IATA Макаода авиация соҳасини рақамлаштиришнинг устувор йўналишларини маълум қилди
Макаодаги IATA симпозиумларида рақамли технологиялар, биометрия ва сунъий интеллект авиакомпанияларнинг молиявий барқарорлигини қандай ошириши мумкинлиги муҳокама қилинди.
IATA Макаода авиация соҳасини рақамлаштиришнинг устувор йўналишларини белгилади
Халқаро ҳаво транспорти ассоциацияси (IATA) соҳани авиачипталар сотуви, тўловлар ва рақамли идентификацияда рақамлаштириш муваффақиятларини йўловчилар учун сезиларли манфаатга ва авиакомпанияларнинг молиявий барқарорлигига айлантиришга чақирди.
Бу ҳақда 28 октябрь куни Макаода ўтказилган IATA Жаҳон молиявий симпозиуми ва Жаҳон йўловчилар симпозиумининг очилишида сўзга чиққан IATA бош директори вазифасини вақтинча бажарувчи, молиявий директор ва корпоратив хизматлар бўйича тўнғич вице-президент Сандрин Ле Борнь маълум қилди.
«Бугунги кунда саёҳатчи сафарни сунъий интеллект ёрдамида режалаштириши, уни рақамли ҳамён билан тўлаши ва аэропортдан тезроқ ўтиш учун биометриядан фойдаланиши мумкин. Эндиги вазифа — ушбу инновациялар яратиши мумкин бўлган қийматни амалга оширишдан иборат», — деди Ле Борнь.
Унинг сўзларига кўра, 2026 йил кучли беқарорлик йили бўлди. Низолар ҳаво ҳудудининг бир қисми ёпилишига ва кўплаб йўналишларнинг издан чиқишига олиб келди, авиаёнилғи нархлари йиллик ҳисобда икки баравардан кўпроқ ошди, аэрокосмик соҳадаги етказиб бериш занжирлари эса ҳалигача тиклангани йўқ.
Авиакомпаниялар йилига 5 млрд.дан ортиқ йўловчини ташийди, аммо 2026 йилда, прогнозларга кўра, бир йўловчидан атиги 4,5 доллар ишлаб топади. Соф маржа тахминан 2% ни ташкил этади. «Харажатларнинг озгина ошиши ёки талабнинг тушиб кетиши фойдани зарарга айлантириши мумкин», — деб таъкидлади Ле Борнь.
СИ-ассистентлар ва автоматлаштирилган агентлар саёҳатчиларнинг таклифларни излаши ва солиштириши усулини ўзгартирмоқда. IATA баҳолашича, бу авиакомпаниялар учун ҳам имкониятлар, ҳам хавфларни юзага келтиради. Ташувчиларга ўз маълумотлари, тижорат муносабатлари ва ахборот сифати устидан назоратни сақлаб қолган ҳолда, бундай ўзгаришларга тайёрланиш муҳимдир.
Ўзгараётган бозорга мослашишда IATA асосий ролни Offers and Orders тизимига эга Modern Airline Retailing моделига ўтишга ажратади. Йеттита авиакомпания аллақачон Orders тизимидан фойдаланмоқда ёки уни жорий этмоқда, 2027 йилдан бошлаб уларга яна 20 дан ортиқ авиакомпания қўшилиши кутилмоқда. IT-компаниялар Offers and Orders ни ривожлантиришга 1,7 млрд доллардан ортиқ маблағ йўналтирди. «Offers and Orders — бу пойдевор, СИ — тезлаткичдир», — деди Ле Борнь.
Молиявий масалаларни, IATA фикрича, рақамли трансформациянинг энг бошиданоқ ҳисобга олиш керак. Авиакомпаниялар тўловларни қайта ишлашга йилига 24,5 млрд. доллардан ортиқ маблағ сарфлайди. Янги тўлов усуллари мижозлар учун танловни кенгайтиради, аммо харажатлар, пул оқимлари ва хавфларга таъсир қилади. Offers and Orders га ўтишда солиштириш, ҳисоб-китоблар ва тушумлар ҳисобини шунчаки мураккабликни рақамлаштириш учун эмас, балки уни бартараф этиш учун жараёнга энг бошиданоқ киритиш зарур.
Биометрия тобора оддий саёҳатнинг бир қисмига айланмоқда. Бироқ кўплаб ечимлар фақат алоҳида аэропортларда ёки мамлакатларда ይሰшлайди, шу сабабли уларнинг салоҳияти тўлиқ амалга ошмаяпти. Соҳавий ечим — бу One ID концепцияси бўлиб, унда йўловчи шахсини бир марта тасдиқлайди ва сафарнинг барча босқичларида уни таниб олишади. Ле Борнь Гонконг халқаро аэропорти ва Air New Zealand авиакомпанияси биринчи бўлиб One ID сертификациясини олганини эълон қилди.
Ҳимояланган рақамли паспортлар стандартлари аллақачон мавжуд: ИКАО рақамли йўл ҳужжатлари спецификацияларини ишлаб чиқди. IATA маълумотларига кўра, ўнтадан саккизтадан ортиқ йўловчи рейсга рўйхатдан ўтишда рақамли паспортдан фойдаланишни хоҳлайди. «Авиакомпаниялар паспорт бера олмайди. Буни фақат ҳукуматлар қилиши мумкин», — деб таъкидлади Ле Борнь. Унинг сўзларига кўра, рақамли паспортлар халқаро саёҳатларни фақат давлатлар уларни беришга ва тан олишга тайёр бўлгандагина ўзгартиради.
Симпозиумлар илк бор Шимолий Осиёда ўтказилмоқда. IATA идорасида таъкидланишича, Хитой авиакомпаниялари 2025 йилда рекорд даражадаги 770 млн. йўловчини ташиган ва бозорда ҳали ҳам сезиларли ўсиш салоҳияти сақланиб қолмоқда. «Хитойнинг етакчилиги фақат миқёс билан белгиланмайди. Мамлакат, шунингдек, рақамли инновацияларнинг олдинги сафидадир», — деди Ле Борнь. У ягона глобал стандартларни сақлаб қалишга ва технологиялар ривожланиши билан уларни ривожлантиришга чақирди.