Кўкракдаги оғриқни эътиборсиз қолдирманг: мастопатия белгилари ва сабаблари

**Кўкракдаги оғриқни эътиборсиз қолдирманг: Мастопатия белгилари ва сабаблари**

Кўкракда оғриқ пайдо бўлишининг турли сабаблари мавжуд. Масалан, жароҳатлар ёки умуртқа поғонаси касалликлари шулар жумласидандир. Шунингдек, антидепрессантлар, мажмуавий орал контрацептивлар ва қон босимини туширувчи дорилар қабул қилиш ҳам сут безларида оғриқли ҳисларга сабаб бўлиши мумкин. Бироқ, энг кенг тарқалган сабаб мастопатия бўлиб, у 30 ёшдан 50 ёшгача бўлган аёлларнинг 30-80 фоизида учрайди.

Мастопатия билан оғриган аёлларда энг кўп учрайдиган шикоятлар кўкракдаги оғриқ, шиш, қотиш ва сезувчанликнинг ортишидир. Беморнинг аҳволи одатда стресс таъсирида ёмонлашади ва вақт ўтиши билан пайпаслаб кўрганда сезиладиган қаттиқ тугунлар пайдо бўлади. Шу сабабли, касалликнинг бошланишини ўтказиб юбормаслик учун ўз-ўзини текширишни ўрганиш муҳимдир. Гинеколог ёки маммологдан ўз-ўзини текшириш усулини кўрсатиб беришни сўраш мумкин.

Мастопатияда сут безлари тўқималари бир текисда ўсмайди, бу эса хавфсиз ўзгаришларга, яъни тугунлар, қаттиқ безлар ва кисталар пайдо бўлишига олиб келади. Оғриқ ҳар доим ҳам мастопатия аломати бўлавермайди, бироқ нохуш ҳислар мунтазам безовта қилса, шифокорга мурожаат қилиш керак.

Мастопатия белгиларсиз ҳам кечиши мумкин, шунинг учун йилда бир марта сут безларини УТТ қилдириш ва ҳар йили гинеколог кўригидан ўтиш тавсия этилади. Маммография ўтказиш зарурати тўғрисидаги масалани маммолог ҳал қилади.

Шунингдек, йилда бир марта қалқонсимон без гормонлари (ТТГ, эркин Т3, эркин Т4, ТПО ва ТГга қарши антитаначалар) ҳамда жинсий гормонлар (ФСГ, ЛГ, пролактин, эстрадиол, ҳайз сиклининг 20-кунида эса прогестерон) таҳлилларини топшириш мақсадга мувофиқдир.

**Мастопатия нима сабабдан ривожланади?**

Одатда мастопатия гормонал номутаносиблик оқибатида юзага келади. Бунга эстрогенларнинг устунлиги, пролактин миқдорининг ошиши, ёд танқислиги ва қалқонсимон без фаолиятининг сустлашиши сабаб бўлади. Қалқонсимон без фаолиятидаги ҳар қандай бузилишлар сут безларига ҳам ўз таъсирини кўрсатади. Мастопатиянинг ривожланишида аёлнинг турмуш тарзи ҳам муҳим ўрин тутади: зарарли одатлар, нотўғри овқатланиш, стресс, витамин ва минераллар етишмовчилиги, камҳаракат ҳаёт тарзи шулар жумласидандир.

Организмда мелатонин миқдорининг пастлиги ҳам мастопатия ривожланишининг яна бир сабаби ҳисобланади. Тунги сменада ишлайдиган ёки тунда ёруғлик кучли бўлган шаҳарларда яшовчи аёлларда сут бези саратони 60-65% га кўпроқ учрайди. Шу сабабли, ўз вақтида уйқуга ётиш, қоронғилаштирувчи пардалар ёки уйқу ниқобидан фойдаланиш жуда муҳим.

**Мастопатияни қандай енгиш мумкин?**

Фиброз-кистоз мастопатияни даволашда анъанавий ёндашув орал контрацептивлар, диуретиклар (сийдик ҳайдовчи дорилар) ва оғриқ қолдирувчи воситаларни қабул қилишга асосланади. Бироқ, бу натижага бошқа чоралар ёрдамида ҳам эришиш мумкин.

**Овқатланиш тартибини ўзгартириш:**

* Таомномангиздан яллиғланиш ва ичак микрофлорасининг бузилишига олиб келадиган маҳсулотларни чиқариб ташланг: шакар, қайта ишланган углеводлар ва дон маҳсулотлари, ўт билан боқилмаган ҳайвонларнинг гўшти ва сути, рафинацияланган ўсимлик ёғлари.

* Кўкрак бези саратонидан ҳимояловчи хусусиятларга эга бўлган сабзавотларни (брокколи, гулкарам) кўпроқ истеъмол қилинг. Клетчаткага бой маҳсулотларни (сабзавотлар, мевалар, ёнғоқлар, уруғлар) кўпроқ тановул қилинг, чунки у организмдаги ортиқча эстрогенни чиқариб юборишга ёрдам беради ва ичак микрофлорасини меъёрда сақлайди.

* Рационингизга зайтун ёғи, авокадо, омега-3 ёғ кислоталари каби соғлом ёғларни албатта қўшинг. Улар гормонлар синтези ва яллиғланишга қарши курашиш учун зарурдир.

**Овқат ҳазм қилиш тизимини яхшиланг:**

* Мунтазам ич келиши ўта муҳим. Озуқанинг йўғон ичакда туриб қолиши заҳарли чиқиндиларнинг қон оқимига тушишига олиб келади.

**Танқислик ўрнини тўлдиринг:**

* Ёд етишмаслиги фиброз-кистоз мастопатиянинг ривожланишига сабаб бўлади. Сут бези тўқималари эстрогенга нисбатан сезувчан бўлиб, бу микрокисталар пайдо бўлишига олиб келади. Органик ёд қалқонсимон безга салбий таъсир кўрсатмасдан оғриқни пасайтиради, киста ва тугунларни кичрайтиради.

* Магний эстроген, прогестерон ва тестостерон ишлаб чиқариш учун зарур. Шунингдек, у жигардаги детоксикация жараёнида муҳим рол ўйнайди.

**Уйқу тартибини йўлга қўйинг:**

* Соат 23:00 гача ухлашга ётиш ва агар уйқусизлик бўлса, унга қарши курашиш лозим.