Италия шиддатли баҳс-мунозаралардан сўнг сайлов тизимини ислоҳ қилди
Бош вазир Жоржиа Мелонининг таъкидлашича, бу қадам янада барқарор ҳукуматни таъминлайди, бироқ мухолифат партиялари унинг мақсади ҳокимиятда қолиш эканини айтмоқда.
Италия парламентдаги шиддатли тўқнашувдан сўнг сайлов қоидаларини ислоҳ қилди
Мухолифат партияларининг таъкидлашича, бу ўзгариш Мелонининг ўнг қанот коалициясини ҳокимиятда сақлаб қолишга қаратилган
Италия парламенти мамлакат сайлов тизимига киритилган ва Бош вазир Жоржия Мелони томонидан қўллаб-қувватланган, келаси йили ўтказилиши кутилаётган сайловлар олдидан қизғин баҳсларга сабаб бўлган ўзгартиришларни маъқуллади.
Қонунчилар тўлиқ пропорционал тизимни қабул қилиш учун 227 қарши 164 овоз билан овоз беришди. Мелонининг айтишича, бу тизим аниқ ғолиблар аниқланиши ва янада барқарор ҳукумат шаклланиши эҳтимолини оширади.
Мухолифат партиялари эса унинг ўнг қанот коалицияси ҳокимиятда қолиш имкониятларини кучайтириш учун ушбу таклифларни ўз манфаатларига мослаштирганини даъво қилмоқда ва пайшанба кунги қизғин дебатлар чоғида уларни демократияга путур етказишда айблади.
Мелони агар ушбу режалар рад этилса, истеъфога чиқиши ва муддатидан олдин сайловлар эълон қилиши мумкинлигидан огоҳлантирган эди, шу сабабли яширин овоз бериш унинг нуфузи учун синов сифатида кўрилди.
Мелони коалицияси 2022 йилги сайловлардан бери Италияда камдан-кам кузатиладиган сиёсий барқарорлик даврини бошқариб келмоқда ва ўтган ойда унинг ҳукумати Иккинчи жаҳон урушидан кейин мамлакатда энг узоқ вақт хизмат қилган ҳукуматга айланди.
Ислоҳот мамлакатни ҳозирги аралаш сайлов тизимидан узоқлаштиради, унга кўра қонунчиларнинг қарийб учдан бир қисми мажоритар тизим (first-past-the-post) бўйича, қолганлари эса пропорционал вакиллик орқали сайланар эди.
Коалиция тузишга интилаётган партиялар ҳар қандай умумий сайловдан олдин ўзларининг бош вазирликка қўшма номзодини ва сиёсий дастурларини тақдим этишлари керак бўлади.
Овозларнинг 42 фоиздан кўпроғини қўлга киритган ҳар қандай коалиция ёки партия парламентда ўнлаб қўшимча ўринларга эга бўлади, бу эса кичик фарқ билан қозонилган ғалабани янада мустаҳкам кўпчилик овозига айлантириши мумкин.
Овоз беришдан олдинги мунозараларда марказчи-чапчи қонунчилар ҳукуматни янги сайлов қоидаларини мажбуран ўтказишда айбладилар.
"Сайлов қонунини бемалол ўзгартираверинг, биз барибир ҳар қандай сайлов тизимида ғалаба қозонамиз", деди Демократик партия (PD) етакчиси Элли Шлейн.
Ушбу таклифлар Мелони коалицияси, жумладан, "Италия биродарлари" (FdI) партияси ва унинг иттифоқчилари — ўта ўнгчи "Лига" ва марказчи-ўнгчи "Олға, Италия" (Forza Italia) ўртасидаги кескинликни ҳам юзага чиқарди.
Таҳлилчилар пайшанба кунги якуний овоз бериш муваффақиятли ўтишини кутишган эди, айниқса, агар таҳдид қилинган муддатидан олдин сайловлар туфайли ваколат муддати эрта тугаса, парламент пенсиясини олиш ҳуқуқини йўқотиш хавфи остида қолган қонунчилар сонини ҳисобга олганда.
"Марказчи-ўнгчиларни бўлиниб кетган ҳолда кўришни умид қилганларга, — деб ёзди Мелони овоз беришдан кейин ижтимоий тармоқларда, — бугун биз фактлар билан жавоб берамиз: биз бирлашганмиз, жипсмиз ва фуқаролар олдида олган мажбуриятларимизни бажаришга қатъий қарор қилганмиз".
У қўшимча қилди: "Биз сиёсий рангидан қатъи назар, ҳар қандай ҳукуматнинг барқарорлиги ва парламентдаги изчиллигини таъминлашга қаратилган қоидаларни жорий этмоқдамиз".
Мелонининг ваколат муддати расман 2027 йилнинг октябрида тугаши керак, гарчи у сайловларни баҳор фаслига кўчириши ҳам мумкин.