Кўпроқ талабалар "ақлдан озган" яшаш харажатлари туфайли университетда уйда яшашни режалаштиришмоқда
Жессика каби талабалар талабалик ҳаётини ўтказиб юборишдан хавотирда эканликларини, аммо уйда қолишдан бошқа чоралари йўқлигини айтишади.
Бу йил университетда о'қиш пайтида уйда қолишни афзал ко'рган талабалар сони ортиб бормоқда, бу тенденция со'нгги то'ққиз йил ичида кузатилмаган, асосан ба'зилар "ақлдан озган" яшаш харажатлари деб та'рифлаган нарсалар билан бог'лиқ.
Университетлар ва коллежларни қабул қилиш хизмати (Усас) нинг янги ма'лумотларига ко'ра, Буюк Британияда 81 000 дан ортиқ 18 ёшли о'смирлар, бу ёш гуруҳидаги қабул қилинган абитуриентларнинг учдан бир қисмидан ко'прог'ини ташкил этувчи, уйда яшаш ниятини билдиришган. Бу 2017-йилга нисбатан сезиларли о'сишдир, о'шанда бу ко'рсаткич ҳар бешдан бирига яқин эди. Буюк Британия бо'йлаб фоизлар турлича бо'лса-да - Шотландияда 48%, Уелсда эса 20% - умумий тенденция юқорига ко'тарилмоқда.
ББС томонидан интервю берилган талабалар мактабдан кейинги қарорларида яшаш нархининг ошишини асосий омил сифатида ко'рсатишди. Мерсисайднинг Сент-Хеленс шаҳридан бо'лган до'стлари Беатрис ва Амелия бунга мисол бо'ла оладилар, улар сентябр ойида университетга киришганига қарамай, уйда яшашни танладилар.
Манчестер университетида математика бо'йича таҳсил оладиган Беатрис тахминан 50 дақиқалик поездда қатновни режалаштирмоқда. Унинг та'кидлашича, кампусда турар жой "йилига бир неча минг фунт" га тушиши мумкин эди. Поездда 20 дақиқалик масофада жойлашган Ливерпул Жон Мурс университетида таҳсил олаётган Амелиа ҳафтасига 300 дан 400 фунт стерлинггача турар жой нархини аниқлади. Иккаласи ҳам ишга боришга иштиёқли бо'лмаса-да, улар университет ҳаётини то'лиқ бошдан кечиришга умид қилишади.
Бироқ, Ливерпуллик Жон Мурс талабаси Жессика о'тказиб юборишдан қо'рқади. У кампусда яшаш ва талабалик ҳаётини хоҳлашини билдирди, аммо ижара нархларини "бема'ни" ва "ақлдан озган" деб топди. Жессика юқори харажатлар туфайли ярим кунлик ишлайди ва унинг ишга бориши бо'ш вақтининг ко'п қисмини эгаллашини кутади ва буни "бироз ачинарли" деб атади. Бироқ, у ота-онасининг уйда пиширилган таомларининг фойдасини қадрлайди.
Бу йил бошида ББС Невс Манчестерга кунига 90 дақиқа қатнов орқали турар жой учун 7000 фунт стерлингдан ортиқ пул тежаган биринчи курс талабасини та'кидлади. Натижалар куни қайд этилган бу рақамлар, ко'проқ талабалар университетга кириш учун рухсатномалар орқали жой олишлари билан ошиши кутилмоқда.
Бу йил Буюк Британияда 18 ёшли о'смирлар рекорд даражада университетга қабул қилинганига қарамай, талабалар учун ижара ҳақи ва бошқа яшаш харажатлари ошди. Олий та'лим сиёсати институти (Ҳепи) о'тган йили талабаларга о'қиш то'ловларини ҳисобга олмаганда, "минимал ижтимоий мақбул турмуш даражаси" учун уч йиллик дипломдан 61 000 фунт стерлинг талаб қилинишини хабар қилди.
Ҳепи нинг 2024 йилги ҳисоботида университетга тегишли турар жой ижараси Шимолий Ирландияда 40-44 ҳафталик шартномалар учун ҳафтасига 108 фунт стерлингдан Лондонда қисқа муддатли шартномалар учун ҳафтасига 338 фунт стерлинггача бо'лганлиги, бу ерда ижара ҳақи талабалар харажатларининг деярли ярмини (46%) ташкил этиши ко'рсатилган. Ко'пгина ҳудудларда ижара ҳақи ҳафтасига 140 дан 180 фунт стерлинггача бо'лган, хусусий заллар одатда қимматроқ.
Ко'пгина талабалар турар жой харажатларини қоплаш учун техник хизмат ко'рсатиш кредитларига эга бо'лишлари мумкин бо'лса-да, ба'зи талабалар уюшмалари кампусдаги хоналарнинг о'ртача йиллик нархи сезиларли даражада тез о'сиб бораётганини хабар қилишмоқда. Ҳепи та'кидлашича, ко'пчилик ёш кундузги талабалар энди техник хизмат ко'рсатиш кредити ва яшаш харажатлари о'ртасидаги тафовутни бартараф этиш учун семестр давомида ишлайди.
Бу молиявий босим университет тажрибасини қайта баҳолашга туртки бо'лмоқда. Масофавий та'лим билан танилган Очиқ Университетга о'смирлар сонининг ко'пайиши кузатилмоқда. О'тган йили қарийб 3400 нафар 18 ва 19 ёшли талабалар қо'шилди, бу олти йил аввалги 5,7% дан 9,5% га ко'п. Ан'анавий равишда етук талабалар орасида машҳур бо'лган унинг проректори профессор Дейв Феникснинг та'кидлашича, бу ёшларнинг университет ҳақидаги тасаввурида о'згаришни ко'рсатади, чунки онлайн о'қиш "улар ко'чиб о'тиш харажатлари ва юқори турар жой то'ловларидан қочишлари мумкинлигини англатади ва бошқалар учун бу иш жойини сақлаб қолишни англатади".
Аксинча, Оксфорд университети профессори Уилям Уайт кампусдаги ҳаётнинг қиймати турар жой харажатларидан ташқарига чиқади, шахсий ривожланиш ва кенгроқ университет тажрибасида муҳим рол о'йнайди, деб та'кидлайди. Унинг та'кидлашича, "Савол шунчаки талабалар қаерда яшашида эмас. Гап шундаки, улар университет ҳамжамиятининг бир қисми сифатида бирга яшаш ва о'қишдан нимани олишади". У университет ҳаётида турар жойнинг роли ва уни молиялаштириш бо'йича жиддий мунозарага чақиради ва о'қиш учун уйдан чиқиб кетишни истаган талабаларнинг аксарияти учун сиёсат ё'қлигини та'кидлайди.
Та'лим департаменти вакили ко'плаб талабалар дуч келаётган молиявий қийинчиликларни тан олди. Уларнинг та'кидлашича, ҳукумат максимал та'мирлаш кредитларини оширмоқда, та'мирлаш грантларини қайта жорий этмоқда ва талабалар турар жойига киришни яхшилаш учун университетлар ва кенгашлар билан ҳамкорлик қилмоқда.