«Ҳар куни қотиллик содир бўлмоқда»: Тинчлик битими бўйича музокаралар боши берк кўчага кириб қолган бир пайтда, ғазоликлар сулҳга қарамай Исроил зарбаларига дуч келмоқда

«Ҳар куни қотиллик содир бўлмоқда»: Ғазоликлар сулҳга қарамай Исроил зарбаларидан азият чекмоқда, тинчлик битими эса боши берк кўчада қолмоқда

Фида ал-Тутаҳнинг қариндошлари икки ҳафта олдин унинг ўз чодири ичида Исроил ўқларидан ҳалок бўлганини кўришганини айтишмоқда

Ўтган ойнинг тонг саҳарида Ғазо марказидаги чодирида беш фарзанднинг онаси, 31 ёшли Фида ал-Тутаҳ қизининг сочини тараётган эди, тўсатдан ўқ овозлари эшитилди.

«Онам бизга пастга ётишни айтиб бақирди», деди унинг ўғли Эзз йиғлаб.

У ўқлар учиб келаётганда онасини маҳкам ушлаб турган укасининг қўллари қонга беланганини кўрмагунча, Фиданинг яраланганини пайқамаган.

«Онамиз жуда меҳрибон ва сахий эдилар. У киши нима гуноҳ қилгандилар?» деди Эзз.

Фида 21 сентябрь куни бошидан олган ўқ жароҳати туфайли вафот этди.

Ғазо Соғлиқни сақлаш вазирлиги (унинг маълумотлари БМТ томонидан ишончли деб ҳисобланади) хабарига кўра, у ўтган йилнинг 10 октябрида сулҳ бошланганидан бери Исроил ҳужумларида ҳалок бўлган 1400 дан ортиқ ғазоликлар қаторидадир.

Ғазо Соғлиқни сақлаш вазирлиги маълумотларига кўра, Фида сулҳ бошланганидан бери ҳалок бўлган 1400 дан ортиқ кишидан бири бўлди

Сулҳ Исроил томонидан ушлаб турилган минглаб фаластинликларни Ғазодаги қолган барча 48 нафар гаровга олинганларга алмаштириш эвазига озод қилинишига, шунингдек, урушни тугатиш тўғрисидаги келишувга олиб келди. Уруш 2023 йил 7 октябрда Ҳамас бошчилигидаги Исроилга қилинган ҳужумдан сўнг бошланган эди, ўшанда 1200 га яқин одам ҳалок бўлган ва 251 киши гаровга олинган эди.

Ғазода бу Исроилнинг кенг кўламли бомбардимонлари тўхтаганини англатарди, бу эса катта енгиллик келтирди ҳамда ҳудудга кирадиган инсонпарварлик ёрдами ва тиббий буюмлар ҳажмини оширди.

Аммо сулҳ шароитида ҳам Исроил деярли ҳар куни Ғазога зарбалар беришни давом эттирмоқда. Ғазо Соғлиқни сақлаш вазирлиги маълумотларига кўра, биргина ўтган ҳафтанинг ўзида 30 дан ортиқ киши ҳалок бўлган.

Исроил Ҳамас жангариларини нишонга олаётганини айтмоқда ва Ҳамасни сулҳни бузишда давом этаётганликда айбламоқда.

«Бу [сулҳ] ҳаммаси ёлғон. Ҳар куни отишма бўлади. Ҳар куни қотиллик ва ўлим хавф солиб туради», деди Фиданинг эри Аҳед.

Би-би-си Фиданинг ўлдирилиши ҳақида сўраганда, Исроил Мудофаа Кучлари (ИДФ) ушбу ҳодиса ҳақида ҳеч қандай маълумотга эга эмасликларини билдирди.

Ғазо Соғлиқни сақлаш вазирлиги маълумотларига кўра, уч йил олдин Ғазода уруш бошланганидан бери Исроил ҳужумлари оқибатида ҳалок бўлганларнинг умумий сони ҳозирда 74 000 дан ошди.

Иброҳим 2023 йилда уруш бошланганидан бери тўрт нафар ака-ука ва опа-синглисини, жумладан Фидани йўқотди

Фиданинг чодири ташқарисида унинг акаси Иброҳим Исроил кучлари томонидан отилган ўқлар натижасида пайдо бўлган тешикларни кўрсатди.

«Бу чодир шунчаки бир парча мато. Тасаввур қилинг, бу ерга ҳарбий машина келиб, ўқ ёмғирини ёғдирди», деди у. «Осмондан ҳам, юқоридан, квадрокоптерлардан қуролсиз тинч аҳолига қарата ўқ узилди».

Фида уруш бошланганидан бери ҳалок бўлган Иброҳимнинг тўртинчи жигаридир. «Биз омон қолиш учун Зайтун маҳалламизни тарк этдик, аммо ўлим бизни таъқиб қилмоқда», деди у.

Оила етти марта кўчиб ўтди, аммо хавфсизликка эриша олмади. БМТнинг билдиришича, Ғазонинг 2,1 миллион аҳолисининг аксарияти уруш туфайли бир неча бор уй-жойини тарк этишга мажбур бўлган, уларнинг кўпчилиги чодирли лагерлар ва хавфли биноларда яшашга мажбур бўлмоқда.

Фида ҳалок бўлган куни 14 ёшли Исмоил ал-Бардавил ҳам отиб ўлдирилган. У Ғазо жанубидаги Рафаҳнинг Ал-Маваси ҳудудида вафот этди.

Унинг оиласи Би-би-сига маълум қилишича, у ака-укалари билан соҳилдан тахминан 20 метр (66 фут) узоқликда Ўрта ер денгизида балиқ овлаётганда Исроил кучлари томонидан отиб ўлдирилган. Ғазо Соғлиқни сақлаш вазирлиги маълумотларига кўра, у сулҳ бошланганидан бери ҳалок бўлган 300 дан ортиқ болалардан биридир.

ИДФ ушбу ҳодиса ҳақида ҳам ҳеч қандай маълумотга эга эмаслигини айтди.

Ўтган йил давомида ИДФ Ғазода Ҳамас ва бошқа гуруҳларга қарши қаратилган операциялари акс этган видеоларни эълон қилди. Сулҳ бошланганидан бери Ғазода камида етти нафар исроиллик аскар ҳалок бўлди.

Фида ҳам, Исмоил ҳам Ғазода Исроил ҳарбийлари томонидан босиб олинган ҳудудларни ғарбда Ҳамас назоратидаги ҳудудлардан ажратиб турувчи «Сариқ чизиқ» яқинида яшашган.

Ушбу чизиқ атрофидаги ҳудудлар энг хавфли ҳисобланади, чунки Исроил кучлари у ерда тез-тез ўт очади. Аммо кўчиб ўтиш учун жой жуда чекланган.

Уруш бошланишидан олдин ҳам бу ҳудудда аҳоли зич жойлашган эди. Ҳозирда унинг аҳолиси Ҳамас назорати остидаги ҳудуднинг 40 фоиздан камроқ қисмига сиқиб чиқарилган.

Ушбу ҳудудларда гуруҳ қаттиқ назоратни сақлаб қолмоқда, норозиликларни бостирмоқда ва ҳамон жангчиларни ёлламоқда.

Шу йилнинг май ойида Исроил Бош вазири Биньямин Нетаньяху ИДФга Исроил назорати остидаги Ғазо ҳудудини 70 фоизгача кенгайтиришни топширганини айтган эди.

Сулҳ кучга кирганидан бир йил ўтиб ҳам Ғазода қайта тиклаш ишлари ҳали бошланмади

Урушдан олдин шинам хонадонда яшаган меъмор Амал Алабадла ҳозирда соҳилдаги чодирда яшайди.

«Ҳар сафар ёмғир ёққанда, сув босади. Шамол кучли бўлганда жуда қўрқиб кетаман, чунки чодиримиз вайрон бўлади ёки шикастланади», деди у.

Амал икки ўғли — Муҳаммад ва Нуҳни ёлғиз тарбияламоқда.

Уруш бошланганда унинг эри Ғазода бўлмаган ва уч йил давомида улар қайта бирлаша олишмади. Болаларга ғамхўрлик қилишда ёрдам берган Амалнинг уч ака-укаси сулҳ бошланишидан олдин алоҳида ҳужумларда ҳалок бўлишган.

Амал Алабадла Ғазо соҳилидаги чодирда ўғилларини ёлғиз тарбиялашга қийналаётганини айтмоқда

«Қишда ўғлим совуқ туфайли тутқаноқ (эпилепсия) хуружларидан азият чекади. Баъзан уни қуруқ ва иссиқ сақлаш жуда қийин бўлади», деди у.

«Урушдан олдин менинг ишим, уйим, оддий ҳаётим бор эди, лекин кейин ҳамма нарса остин-устун бўлиб кетди. Ҳозир бизда умид йўқ, ҳеч вақо йўқ. Фақат кунлик омон қолиш, болаларимни тирик, тоза, соғлом ва тўқ сақлаш ҳақида қайғурамиз».

Ғазонинг ички қисмида ҳатто денгиз сатҳидан пастда қурилган лагерлар ҳам бор, бу эса уларни сув тошиши хавфи остида қолдиради.

2025 йил октябридаги тинчлик битими Ғазони қайта тиклашга йўл очиши керак эди, бироқ келишувнинг иккинчи босқичидаги боши берк кўча туфайли қайта қуриш ишлари ҳали ҳам бошланмади.

Исроил ўз хавфсизлигини рўкач қилиб, Ғазога қайси материаллар ва техникалар киритилишини қаттиқ назорат қилади.

Шу йил бошида АҚШ Президенти Дональд Трамп Ҳамасни қуролсизлантириш режасини таклиф қилган эди, бироқ август ойида Нетаньяху Ҳамас «ҳақиқатан» қуролсизлантирилмагунча ҳарбий кучлар олиб чиқилмаслигини айтиб, буни рад этди.

Ҳамас эса оғир қуролларини топшириши Исроилнинг «тажовузнинг барча шаклларини» тўхтатиши ва ўз кучларини Ғазодан олиб чиқиб кетишига боғлиқлигини билдирган.

Минтақадан узоқда, Трампнинг Тинчлик кенгаши Ғазони тиклаш учун 2,45 миллиард долларлик (1,85 миллиард фунт стерлинг) режани таклиф қилди.

Аммо сулҳдан бир йил ва уруш бошланганидан уч йил ўтиб, Амал каби кўплаб одамлар ерда бирор нарса ҳақиқатан ҳам ўзгаришига қаттиқ шубҳа қилишмоқда.

«Биз қийналяпмиз ва бизга қайта қуришга рухсат берилмаяпти», деди у. «Улар болаларимиз учун хавфсиз келажакни қайта қуришимизга рухсат беришлари ҳақида бизга ҳақиқатни айтаётганларига ишонмайман».