Касал суд дастаси: Иккиламчи қурбонлик ёки судлар жабрланувчиларни таъқиб қилувчилар билан бирга қандай жазолайди
Ташкент Тимес — Ўзбекистондаги барча сўнгги янгиликларни етказиб берувчи инглиз тилидаги онлайн газета
**Намангандаги суд қарори та'қиб қурбонига жазо бериш учун жиддий текширув о'тказди**
Намангандаги яқинда чиқарилган ма'мурий суд қарори 18 ёшли аёл шаҳар автобусида унга жинсий зо'равонлик қилган 66 ёшли эркакни ургани учун жаримага тортилганидан кейин мунозараларга сабаб бо'лди. 27-июл куни содир бо'лган воқеа натижасида иккала шахс ҳам ма'мурий ҳуқуқбузарликда айбдор деб топилди.
Суд ҳужжатларига ко'ра, эркак аёлнинг сонидан ушлаш орқали жанжални бошлаган. Бунга жавобан аёл уни уриб, сог'лиққа узоқ муддатли та'сир ко'рсатмаган деб топилган енгил тан жароҳати етказган.
Суд аёлни Ма'мурий жавобгарлик кодексининг 52-моддаси 2-қисмига биноан енгил тан жароҳати етказишда айбдор деб топди ва базавий ҳисоблаш миқдорининг 0,5 баравари миқдорида, я'ни 206 000 со'м миқдорида жарима солди. Эркак эса, аксинча, шу кодекснинг 41-1-моддаси 1-қисмига биноан жинсий зо'равонликда айбдор деб топилди ва базавий ҳисоблаш миқдорининг 2 баравари ёки 824 000 со'м миқдорида жарима олди.
Танқидчиларнинг та'кидлашича, суднинг аёлни реаксияси учун жазолаш то'г'рисидаги қарори тажовузкорлик ҳаракати ва исталмаган жисмоний алоқага рефлексив жавоб о'ртасидаги фарқни ажрата олмайди. Иш материалларида воқеалар узлуксиз кетма-кетлик сифатида тасвирланган: эркакнинг ушлаши дарҳол аёлнинг зарбаси билан якунланган. Ушбу аниқ сабабий ва вақт бог'лиқлигига қарамай, суд иккала ҳаракатни ҳам алоҳида жиноят сифатида ко'риб чиқди.
Шарҳловчилар исталмаган тегинишга дарҳол жавобан шапалоқ уриш алоҳида тажовузкорлик ҳаракати эмас, балки мутаносиб ва ихтиёрий равишда о'зини ҳимоя қилиш ҳаракати деб ҳисобланиши кераклигини та'кидлайдилар. Эркак томонидан етказилган жароҳат суднинг о'зи томонидан кичик ва узоқ муддатли зарарсиз деб тавсифланган. Аксинча, эркакнинг хатти-ҳаракати Ма'мурий жавобгарлик кодексига мувофиқ жиддий жиноят бо'лган жинсий зо'равонлик сифатида таснифланган.
Ба'зилар томонидан қарор мутаносиблик ва о'зини ҳимоя қилиш тамойилини қо'лламаслик сифатида ко'риб чиқилмоқда, бу аёлнинг ҳимоя ҳаракатини аввалги та'қиб ҳаракатидан самарали равишда ажратиб туради. Уларнинг та'кидлашича, бу ёндашув нафақат жабрланувчига у бошламаган то'қнашув учун умумий айбни юклайди, балки бошқа потенциал жабрланувчиларга ҳам ташвишли хабар юборади. Бу та'қибга, ҳатто рефлексив равишда ҳам муносабат билдириш ҳуқуқий оқибатларга олиб келиши мумкинлигини, шахсларни воқеалар ҳақида хабар беришдан ёки о'зини ҳимоя қилишдан то'хтатиши мумкинлигини ко'рсатади.
О'збекистоннинг эркак судланган та'қиб то'г'рисидаги қонунида исталмаган жисмоний алоқа натижасида етказилган зарар тан олинади. Танқидчиларнинг та'кидлашича, ушбу тамойилга содиқ бо'лган ҳуқуқий тизим бир вақтнинг о'зида инстинктив ҳимоя чораларини тенг ҳуқуқли жиноят сифатида ко'риб чиқмаслиги керак. Уларнинг огоҳлантиришича, агар судлар бундай ҳодисаларни тенг ог'ирликдаги қоидабузарликлар сифатида ко'ришда давом эца, жабрланувчилар о'зини ҳимоя қилишнинг о'з жазоси бор деган хулосага келишлари мумкин.