“Ҳарбий машғулот оғир эди, бардош бера олмаганлар ўзларини отиб ташлади”. Россия-Украина урушида қатнашган ўзбекистонлик 3 йилга қамалди
Россияга ишлашга борган фуқаро безориликда гумонланиб ушлангач, ҳибсхонада Россия қуролли кучлари билан шартнома имзолаган. У Украинада жанг қилиб, 2 та медал олган. Сўнг таътилга чиқиб, Ўзбекистонга қайтган. Суд унга 3 йил муддатга озодликдан маҳрум қилиш жазосини тайинлади.
“Ҳарбий машғулотлар шунчалик оғир эдики, уларга дош бера олмаганлар ўз жонига қасд қилди”. Россия-Украина урушида қатнашган ўзбекистонлик 3 йилга қамалди.
7-август куни Хоразм вилояти Янгиариқ тумани жиноят ишлари бўйича судида Россия-Украина урушида Россия томонида жанг қилган Ўзбекистон фуқароси Z.Yu.га нисбатан жиноий иш кўриб чиқилди.
Суд ҳужжатларига кўра, Z.Yu. Россия Федерациясининг Бошқирдистон Республикаси Уфа шаҳрида мавсумий ишлаётган вақтида, 2025-йил май ойида безорилик билан боғлиқ аввалги ҳуқуқбузарликлари учун ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари томонидан ҳибсга олиниб, вақтинча сақлаш ҳибсхонасига жойлаштирилган.
Шундан сўнг, у жиноий жавобгарликдан қочиш, шунингдек, моддий ва бошқа манфаатларни кўзлаб, Россия Қуролли Кучлари сафига шартнома асосида ёлланиш ва Россия-Украина урушида иштирок этишни режалаштирган.
Ҳужжатда қайд этилишича, 2025-йил июл ойида Z.Yu. Уфа шаҳрида Россия Мудофаа вазирлигига қарашли ҳарбий қисм билан ҳарбий хизматни ўташ бўйича шартнома тузиб, Россия Қуролли Кучлари хизматига ёлланган. Унга Россия Мудофаа вазирлиги томонидан Украинада олиб борилаётган “махсус ҳарбий операция”да иштирок этиш учун жанговар автомат, ўқ-дорилар ва ҳимоя воситалари берилган.
Кейин Z.Yu. Украинанинг Донецк вилоятидаги Мариупол шаҳрига йўл олган. У ерда йўриқчилар раҳбарлигида ҳарбий-жанговар тайёргарликдан ўтган. Хусусан, унга жанговар автомат, граната, гранатомёт, пистолет ва бошқа қуроллардан фойдаланиш, жанговар ўқ отиш, граната улоқтириш, биринчи тиббий ёрдам кўрсатиш каби кўникмалар ўргатилган.
У 2025-йил августидан 2026-йил январига қадар Россия Мудофаа вазирлигига қарашли ҳарбий қисм таркибида Россия-Украина урушида иштирок этган.
Судланувчи Z.Yu. судда айбига тўлиқ иқрор бўлган. Унинг кўрсатмасида айтилишича, у 2024-йил ноябр ойида ишлаш мақсадида Россиянинг Бошқирдистон Республикасидаги Уфа шаҳрига борган ва қурилиш ишларида ишлаган.
Z.Yu.нинг сўзларига кўра, 2025-йил 30-май куни у ўзбек ищилари билан келишмовчиликка борганидан сўнг Қозон шаҳрига ишлаш учун йўловчи автомашинасида кетаётганида Россия полицияси томонидан тўхтатилган. Ҳужжатлари текширилганда, унинг 2014-йилда майда безорилик билан боғлиқ ҳуқуқбузарлик содир этгани аниқланган ва полиция бўлимига олиб кетилган.
“Уч ҳафта камерада сақлашди, кейин ҳарбий қисмга олиб кетишди”
Унинг кўрсатмасида келтирилишича, полиция бўлимида ходимлар билан суҳбатдан сўнг уни Черёмушка деб аталадиган ҳудуддаги ҳарбий қисмга ўхшаш бинога олиб боришган. У ерда Z.Yu. уч ҳафта давомида камерада сақланган. Кейин у ва у каби сақланаётган бошқа шахслар тиббий кўрикдан ўтказилган.
Шундан сўнг уларни темир йўл вокзалига олиб бориб, поездда Ростов шаҳрига, у ердан эса бошқа поездда Севастопол шаҳрига жўнатишган. Z.Yu.нинг айтишича, улар 2025-йил 23-июн куни Севастополдаги ҳарбий қисмга етиб борган.
Z.Yu. судда айтишича, ҳарбий қисмга киришдан олдин уларга қизил йиғма жилд берилган. Ичкарига кирганларида эса шу жилдлар билан уларни расмга олишган ва кейин жилдларни қайтариб олишган.
Судланувчининг кўрсатмасига кўра, улар йиғма жилдларни очиб кўрмаган ва ичидаги ҳужжатлар билан танишмаган. Кейин улар ҳарбий қисмнинг умумий ётоқхонасига жойлаштирилган.
Унинг айтишича, қисмда тахминан 800 нафар аскар бўлган. Эрта тонгда уларга Россия Қуролли Кучларининг ҳарбий кийимлари — каска ва бронежилет, шунингдек, “АК-12” автомати ҳамда ҳар бирида 30 тадан ўқ бўлган тўртта магазин берилган.
“Ҳарбий машғулот оғир бўлгани учун бардош бера олмаганлар ўзларини отиб ташлади”
Z.Yu.нинг айтишича, шундан сўнг уларни ҳарбий тайёргарлик учун полигонга олиб боришган.
“У ерда кунига 18 соат ҳарбий машғулот ва жанговар тайёргарликдан ўтдик. Ҳарбий машғулот оғир бўлганлиги сабабли, унга бардош бера олмаганлар ўзларини отиб ташлади”, — деган судланувчи.
Тахминан уч ҳафтадан кейин улар бригадаларга бўлинган. Z.Yu.нинг айтишича, қасамёд қилмаган ва ҳарбий билет олмаган 76 нафар шахс 336-сонли бригада таркибига қўшилиб, Мариупол шаҳридаги полигонга юборилган.
Улар Мариуполга 2025-йил 23-июл куни етиб борган. Судланувчининг айтишича, ўша ерда уларга ўз қўл телефонлари қайтариб берилган, аммо телефондан одатдагидек фойдаланиш мумкин бўлмаган ва улар фақат Старлинк орқали интернетга уланган. Z.Yu. Телеграм орқали онаси ва опаси билан ёзишиб турган. Бироқ у уларга урушда иштирок этаётганини айтмаган.
“Жангларда қатнашиб, „За штурм“ ва „За разведку“ медалларини олдим”
Судланувчининг кўрсатмасига кўра, Мариуполда улар икки ҳафта давомида ҳарбий ўқув машғулотларидан ўтган. Кейин Малиевка қишлоғига яқин ҳудуддаги уйларнинг ертўлаларига жойлаштирилган.
У ерда 20 нафар аскар икки ҳафта давомида бўлган. Z.Yu.нинг айтишича, улар АК-74 автомати, 16 та тўлиқ ўқланган магазин, каска ва бронежилет билан қуролланган.
Судланувчининг кўрсатмасида айтилишича, бошқа бригада Малиевкани эгаллаганидан кейин уларга ортга қайтиш ҳақида буйруқ берилган.
Қайтиш вақтида улар яраланган, “Левша” лақабли командирни ҳам полигонга олиб келган. Малиевка эгаллангани муносабати билан байрам ўтказилган ва Z.Yu.га “За штурм” медали ҳамда унинг гувоҳномаси берилган.
Унинг айтишича, командири уни мукофотлаган ва тирик қолиши учун Зелений Гай қишлоғида жойлашган 155-сонли бригаданинг 1-ротасига юборган.
Z.Yu.нинг айтишича, 155-сонли бригадада у икки ҳафта давомида дрон учиришни ўрганган. Кейин Софиевка шаҳарчаси учун бўлиб ўтаётган жангларга юборилган. У ерда окопда ётиб, тунги вақтда “Мавик 3Т” русумли дронни бошқарган.
Судланувчининг кўрсатмасига кўра, унинг вазифаларидан бири душман дрони яқинлашаётгани ҳақида огоҳлантириш бўлган. У, шунингдек, кундузи окопдан ташқарига чиққан вақтида душманнинг битта ҳужум қилувчи ФПВ-дронини АК-74 автомати билан отиб туширганини айтган.
Z.Yu.нинг айтишича, улар ўлган ва ярадор бўлган аскарларни олиб қайтиш билан ҳам шуғулланган. Тахминан бир ярим ойдан кейин улар Зелений Гай қишлоғида жойлашган бригадага қайтарилган.
Z.Yu. судда айтишича, бригадага қайтаётганларида у яна етти нафар аскар билан бирга “Баба Яга” номли дронни отиб туширган. Шундан сўнг унга “За разведку” медали берилган.
Судланувчининг кўрсатмасига кўра, у ҳар ой 200 минг рубл маош олган. Унинг айтишича, бу пулнинг 100 минг рублини командирлари олиб қолган, яна 50 минг рубл материаллар, бензин ва бошқа нарсаларга сарфланган.
“Менга икки ҳафта таътил ва Россиядан чиқиб кетиш учун рухсат беришди”
Z.Yu.нинг айтишича, “Молодой” лақабли командири унга 2026-йил 5-январдан 24-январгача икки ҳафта таътил ва тўрт кун йўл учун рухсат берган.
Унга 1,5 млн рубл берилиши, шунингдек, Уфа шаҳрида бир гектар ер майдони ажратилиши кўрсатилган маълумотнома берилган. Бундан ташқари, Россия фуқаролигини олиш бўйича ҳам маълумотномалар берилган. Судланувчининг айтишича, ушбу ҳужжатларни олиш учун Уфа шаҳридаги ҳарбий комиссариатга мурожаат қилиши керак бўлган.
2026-йил 3-январ куни у “Авреол” лақабли командир ўринбосари ва яна етти нафар аскар билан вертолётда Сочи шаҳрига борган. Унинг хорижга чиқиш паспорти ёнида бўлган.
Шундан сўнг Z.Yu. Сочидан Уфага самолёт чиптасини олиб учган. Уфа шаҳрига етиб боргач, у ерда киракашлик билан шуғулланадиган хоразмлик йигитлар билан боғланган.
Уларнинг ёрдамида йўловчи автомашинасида Россиядан Қозоғистонга қонуний тартибда ўтган ва кейин Ўзбекистондаги уйига қонуний тартибда қайтиб келган.
“Профилактика инспекторига Украинада урушда қатнашганимни ўзим айтдим”
Z.Yu.нинг айтишича, 2026-йил феврал ойи бошларида у акаси билан автомобил масаласида тортишиб қолган. Акасининг ИИБга қўнғироқ қилиши ортидан у профилактика инспектори билан телефонда гаплашган.
“Шунда профилактика инспекторига Украинада урушда қатнашганимни айтдим”, — деди Z.Yu.
Эртаси куни профилактика инспектори уни хизмат хонасига чақирган. Судланувчининг айтишича, у ерда инспектор ундан ҳолат бўйича сўраган ва Z.Yu. унга содир бўлган барча воқеаларни айтиб берган.
Судда Z.Yu. ҳозир қилган иши жиноят эканини тушуниб етганини билдирган. У қилмишидан чин кўнгилдан пушаймон эканини айтиб, оилавий ва моддий аҳволини инобатга олишни, уни кечириш ва жазосини енгиллаштиришни сўраган.
Суд Z.Yu.ни Ўзбекистон Республикаси ЖКнинг 154-моддаси (Ёлланиш) 1-қисмида назарда тутилган жиноятни содир этганликда айбдор деб топди. Унга ЖКнинг 57-моддаси (Енгилроқ жазо тайинлаш) қўлланилиб, 3 йил муддатга озодликдан маҳрум қилиш жазоси тайинланди. Жазони умумий тартибли колонияда ўташ белгиланди.
Суд жазо тайинлашда Z.Yu.нинг айбига тўлиқ иқрор бўлгани, қилмишидан чин кўнгилдан пушаймонлиги, оилавий ва моддий аҳволи, бўйдоқлиги, муқаддам судланмагани ҳамда жиноятнинг келиб чиқиш сабабларини енгиллаштирувчи ҳолатлар сифатида баҳолади.
Шу билан бирга, суд Z.Yu.га нисбатан қўлланган “муносиб хулқ-атворда бўлиш ҳақидаги тилхат” эҳтиёт чорасини бекор қилиб, уни суд залидан дарҳол қамоққа олиш ҳақида қарор чиқарди.
ЖКнинг 223-моддаси (Қонунга хилоф равишда чет элга чиқиш ёки Ўзбекистон Республикасига кириш) 2-қисми “б, в” бандлари бўйича эса Z.Yu. оқланди. Суд унинг мазкур айблов бўйича ҳаракатларида жиноят таркиби мавжуд эмас, деган хулосага келган.