«Жеймс Уебб» коинотдаги энг сирли галактикалардан бирини тасвирга олди
Астрономлар «Жеймс Уебб» космик телескопи олган Арп 263 галактикасининг янги тасвирини намойиш этди. Ғайриоддий шаклга эга бу галактика олимларга миллиардлаб йиллар давомида кечадиган галактикалар тўқнашуви ва қўшилишидан кейин қандай жараёнлар юз беришини ўрганиш имконини бермоқда.
«Жеймс Уебб» коинотдаги энг сирли галактикалардан бирини суратга олди
Европа космик агентлиги (ЭСА) мутахассисларига кўра, НГС 3239 номи билан ҳам танилган Арп 263 америкалик астроном Халтон Арп тузган «Ғайриоддий галактикалар атласи»даги энг ноодатий ва ғалати галактикалардан бири саналади.
Унинг асосий белгиси — тартибсиз ва хаотик шакли.
Астрономлар фикрича, Арп 263 бундай ғайриоддий кўринишга узоқ ўтмишда бошқа галактика билан тўқнашиб, кейин у билан қўшилиб кетгани сабабли эга бўлган.
Бу тахминни галактика атрофидаги иккита қисқа ва эгилган «дум» ҳам тасдиқлайди. Бундай тузилмалар одатда галактикаларнинг кучли гравитацион ўзаро таъсири, жумладан, уларнинг тўқнашуви натижасида юзага келади.
Арп 263да ҳозир ҳам янги юлдузлар фаол равишда шаклланмоқда. Бу галактика таркибидаги газ кучли ташқи таъсирга учраганини кўрсатувчи белгиларидан бири ҳисобланади.
Одатда икки галактика қўшилгач, иккинчи галактиканинг айрим излари сақланиб қолади. Аммо Арп 263 ҳолатида унинг эҳтимолий собиқ «ҳамроҳи» деярли бутунлай йўқолган.
Олимлар буни икки хил тахмин билан изоҳламоқда. Биринчи эҳтимолга кўра, иккинчи галактика жуда кичик бўлган ва унинг моддаси Арп 263 томонидан тўлиқ ютиб юборилган. Бошқа тахминга кўра эса, у ёрқинлигига нисбатан анча катта массага эга бўлган ва шу боис унинг қолдиқларини ҳозир аниқлаш қийин.
Ҳатто «Жеймс Уебб» телескопининг юқори аниқлиги ва сезгирлиги ҳам бу қадимий жараённинг барча сирларини очиш учун ҳозирча етарли эмас. Шунга қарамай, телескопнинг яқин инфрақизил диапазонда ишлайдиган НИРСам камераси Арп 263нинг илгари кузатиш имкони бўлмаган тафсилотларини намойиш этди.
Хусусан, янги тасвирда галактиканинг қалин газ булутлари ичида яширинган кўплаб юлдуз ҳосил бўлиш ҳудудларини кўриш мумкин.
Галактика бўйлаб тарқалган чанг мураккаб молекулалар чиқарадиган нурланишни акс эттириб, тасвирда қизил тусда кўринади. Янги юлдузлар шаклланаётган ҳудудлар атрофидаги кўк рангли қисмлар эса юлдузлар нури таъсирида ионлашган водород газидир.
Энг фаол юлдуз ҳосил бўлиш ҳудуди ихчам юлдуз тўдалари занжиридан иборат. Бу занжир янги юлдузлар шаклланаётган энг катта ва ёрқин туманлик томон чўзилган. «Жеймс Уебб» ушбу «юлдузлар бешиги» ичига назар ташлаш ва у ерда аллақачон шаклланган юлдузларни кўриш имконини берди.