Ҳиндистоннинг энг йирик фонд биржаси йирик акциялар сотувини бошламоқда
Миллий фонд биржасининг листингга киритилиши пайшанба куни оммавий савдога чиқарилиши билан 2 миллиард доллардан кўпроқ маблағ йиғиши кутилмоқда.
Ҳиндистоннинг энг йирик фонд биржаси йирик акциялар сотувини бошлади
Ҳиндистоннинг етакчи фонд биржаси биринчи марта ўз акцияларини оммага сотмоқда ва бу мамлакатнинг энг диққат билан кутилган фонд бозори листингларидан бири учун ўн йиллик кутишни якунламоқда.
Ҳиндистон акцияларининг аксарияти савдо қилинадиган бозорни бошқарадиган Миллий фонд биржаси (NSE) 225,69 миллиард рупийгача (2,35 миллиард доллар; 1,75 миллиард фунт стерлинг) маблағ йиғишни мақсад қилган.
Бу уни Hyundai компаниясининг Ҳиндистондаги бўлинмасининг 2024 йилдаги листингидан кейин Ҳиндистондаги иккинчи энг йирик акциялар сотувига айлантиради.
Ушбу таклиф инвесторларга Ҳиндистон молия бозорларининг жадал кенгайишидан фойда олиш имкониятини беради. Бироқ, бу нефть нархининг ошиши, рупийнинг заифлашиши ва хорижий инвесторларнинг маблағлари чиқиб кетиши Ҳиндистон акцияларига босим ўтказаётган қийин даврга тўғри келди.
Ушбу салбий омиллар сотувга аллақачон таъсир кўрсатди — NSE ўтган ҳафта таклиф қилинаётган акциялар сонини 15 фоизга қисқартирди, чунки мавжуд эгалар ўз улушларининг камроқ қисмини сотишни афзал кўришди, бу эса эҳтимол баҳолаш кутилганидан паст бўлгани билан боғлиқ.
Акциялар нархи донаси учун 1 700 дан 1 785 рупийгача белгиланмоқда. Битим мавжуд инвесторлар — жумладан, Ҳиндистон Давлат банки (State Bank of India), суғурта компаниялари ва инвестиция фондларининг ўз улушларини қисқартиришини назарда тутади. NSE янги акциялар чиқармаяпти ва тушган маблағларнинг ҳеч бирини олмайди.
Унинг листинги Ҳиндистонда интиқлик билан кутилаётган бошқа бир йирик IPO олдидан амалга оширилмоқда. "Бу мега IPO бўлиб, ундан кейин яна бир мега IPO — Jio Platforms амалга оширилади", деди Standard Chartered Securities вакили Гаурав Дуа BBC билан суҳбатда.
Унинг сўзларига кўра, йирик листинглар инвесторлар аллақачон савдо қилинаётган акцияларга киритиши мумкин бўлган маблағларни жалб қилиш орқали кенг бозорга қисқа муддатли босим яратиши мумкин.
Улар, шунингдек, ўзгарувчанлик ва геосиёсий кескинлик туфайли баъзи компаниялар ўз режаларини қолдиришга мажбур бўлган йилнинг биринчи ярмидаги сустликдан кейин Ҳиндистоннинг IPO бозорини жонлантиришга ёрдам бериши мумкин. Таҳлилчиларнинг фикрича, NSE ва Jio Platforms каби йирик листинглар жорий йилда йиғилган умумий маблағ миқдорини ўтган йилги кўрсаткичдан ошириши мумкин.
NSE биринчи марта 2016 йилда листинг учун рухсат олишга ариза берган эди, бироқ унинг режалари бозорни манипуляция қилиш ва бошқарувдаги муваффақиятсизликлар билан боғлиқ можаро туфайли кечиктирилди.
Юқори лавозимли мулозимлар айрим брокерларга савдо тизимига тезроқ кириш имконини берганликда айбланган, бу эса уларга адолатсиз устунлик берган бўлиши мумкин.
NSE биринчи марта 2016 йилда листинг учун рухсат олишга ҳаракат қилган эди, аммо унинг режалари кечиктирилди
Листинг NSE'нинг Ҳиндистоннинг 50 та етакчи компаниясини ўз ичига олган асосий индекси — Nifty 50 жорий йилда 11% дан кўпроққа тушиб кетган бир пайтда амалга оширилмоқда.
Шунга қарамай, таҳлилчилар бозорнинг ҳозирги заифлигига қарамай, IPO'га кучли қизиқиш бўлишини кутишмоқда.
Инвесторлар NSE IPO'сини Ҳиндистоннинг инвестициявий юксалишига қўшилиш йўли сифатида кўришлари мумкин, чунки кўплаб уй хўжаликлари олтин ва кўчмас мулк каби анъанавий активлардан воз кечиб, савдо иловалари орқали акциялар сотиб олишни бошлашди.
"NSE Ҳиндистон капитал бозорининг узоқ муддатли ўсиш салоҳиятида муҳим рол ўйнашда давом этмоқда", деди ICICI Direct брокерлик компанияси ва унинг етакчи мавқеи, рентабеллиги ва технологияларга эътибор қаратиши бизнесни янада барқарор қилишини қўшимча қилди.
Унинг йирик бозор қиймати индивидуал имкониятларни излаётган фаол инвесторларни ҳам, фонд бозори индекслари орқали биржага инвестиция киритадиган пассив фондларни ҳам жалб қилиши мумкин.
"Ҳиндистоннинг капитал бозорлари инвесторлар иштирокининг ортиши, бозор капиталлашувининг ўсиши, пай фондлари активларининг кенгайиши ва пассив инвестиция маҳсулотларининг кўпроқ жорий этилиши билан қўллаб-қувватланадиган сезиларли ўсиш имкониятларини тақдим этади", дейилади Ҳиндистоннинг Religare Broking фирмаси ҳисоботида.
Аммо хавф-хатарлар ҳам мавжуд.
NSE савдо қилинадиган шартномалар сони бўйича дунёдаги энг йирик деривативлар биржаси ҳисобланади. Деривативлар инвесторларга акциялар, индекслар ва бошқа активларга эгалик қилмасдан, уларнинг келажакдаги ҳаракатларига пул тикиш имконини беради.
Ҳиндистон регуляторлари хусусий инвесторлар ўртасидаги катта йўқотишлардан хавотирланиб, бундай савдо қоидаларини кучайтирди. Кейинги чекловлар ёки спекулятив фаолликнинг пасайиши савдо ҳажмини қисқартириши ва NSE даромадларини камайтириши мумкин.