Квартира сотиб олишди, таъмирни бошлашди ва таъқиқ ҳақида билиб олишди. Уй-жойидан маҳрум этилиши мумкин бўлган яна бир оиланинг тарихи

Уй сотиб олишди, таъмирни бошлашди — ва тақиқ ҳақида билишди. Уй-жойидан маҳрум бўлиши мумкин бўлган яна бир оиланинг тарихи

«Газета» Ташкентда битимлар тузилганидан кейин пайдо бўлган хорижлик меросхўрлар сабабли қонуний сотиб олинган уй-жойини йўқотиш хавфи остида қолган бошқа оилалар ҳақида хабар топди. Шундай оилалардан бири ўз тарихини бизга айтиб беришга рози бўлди.

Биринчи тарих.

Барча қонуний процедураларга риоя қилган ҳолда квартира сотиб олган, таъмирлаб, оиласи билан у ерга кўчиб ўтган Фурқат Нурмуҳаммедов ҳақида. Бироз вақт ўтгач, хорижлик меросхўр номидан ҳаракат қилган риэлтор пайдо бўлди ва суд орқали квартирани тортиб олди. Нурмуҳаммедов барча суд инстанцияларида ютқазди ва унда фақат охиргиси — Олий суд қолди.

Иккинчи тарих.

Шунга ўхшаш вазиятга тушиб қолган Антон Горяев ҳақида. Сотиб олишдан олдин квартира бир неча бор текширилган ва у барча ҳуқуқий процедураларга тўлиқ мувофиқ ҳолда харид қилинган. Горяев квартирани кадастр органларида ўз номига рўйхатдан ўтказиб, оиласи билан рўйхатга тургач ва таъмирни бошлаганидан сўнг, хорижлик меросхўр номидан ҳаракат қилувчи риэлтор пайдо бўлди. У квартирага тақиқ қўйдирди ва судда олди-сотди шартномасини ҳақиқий эмас деб топилишига эришди. Ҳозирда оила сотиб олинган квартирада яшаш ҳуқуқи учун судлашмоқда.

Шундай муаммога пойтахтда яшовчи Аделина Балдина ҳам дуч келди.

Ўтган йили оила беш кишидан иборат оила, жумладан, нафақахўр она ва икки нафар вояга етмаган фарзанд учун янги уй сотиб олиш мақсадида мавжуд квартирани сотди. Битим, лозим бўлганидек, нотариус орқали расмийлаштирилди. Аммо орадан бир неча кун ўтиб Балдина прокуратура тақиқи ва олдинги эгасининг мероси атрофидаги низо ҳақида билиб қолди. Аёл «Газета»га оила ўз ҳуқуқини қандай ҳимоя қилишга уринаётганини айтиб берди.

Кўчиб ўтишдан олдин биз Мирзо Улуғбек туманидаги Дарҳон 3-массивида, майдони қарийб 60 кв. м бўлган уч хонали квартирада яшар эдик. Бу квартирада беш киши эдик: эрим ва мен, икки ўғлим — каттаси 12 ёшда, кичиги 1,5 ёшда — ва кекса онам. Вақт ўтиши билан оиламизга жой торлик қила бошлади, шунинг учун 2025 йилнинг августида квартирамизни сотдик ва каттароқ уй-жой қидира бошладик. Танлаётган вақтимизда қариндошларимиз ўзлари кетган вақтда уларникида яшаб туришимизга рухсат беришди.

Октябрь ойида OLX’да Мирзо Улуғбек туманидаги Ц-1 массивида квартира сотилиши ҳақидаги эълонга кўзимиз тушди. Сотувчи Эльмира М. билан боғландик ва уй-жойни кўрдик. Квартиранинг умумий майдони — 61,92 кв. м, яшаш майдони — 41,95 кв. м. Квартира жуда хароб аҳволда, эски таъмирли эди, лекин у аввалгисидан кенгроқ ва жойлашуви бизга мос келарди. Ҳамма нарса бизни қониқтирди ва биз уни сотиб олишга қарор қилдик.

Эльмира ўз номига расмийлаштирилган ҳужжатларни кўрсатди. У квартирани «сотиб олиш нархида» харид қилганини ва уни устига устама қўйиб қайта сотаётганини яширмади. 85 минг доллар суммаси ўша пайтда локация ва квартиранинг ҳолатини ҳисобга олганда адекват бозор нархи эди. Бу пул аввалги уй-жойни сотишдан тушган суммага мос келарди. Эльмира сотиб олишдан олдин собиқ эгасининг барча ҳужжатлари ва мулк ҳуқуқини текширганини айтди.

Битимдан олдин биз ҳужжатларни таниш нотариусга юбордик. У уларни текшириб, ҳамма нарса жойида эканини айтди.

2025 йил 14 октябрда биз у билан нотариусда учрашдик, у ерда квартирада тақиқлар ва чекловлар йўқлигига яна бир бор ишонч ҳосил қилиб, битимни расмийлаштирдик.

Расмийлаштириш вақтида мулкдор шартномада квартиранинг кадастр қийматини — 71,3 млн сўмни (ўша санадаги курс бўйича тахминан 5870 доллар — таҳр.) кўрсатишга кўндирди. Ҳақиқатда олинган сумма учун у тилхат ёзиб берди, пул ўтказиш жараёнини — 85 минг долларни — биз видеога олдик («Газета» видео билан танишиб чиқди — таҳр.).

2025 йил 15 октябрда квартирага мулк ҳуқуқи менинг номимга рўйхатдан ўтказилди.

Биз битим якунланди деб ҳисобладик ва дарҳол таъмирлашни бошладик. Болалар билан у ерга колганча тезроқ кўчиб ўтишни хоҳлардик. Қариндошларникида доимий яшай олмасдик.

Сотиб олинганидан тахминан бир ҳафта ўтиб, биз нотариусдан квартиранинг коммунал тўловлардан қарздорлиги йўқлигини текширишни сўрадик. Ўшанда унга прокуратура томонидан тақиқ қўйилгани маълум бўлди.

Битим вақтида реестрда тақиқ йўқ эди, шунинг учун биз нима бўлганини тушунмадик. Нотариус прокуратурага мурожаат қилишни маслаҳат берди. У ерда биздан квартира тақиқ остида бўлса, уни умуман қандай қилиб сотиб ола олганимизни сўрашди. Биз бутун кунни прокуратурада ўтказдик, ариза ёздик ва ҳолатларни аниқлаштиришни бошладик.

Суриштирув давомида биз квартиранинг тарихини билдик. Унинг собиқ эгаси, кекса эркак, ўзидан кейин иккита квартира қолдирган — Ц-1 ва Ц-2 массивларида. Биринчисини биз сотиб олдик, иккинчисини — шунга ўхшаш муаммога дуч келган бошқа оила.

Эгаси вафот этганидан сўнг, Россияда яшовчи ва ўзини унинг қизи деб атаган аёл ишончнома бўйича вакил орқали меросни расмийлаштирган. Кейинроқ у яна бир ишончнома берган — энди квартирани сотиш учун.

Сўнг квартирани Эльмира сотиб олган. Ҳужжатларга кўра, у 2025 йил 10 октябрдаги олди-сотди шартномаси асосида — бизнинг битимимиздан атиги бир неча кун олдин мулкдорга айланган. Биз квартиранинг ўтмишини билмасдик ва сотиб олиш учун ҳеч қандай тўсиқ йўқ деб ҳисоблардик: сотувчи мулкдор сифатида рўйхатда эди, нотариус эса ҳужжатларни текширган эди.

Тақиқ ҳақидаги ариза прокуратурага 2025 йил 13 октябрда — бизнинг битимимиздан бир кун олдин келиб тушган, аммо тақиқнинг ўзи фақат 2025 йил 16 октябрда рўйхатга олинган.

Биз квартирани расмийлаштираётганимизда, у ҳали реестрда йўқ эди. Агар тақиқ ўз вақтида киритилганда, нотариус уни кўрган бўларди ва битим амалга ошмасди. Кадастрдан кўчирмада бизнинг мулк ҳуқуқимиз 15 октябрда рўйхатга олинган.

Мурожаатимиздан сўнг прокуратура квартирани расмийлаштириш ҳолатларини текширишни бошлади. Аввалига у эгасиз мулк бўлиши мумкинлиги сабабли муҳрланди ва ҳужжатларни ҳокимиятга топширишмоқчи эди. Кейинчалик Россиядаги меросхўр турли одамларга ишончномалар бергани аниқланди — аввал меросни расмийлаштириш учун, кейин сотиш учун. Текширув материаллари ИИББга (ТУИИБ) топширилди. У ерда ишончномалар ва битимлар тарихини ўргана бошлашди.

Меросни расмийлаштиришда иштирок этган шахс аввал маҳаллий, кейин эса халқаро қидирувга берилди.

Шу билан бир вақтда бизга мерос атрофидаги суд низоси маълум бўлди. Квартирага Польшада яшовчи яна бир аёл даъво қилмоқда. У ҳам ўзини собиқ эгасининг қизи деб атамоқда ва меросни расмийлаштиришни ҳамда кейинги битимларни, жумладан, бизнинг квартира сотиб олишимизни низолашаётган эди. Биз аёллар ўртасидаги муносабатлар қадайлигини ва оқибатда мерос ҳуқуқи кимга тегишли эканини билмаймиз. Буни суд аниқлаши керак.

Ўтган йилнинг ноябридан жорий йилнинг октябригача Фуқаролик ишлари бўйича Мирзо Улуғбек туманлараро судида иккита суд муҳокамаси бўлиб ўтди. Биринчисида еттита мажлис ўтказилди. Аввалига судья даъвони кўрмасдан қолдирди, чунки даъвогар вакили ҳаракат қилган ишончномада зарур тасдиқлар йўқ эди. Биз иш шу билан тугайди деб ўйладик. Аммо кейинроқ ҳужжатлар қайта топширилди — ишончнома энди апостиль билан тасдиқланган эди ва иккинчи жараён бошланди. Унда тўртта мажлис бўлиб ўтди.

23 октябрда бўлиб ўтган охирги мажлисда суд квартиранинг сифатидаги барча олди-сотди шартномаларини ҳақиқий эмас деб топиш ҳақида қарор чиқарди.

Суд қарорига кўра, сотувчи бизга шартномада кўрсатилган суммани — 71,3 млн сўмни қайтариши керак.

Бу биз амалда тўлаган суммадан қарийб 14 баравар кам.

Суд тилхатни ҳам, видеоёзувни ҳам ҳисобга олмади, ваҳоланки Эльмиранинг адвокати биз ҳақиқатан ҳам 85 минг доллар тўлаганимизни тасдиқлади. Биз адвокат ёллаб, суд қарори устидан шикоят қилмоқчимиз.

Муҳокамалар давом этаётган бир пайтда, квартирага иккита тақиқ қўйилган — прокуратура ва суд томонидан. Биз аввалги уй-жойимизни сотдик ва тушган барча пулни сотиб олишга киритдик. Энди эса квартирага бўлган ҳуқуқимизни ҳимоя қилишга ҳамда уни ҳалол йўл билан сотиб олганимизни ва битим тузилган вақтда мерос атрофидаги низодан хабаримиз бўлмаганини исботлашга уриниб, суд мажлисларига қатнашга мажбурмиз.

Муҳокама яна қанча давом этишини ва у нима билан тугашини тушунмаяпмиз. Квартирани йўқотишдан жуда қўрқамиз ва агар битим узил-кесил ҳақиқий эмас деб топилса, қаерда яшашимизни билмаймиз. Сотиб олинганидан кейинги бутун йил давомида деярли қариндошлар ва танишларникида яшашимизга тўғри келди. Янги квартирадаги таъмирлаш ишлари якунланмади: баъзида у ерда ётиб қоламиз, лекин доимий яшаш учун шароитлар ҳали йўқ.

Суд тизими ва давлат бизни ҳимоя қилади деб умид қилгандик, чунки биз битим тузишнинг барча босқичларида ҳалол ҳаракат қилдик. Аммо ҳозирда биз ҳеч қандай ҳимояни ҳис қилмаяпмиз.