Ирландия мероси ва маданияти, Шимоли-Ғарб аёллари тилидан
Янги кўргазма Англия шимолидаги бой Ирландия жамоаларида аёлларнинг тутган ўрнини шарафламоқда.
Ирландия мероси ва маданияти, Шимолий-Ғарб аёллари тилидан
Янги кўргазма Ирландия меросининг авлодларини ўрганишга қаратилган
Англиянинг шимолий-ғарбий қисми азалдан Ирландия мероси билан мустаҳкам ва чуқур алоқага эга бўлиб, Манчестер, Ланкашир ва айниқса Ливерпуль ўзларининг тарихий ирланд жамоалари билан машҳур.
Кўпгина оилалар бу ҳудудга XIX аср ўрталарида, Буюк очлик даврида бошланган оммавий миграциядан кейин жойлашган.
Оғир саноат кенгайгани сари — Ливерпулдаги кемасозлик, канал ва йўл қурилишидан тортиб, Манчестер ва Ланкаширдаги тўқимачилик фабрикаларигача — бу ҳудудлар XX асрга келиб ирланд маданиятининг, жумладан, ижтимоий клублар, халқ мусиқаси ва католик черкови таъсирининг таянчига айланди.
Ҳозир ҳам бу алоқа сақланиб қолган бўлиб, Иқтисодиёт департаменти маълумотларига кўра, ушбу минтақа чет элда ўқишга қарор қилган ирландиялик университет талабалари учун энг оммабоп танлов ҳисобланади.
Бироқ, ирланд ҳикоялари Шимолий-Ғарб ҳаётининг ажралмас қисми бўлса-да, айрим овозлар камроқ эшитилади — бу эса икки кураторни: "Шимолдаги Ирландия аёллари кимлар?" деган саволни беришга ундади.
"Аёлларга ўз овозларини эшиттириш учун етарлича жой берилмайди", дейди Катта Манчестердаги Траффорд шаҳрида яшовчи, жамоатчилик манфаатлари компанияси директори Розари Уолш.
Розари 16 йил олдин университетда театр санъатини ўрганиш учун Манчестерга кўчиб ўтган ва ҳозирда кам вакилликка эга бўлган жамоаларнинг айтилмаган ҳикояларини очиб бериш ва баҳам кўришга қаратилган, аёллар томонидан бошқариладиган Emerald LENS нотижорат ташкилотини бошқаради.
У ва чеширлик рассом Лидия О'Хара сўнгги икки йилни ирланд диаспорасидаги аёлларнинг овозларини кашф этишга бағишладилар.
Эндиликда, 20 ёшдан 80 ёшдан ошган ўнлаб аёлларнинг гувоҳликларига таяниб, Розари ва Лидия Ливерпуль университетининг Виктория галереяси ва музейида (Victoria Gallery & Museum) Англия шимолидаги ирланд меросига эга аёлларни ёритувчи янги кўргазмани йўлга қўйдилар.
Лойиҳа Миллий лотерея ва Ливерпуль университетининг Ирландия тадқиқотлари институти томонидан қўллаб-қувватланмоқда.
"Аёллар жамиятнинг катта қисмини ушлаб туришибди", деб тушунтирди Розари.
"Ирландиядан бу ерга йўл қуриш ва ишлаш учун келган барча эркаклар каби, аёллар ҳам ҳамширалик ва бошқа турли хил сабаблар билан келишган.
"Аммо аёллар оилалари ва жамоаларини қўллаб-қувватлашга қўшган ҳиссалари учун доим ҳам эътироф этилавермайди.
"Менимча, биз доим қандайдир маънода сояда қолиб кетамиз.
"Бу лойиҳа жуда шахсий ва ҳиссиётларга бой саёҳат бўлди.
"Англия шимолидаги бошқа ирланд аёлларининг ҳикояларини тинглаш менинг умумий тажрибамизнинг бойлиги, бардошлилиги ва мураккаблигига бўлган қарашларимни кенгайтирди.
"Бу ушбу овозлар эшитилиши, улуғланиши ва сақланиб қолиши учун макон яратиш қанчалик муҳимлигини яна бир бор тасдиқлади".
Университетнинг Виктория галереяси ва музейида, Манчестердаги Скретфорд жамоат залида (Stretford Public Hall) ва Лидснинг Хедингли шаҳридаги HEART марказида воркшоплар ўтказилди.
Лойиҳа минтақадаги барча ёш ва тоифадаги аёлларни фольклор, санъат, шахсий буюмлар ва оила тарихи орқали ўзларининг ирланд ўзликлари ҳақида мулоҳаза юритиш учун бирлаштирди.
Биринчи авлод мигрантларидан тортиб бешинчи авлод авлодларигача бўлган аёллар ўз ҳикоялари билан ўртоқлашдилар ва ўз мерослари ҳамда тегишлилик туйғуларини ўргандилар — ўзларининг аралаш мероси, Ирландиядан ташқаридаги ўзликлари ва ирланд маданиятининг таъсири ҳақида саволлар бердилар.
Эндиликда лойиҳа доирасида яратилган ижодий ишлар ва оғзаки гувоҳликлар кўргазмада тақдим этилди — "Ст Бригид'с Армс" — Ирландиянинг камроқ танилган аёл ҳомий авлиёси номи билан аталган, хаёлий пабда ташкил этилган интерактив ўтиш йўлаги.
Ташриф буюриш бепул бўлган кўргазма шанба куни Ливерпуль университетининг Виктория галереяси ва музейида очилди ва 2027 йил 17 апрелгача давом этади.