolt компанияси Тошкентда дата-марказ қурмоқда, уни барпо этиш харажатлари 150 миллион долларга етмоқда.