«Мен ҳеч қачон бундай иссиқни ҳис қилмаганман» — Нигерияда 33 нафар камерадошининг ўлимини кузатган омон қолган шахс

«Мен ҳеч қачон бундай иссиқни ҳис қилмаганман» - Нигерияда 33 нафар камерадошининг ўлимини кузатган омон қолган шахс

Усмон Муҳаммад омон қолди, аммо камерадаги бошқа 33 киши ҳалок бўлди ва яна тўрт киши кейинроқ шифохонада вафот этди.

Усмон Муҳаммад Нигериядаги кичкина қамоқхона камерасининг кириш қисмида пешонасини деворга тираб, гапира олмай турибди.

Бир кун олдин у 50 дан ортиқ бошқа маҳбуслар билан бирга ўлчами тахминан 6 м (19,7 фут) га 3 м (9,8 фут) бўлган бўғувчи хона ичида қолиб кетган эди.

Нигериянинг Нигер штати пойтахти Минна шаҳридаги қамоқхонанинг тор шароитида унинг 33 нафар камерадоши ҳалок бўлди, яна тўрт киши кейинроқ шифохонада вафот этди.

Оммавий ўлимлар норозилик ва намойишларга, жумладан, жамоат биноларига ҳужумларга сабаб бўлди, чунки қариндошлар ва маҳаллий аҳоли тушунтириш талаб қилишди.

Федерал расмийлар аввалига ўлимга дифтерия авж олишини сабаб қилиб кўрсатишган эди, бироқ ҳозирда аниқ сабаб ўрганилмоқда.

«Мен ҳаётимда ҳеч қачон бундай иссиқни ҳис қилмаганман. Бир-биримизнинг танамизга текканимизда, гўё олов ёнаётгандек туюларди», — дейди Муҳаммад фикрларини жамлаб олгач, BBC’га.

У ичкарида қулфлаб қўйилганда, фақат тик туришга жой бор эди, намлик 90% дан юқори эди, бу баъзи шароитларда инсон саломатлиги учун хавфли бўлиши мумкин, чунки у теридан тернинг қуришига тўсқинлик қилади ва тананинг табиий совиш жараёнини тўхтатади.

Ташқарида ҳарорат 25 даражадан юқори эди, ягона вентиляция эса деворнинг тепа қисмидаги кичик деразадан келарди.

«Биримиз ҳушидан кетди ва биз [камера] эшигини тақиллата бошладик. [Қўриқчи] келганида ундан сув сўрадик. У ҳушидан кетган йигитга қаради ва эшикни ёпди. Улар шу тариқа бирин-кетин ўла бошлашди», — дейди Муҳаммад.

Ҳибсга олинган бошқалар сингари, 20 ёшлардаги бу йигит ҳам кончилик жойларида қимматбаҳо металларни қидириб кун кўришга ҳаракат қилаётган ҳунарманд кончидир.

Федерал ҳукумат ушбу ноқонуний фаолиятга чек қўйишга ҳаракат қилиб, бу мамлакатни даромаддан маҳрум қилишини, атроф-муҳитга зарар етказишини ва кенг кўламли жиноий фаолият билан боғлиқ бўлиши мумкинлигини айтмоқда.

Нигерия Хавфсизлик ва фуқаролик мудофааси корпуси (NSCDC) ходимлари ўтган сешанба ва чоршанба кунлари Минна яқинида катта гуруҳ кончиларни ҳибсга олишди.

Маҳбуслар шаҳардаги ҳибсхонада сақланган, бироқ NSCDC у ерда сақланаётган одамларнинг исмлари ёки сонини ошкор қилмаган.

Камера ичида соатлар ўтган сари иссиқ ва сувсизлик чидаб бўлмас даражага етди ва Муҳаммаднинг айтишича, баъзи маҳбуслар омон қолиш учун ўз пешобларини ичишни ва таналаридан тер йиғишни бошлашган.

Унинг айтишича, у одамларнинг қийналаётганини ва нафас олишга қийналаётганини кўрган.

«Одамлар ёрдамга чақиришарди, баъзилари аллақачон жуда заифлашиб қолганди».

Аммо, у ва бошқаларнинг таъкидлашича, ҳеч ким ёрдамга келмаган.

«Камерада бўлганимизда, биз бақириб, уларга одамлар ўлаётганини айтдик», — деди Reuters агентлигига омон қолган яна бир киши Адаму Иса.

«Улар эшикни очишдан бош тортишганда, биз уни бузиб очишга ҳаракат қилдик... Бир маҳал хавфсизлик ходими эшик олдига келди.

Биз бақириб, унга одамлар ўлаётганини айтдик, лекин у одамлар ўлса, бу унинг муаммоси эмаслигини айтди».

Ниҳоят, пайшанба куни камера эшиги очилди ва қўриқчилар жасадларни топишди.

NSCDC эътиборсизлик ва шафқатсиз муомала айбловларига тўғридан-тўғри жавоб бермади, аммо ўлим ҳолатлари муносабати билан унинг 24 нафар ходими, жумладан, вазифасидан вақтинча четлатилган Нигер штати коменданти Суберу Анивийе ҳибсда сақланаётганини маълум қилди.

«Ҳалок бўлган одамлар пашша эмас. Бунга қандай бефарқ қараш мумкин? Биз бунинг тагига етамиз», — деди Нигер штати губернатори Умару Баго BBC’га.

Камерага кирадиган ягона ҳаво деворнинг тепа қисмидаги кичик деразадан келарди.

Бунга алоқадор ташкилот полиция каби унинг юрисдикциясидаги куч эмас, балки федерал орган бўлганлиги сабабли, губернатор тўғридан-тўғри таъсир кўрсата олмайди, лекин у Абужадаги ҳукумат томонидан буюрилган терговни олқишлайди.

Ҳозирда айнан нима содир бўлганини аниқлаш учун 10 кишидан иборат қўмита тузилган.

Унга ўлим сабабларини аниқлаш ва бунга ким жавобгар эканлигини кўрсатиш учун икки ҳафта вақт берилди ва у айбдор деб топилган ҳар қандай шахсга нисбатан қонуний чоралар кўришни тавсия қилиши мумкин.

Ички ишлар вазири Олубунми Тунжи-Ожо ҳеч бир ходим, унвонидан қатъи назар, ҳимоя қилинмаслигини ва терговга тўсқинлик қилишга бўлган ҳар қандай уриниш жиддий қабул қилинишини айтди.

BBC билан суҳбатдан сўнг камерани тарк этар экан, Муҳаммад очиқ гапириш орқали адолат қарор топишига ва ушбу фожиали воқеага қандайдир барҳам берилишига ёрдам бера олишидан умидвор эканини айтди.