Исроилнинг чучук сув олиш иншоотлари фаолиятини тўхтатиб қўйган сувўтларнинг кўпайиши сув хавфсизлиги борасида хавотирларни уйғотмоқда
Микросувўтлар «гилами» Исроилдаги олтита чучук сув олиш иншоотидан бештасининг ишини тўхтатиб қўйди.
**Исроилнинг чучуклаштириш иншоотлари фаолиятини тўхтатиб қўйган сувўтларнинг кўпайиши сув хавфсизлиги борасида хавотирларни уйғотмоқда**
Исроил Сув бошқармаси август ойи охирида Қуддусда сув тарқатиш учун цистерналардан фойдаланди
Яқинда Исроилдаги деярли барча йирик сув чучуклаштириш иншоотларининг ёпилиши мамлакатнинг келажакдаги сув хавфсизлиги борасида хавотирларни уйғотди, экспертларнинг фикрига кўра, Ғазодаги уруш бу муаммони янада чуқурлаштирмоқда.
Ўрта ер денгизида микросувўтларнинг жуда катта миқдорда кўпайиши (унинг узунлиги энг юқори нуқтасида 100 км (62 миль) ва кенглиги 7 км га етди) денгиз сувини ичимлик сувига айлантирадиган олтита йирик иншоотдан бештасининг фильтрларини тўсиб қўйди.
Гарчи иншоотлар ҳозирда яна ишлаётган бўлса-да (фақат 50 фоизгача бўлган қувватда), орадан қарийб уч ҳафта ўтганига қарамай, микросувўтлар ҳали ҳам мавжуд ва бу каби ҳодиса яна такрорланиши мумкинлигидан жиддий хавотирлар бор.
Микросувўтлар Нил дельтасидан келган деб тахмин қилинмоқда, экспертлар Ўрта ер денгизининг шарқий соҳилидаги шимолий оқим уни Ғазо ва Исроил томон олиб келганини таъкидламоқдалар. Қуёш нури ва сувдаги озуқавий моддалар билан озиқланиб, у Ўрта ер денгизи суви ҳароратининг одатдагидан юқори бўлиши натижасида тез тарқалди.
Баъзи академикларнинг таъкидлашича, Исроилнинг Ҳамас билан уруш пайтида Ғазодаги оқова сувларни тозалаш иншоотларини вайрон қилгани бунга қисман сабаб бўлган.
«Ҳали жуда эрта, лекин биз биламизки, оқова сув озуқавий модда ҳисобланади ва унинг атрофида кўп миқдорда озуқавий моддалар бўлганда сувўтлар жуда тез суръатлар билан кўпаяди», дейди EcoPeace Middle East экологик гуруҳидан Гидон Бромберг.
Бромбергнинг айтишича, урушдан олдин ҳам Исроилнинг Ғазога нималар киритилиши мумкинлиги бўйича чекловлари ҳудуддаги оқова сув иншоотларининг эскириб қолганини англатарди.
«Ғазода замонавий оқова сув иншоотлари қуриб битказилмаганлигининг сабабларидан бири шундаки, уларни қуриш ва ишга тушириш учун Исроил ҳарбийлари икки томонлама мақсадда фойдаланилиши мумкин бўлган — яъни Ҳамас томонидан қурол сифатида ишлатилиши мумкин бўлган ускуналар керак эди», дейди у цементни мисол қилиб келтириб.
Бен-Гурион университети қошидаги Цукерберг сув тадқиқотлари институти профессори Эдо Бар-Зеэв бу вазиятни «кутилмаган мега-ҳодиса» деб таърифлади.
«Мен океан сувидан намуналар олиш соҳасида 20 йилга яқин вақтдан бери ишлаб келяпман ва бу шубҳасиз ғайриоддий ҳолат», деди у. «Аксарият ҳолларда бу бир неча кун, балки бир ҳафта ичида пайдо бўлади ва йўқолади... бу ерда эса у анча вақт сақланиб қолди».
Исроил миллий сув компанияси — Mekorot вакили Лиор Гутман «микроорганизмларнинг улкан гилами» деб атаган ушбу ҳодиса Исроил ичимлик сувининг 60 фоиздан ортиғини ишлаб чиқарадиган олтита иншоотга таъсир кўрсатди.
Баъзи фермерлар зарар кўрди, гарчи суғориш учун қайта ишланган сувдан фойдаланадиганларнинг аксарияти танқисликни ҳис қилмаган бўлса-да. Гутманнинг айтишича, уй хўжаликларининг 99 фоизи ҳам бундан зарар кўрмаган.
Оқова сув инфратузилмасининг катта қисми вайрон бўлган Ғазодан ҳар куни денгизга тахминан 40 000 куб метр оқова сув оқиб тушади
Сув инқирози исроилликлар томонидан деярли сезилмаганлиги ғазоликларнинг кундалик воқелигига мутлақо зиддир. «Чегарасиз шифокорлар» инсонпарварлик ташкилоти ҳисоботига кўра, Исроил бомбардимонлари Ғазо секторидаги сув ва санитария инфратузилмасининг 90 фоизини вайрон қилганидан кейин аҳоли тоза сув олишда қийинчиликларга дуч келмоқда.
Исроил денгиз сувини ичимлик сувига айлантирадиган чучуклаштириш иншоотлари бўйича жаҳон етакчисига айланган. Иқлим ўзгариши ва аҳоли сонининг ўсиши Исроилни асосан мамлакат соҳилларида жойлашган ушбу иншоотларга тобора кўпроқ қарам бўлиб қолишга мажбур қилди.
Ушбу ҳодиса экспертларни Исроилнинг сув чучуклаштириш иншоотлари қандай қилиб микросувўтлар каби нарса туфайли бутунлай тўхтаб қолиши мумкинлиги ҳақида хавотирга солди. Исроил, шунингдек, сув чучуклаштириш технологияларининг йирик экспортчиси ҳисобланади, Исроил компаниялари бутун дунё бўйлаб иншоотларни лойиҳалаштиради ва қуради.
«Менимча, бу сув секторидаги ҳар бир киши учун ва албатта, сув хавфсизлиги даражасини оширишда чучуклаштириш асосий омил бўлган Яқин Шарқдаги барча учун огоҳлантирувчи қўнғироқдир», деди Гидон Бромберг.