"Иқтисодиётда катта сакраш қилдик, аммо маънавиятда ҳали эмас" — Шавкат Мирзиёев
Президент Ўзбекистон тарихининг турли даврларида азоб чекканлар ёки вафот этганлар хотирасини абадийлаштириш бўйича саъй-ҳаракатларни кенгайтиришни таклиф қилди. Сиёсий қатағон қурбонларидан ташқари, у “пахта иши”, мустақиллик йилларида ўлдирилган ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари ходимлари ва пандемия даврида ўлдирилган шифокорларни ҳам тилга олди.
Шавкат Мирзиёев: "Биз иқтисодиётда катта ютуқларга эришдик, аммо ма'навиятда ҳали эришганимиз ё'қ."
28-август куни, мамлакат мустақиллигининг 35 йиллиги арафасида О'збекистон Президенти Шавкат Мирзиёев Шаҳидлар хиёбонига ташриф буюрди ва сиёсий қатаг'онлардан азият чеккан ва мамлакат учун жон фидо қилган ватандошлар хотирасини абадийлаштиришнинг янги тизимини ишлаб чиқишни таклиф қилди.
"Биз мустақиллигимизнинг 35 йиллигини шундай эркин, тинч ва осойишта муҳитда нишонламоқдамиз. Бугун дунё қанчалик нотинч бо'либ қолганини ко'риб, халқимиз тинчлик нақадар буюк не'мат эканлигини тушунади", деди Шавкат Мирзиёев "О'збекистон 24" телеканалидаги репортажда.
Президентнинг со'зларига ко'ра, со'нгги йилларда расмийлар сиёсий қатаг'он қурбонлари хотирасини абадийлаштириш бо'йича са'й-ҳаракатларни кучайтирдилар: китоблар нашр этилмоқда, тадбирлар о'тказилмоқда, фармонлар ва қарорлар қабул қилинмоқда. У бу ишни 1980-йиллардаги "пахта иши" деб аталмиш воқеалардан азият чекканларга ҳам кенгайтиришни таклиф қилди.
"Шу билан бирга, мен бугун яна бир нарсани айтмоқчиман. 1980-йилларда ко'плаб одамлар "пахта иши" деб аталадиган воқеа натижасида азоб чекишди. Аслида улар ҳам сиёсий қатаг'он қурбонларига айланишди. Улар ҳақида китоблар ёзилиши, уларнинг [яхши номлари] тикланиши керак", деди давлат раҳбари.
Шавкат Мирзиёев мустақилликдан кейин вафот этган фуқароларга ҳам э'тибор қаратди. "Мустақиллик йилларида ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари вакиллари ҳам о'з ҳаётларини қурбон қилишди. Пандемия даврида шифокорларимиз ҳам о'зларини қурбон қилишди - Ватан тинчлиги, халқ фаровонлиги учун", деди президент.
У қурбонларнинг оилалари иштирокида ҳар йили тадбирлар о'тказишни, уларга баг'ишланган танловлар ташкил этишни, китоблар ва асарлар нашр этишни ва алоҳида дастур ишлаб чиқишни таклиф қилди. "Келинг, одамлар шу нуқтаи назардан бу кунларнинг қадрини тушунишлари учун янги дастур яратайлик, янги ҳаракат". Бу билан мен та'лимни назарда тутяпман — жаҳолатга қарши”, — деб та'кидлади давлат раҳбари.
Президент ма'навий-ма'рифий ишларга алоҳида э'тибор қаратди. Унинг со'зларига ко'ра, иқтисодий ривожланиш та'лим ва жамоатчилик хабардорлигидаги о'згаришлар билан бирга бо'лиши керак. “Биз иқтисодиётда улкан сакрашни амалга оширдик, аммо ма'навиятда ҳали бунга эриша олмадик”, — деди Шавкат Мирзиёев.
У мустақиллик ва тинчликнинг қадрини тушунтириш бо'йича са'й-ҳаракатларни кучайтириш вақти келганини, бунда кекса авлод вакиллари, диний етакчилар ва Ҳаж зиёратини амалга оширувчи фуқаролар иштирок этишини та'кидлади. Президентнинг со'зларига ко'ра, ҳар йили тахминан 15 000 О'збекистон фуқароси Ҳаж зиёратини амалга оширади.
“Мен ҳар доим айтаман: улар ма'навият одамлари. Биз улардан то'г'ри фойдаланишга ҳаракат қилишимиз керак. Биз бу масалаларнинг барчасини қайта ко'риб чиқишимиз, бошқа тизим яратишимиз ва агар керак бо'лса, мактабларга мурожаат қилишимиз керак. Келинг, Ватанга ҳурмат ва эҳтиромни, унга г'амхо'рлик муносабатини шакллантиришда кекса авлод ва уламоларнинг иштирокини о'з ичига олган янги қарор қабул қилайлик”, деди у.
Президент мактаб о'қувчиларида юқори о'қув ютуқлари миллий қадр-қиммат ва мамлакат олдидаги мас'улият ҳиссини сингдирмасдан етарли эмаслигини та'кидлади. “Ёш одамнинг математика ва иқтисодиёт фанларидан билими мактабда а'ло бо'лиши мумкин, аммо агар ма'навият, миллий г'урур ва мамлакат учун фахрланиш туйг'усига янги талаблар қо'йилса, мафкуравий жиҳатдан кучли, г'айратли, мустақил, фидойи ва ватанпарвар фуқаро камроқ хато қилади”, деди Шавкат Мирзиёев.
У жамиятга тинчлик ва барқарорликни чуқурроқ қадрлашга, миллий г'урурни мустаҳкамлашга ва о'з ҳаётини қурбон қилганларнинг ҳикояларини кенгроқ тарг'иб қилишга ёрдам берадиган тизим яратишни таклиф қилди. “Агар биз миллий г'урур, миллий о'зига хослик ва қадр-қимматимизни янада то'лиқ тарг'иб қиладиган, бугунги тинчлик ва осойишталикни қадрлашга имкон берадиган ва о'з ҳаётини қурбон қилган аждодларимизнинг намуналари ҳақида гапирадиган тизим ярацак, менимча, бу то'г'ри иш бо'лади”, деди Президент.
Шавкат Мирзиёев 28-август куни Шаҳидлар хотираси хиёбонига ташриф буюрди. Қатаг'он қурбонларини хотирлаш маросимида ҳукумат ва жамоат ташкилотлари вакиллари, кексалар, дин арбоблари ва зиёлилар иштирок этди.
2021 ва 2025 йиллар оралиг'ида Олий суд сиёсий қатаг'он қурбонлари бо'лган 1200 дан ортиқ о'збекистонликларни оқлади. 2026 йилда Совет тузуми даврида ноқонуний равишда турли муддатларга қамоқ жазоси ёки о'лим жазосига ҳукм қилинган яна 161 киши оқланди.
Ҳукумат 1980-йиллардаги воқеаларга алоҳида э'тибор қаратмоқда. 1983 ва 1990 йиллар оралиг'ида 40 000 о'збекистонлик "пахта" ва "о'збек" деб номланган ишлар бо'йича судланган ва тахминан 5000 киши жиноий жавобгарликка тортилган.
Маросим давомида Шавкат Мирзиёев шунингдек, бутун дунё бо'йлаб қуролли можаролар ва сиёсий қарама-қаршиликлар авж олаётган бир пайтда, О'збекистон тинчлик ва ички тотувликни айниқса қадрлаши кераклигини та'кидлади. "Бизнинг ё'лимиз тинчлик, до'стлик ва ҳамкорлик ё'лидир. "О'збекистон ҳеч қачон бу ё'лдан ог'майди", деди президент.