«Мени WhatsApp’га қўшинг» фирибгарлик қўнғироқлари текширилади
Буюк Британиянинг маълумотлар хавфсизлигини назорат қилувчи органи ишга жойлаштириш билан боғлиқ фирибгарликка олиб борадиган «робот қўнғироқлар» устидан тушган шикоятларнинг кескин ортганини текширмоқда.
**“Мени WhatsApp’га қўшинг” фирибгарлик қўнғироқлари текширилади**
Буюк Британиянинг маълумотларни ҳимоя қилиш бўйича назорат органи “робот қўнғироқлар” — ёзиб олинган овоз одамларга қўнғироқ қилувчини WhatsApp’га қўшишни айтадиган қўнғироқлар — устидан тушган шикоятларнинг кескин ортишини ўрганмоқда, чунки улар ишга жойлаштириш билан боғлиқ фирибгарликка алоқадор деб гумон қилинмоқда.
Ахборот комиссари идораси (ICO) сентябрь ойида автоматлаштирилган қўнғироқлар бўйича 3600 дан ортиқ шикоят олди, бу охирги беш йилдаги энг юқори кўрсаткич ва июль ойида қайд этилган кўрсаткичдан деярли уч баравар кўпдир.
Идора миллионлаб одамлар ушбу қўнғироқларни қабул қилаётган бўлиши мумкин деб ҳисоблайди ва BBC Radio 4 нинг *You and Yours* кўрсатувига бу кескин ўсишдан “чуқур хавотирда” эканини маълум қилди.
ICO одамларга ўзлари танимайдиган рақамлардан келган қўнғироқларни эътиборсиз қолдиришни, шунингдек, ҳар қандай шубҳали қўнғироқларни блоклашни ва бу ҳақда назорат органига хабар беришни тавсия қилади.
Автоматлаштирилган қўнғироқлар одатда Буюк Британия мобил рақамидан келаётгандек кўринади.
Ёзиб олинган хабарларнинг баъзиларида ярим кунлик иш таклифи тилга олинади.
Фирибгарликка қарши курашиш учун ташкил этилган телекоммуникация соҳаси органи — Алоқа жиноятчилигига қарши кураш стратегияси гуруҳидан Саймон Фелл хабарларни кузатиб бормагани сабабли фирибгарлик айнан қандай шаклда амалга оширилишини аниқ айта олмаслигини билдирди.
“Катта эҳтимол билан бу ишга жойлаштириш фирибгарлиги бўлади”, деди у.
“Улар сизни сохта иш эълонига йўналтириши мумкин, бу эса пул ювишнинг (money muling) бирор шаклини ўз ичига олиши мумкин. Бу мутлақо қонуний иш ёки вақтинчалик бирор нарса бўлиб кўриниши мумкин, лекин улар сизнинг ҳисобингиз орқали жиноий маблағларни ўтказишлари мумкин, бу эса даҳшатли оқибатларга олиб келади.
Бу шунчаки оддий фишинг амалиёти ҳам бўлиши мумкин — жиноятчилар ушбу хабарларни юборишади ва улар аслида ким гўшакни кўтараётганини, ким фаоллигини билмоқчи бўлишади — бу маълумотларни кейинчалик даркнетда қайта сотиш мумкин.
Имкониятлар чексиз. Охир-оқибат, бу сиз билан боғланган жиноятчи ва у сизни у ёки бу шаклда алдашга ҳаракат қилмоқда”.
ICO жиноий тергов бўлими раҳбари Энди Карри BBC’га қўнғироқлар чет элдан келаётганига ишонишини айтди.
“Биз бунинг ортида ким турганини, нима учун буни қилаётганини ва бу жамоатчилик вакилларига қандай таъсир кўрсатаётганини аниқлашга ҳаракат қиляпмиз”, деди у.
Унинг сўзларига кўра, ICO томонидан олинган шикоятлар сони жабрланганлар умумий сонининг фақат кичик бир қисмини ташкил этади.
“Бизнингча, ушбу хабарларни олаётган миллионлаб одамлар бор ва бу хабарлар асосан тасодифий тарзда юборилаётганга ўхшайди.
Менга ҳам бундай қўнғироқлар бўлди, терговни олиб бораётган ҳамкасбимга ҳам бўлди. Бу айсбергнинг фақат учи бўлиши мумкин”.
Феллнинг айтишича, мобил алоқа компаниялари автоматлаштирилган қўнғироқлар оқимига қарши курашиш учун “турли йўналишларда ишламоқда”.
Бунга Ofcom регуляторига разведка ҳисоботларини юбориш, ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари билан ҳамкорлик қилиш ва WhatsApp эгаси бўлган Meta компанияси билан алоқа ўрнатиш киради, чунки агар кимдир рақамни шифрланган платформага қўшиш сўровига жавоб берса, “сиз ва жиноятчи ўртасида содир бўладиган ҳар қандай мулоқотни кейинчалик текшириб бўлмайди”.
WhatsApp вакили фойдаланувчиларни фирибгарлик қўнғироқларидан ҳимоя қилиш чоралари, жумладан, номаълум рақамлардан келадиган қўнғироқлар овозини ўчириб қўйиш имконияти мавжудлигини айтди. У шунингдек, WhatsApp ҳар йили миллионлаб аккаунтларни аккаунтларни оммавий рўйхатдан ўтказиш ёки автоматлаштирилган хабарлар юбориш каби “зарарли хатти-ҳаракатлар” учун блоклашини қўшимча қилди.
Гарчи бу қўнғироқлар одатда Буюк Британия мобил рақамидан келаётгандек туюлса-да, Феллнинг айтишича, фирибгарлик ортида турган жиноятчилар ушбу рақамларга тақлид қилишади ёки уларни сохталаштиришади (spoof).
Ички ишлар вазирлиги вакили ҳукумат фирибгарликка қарши курашиш учун “қатъий чоралар” кўраётганини айтди.
“Биз соҳа вакиллари билан биргаликда ноябрь ойигача Телекоммуникациялар хартиясини тақдим этиш мажбуриятимизга содиқ қоламиз”, дея қўшимча қилди у.