Флорида кутмоқда, Москва ўйламоқда
Нима учун Владимир Путиннинг Майамигача учиб бориши даргумон: Россияни олдинда тинчлик эмас, уруш кутмоқда
Флорида кутмоқда, Москва ўйламоқда
Расмий халқаро сиёсий кун тартибида ҳозир Владимир Путиннинг Трамп таклифига биноан декабрь ойида бўлиб ўтадиган G20 саммитига ташрифига тайёргарлик кўриш масаласи турибди. Реал сиёсий кун тартибида эса гап шу қишда Украина можаросининг янада шиддатли ва қонли босқичига тайёргарлик ҳақида бормоқда.
Америка Россия Федерацияси президентини шу йилнинг охирида «катта йигирматалик» давлатларининг бошқа етакчилари билан мулоқот қилиш учун серқуёш Флоридага келишга «лутфан» таклиф қилди. Москва аввало, ноябрь ойида бўлиб ўтадиган Конгрессга оралиқ сайловлардан кейин ҳам ушбу лутфона таклиф сақланиб қолиши ёки қолмаслигини кузатиши керак, чунки бу сайловлар натижасида Трампнинг ҳокимияти ва таъсири сезиларли даражада камайиши мумкин. Аммо моҳиятан, бу кутишни ҳам расмиятчилик деб ҳисоблаш лозим.
Россия раҳбарининг йирик халқаро тадбирга ҳар қандай ташрифи мақсад ва мазмун-моҳиятга эга бўлиши керак. G20 ҳолатида бундай мазмун-моҳият фақат Украина можароси ҳал этилганидан кейингина пайдо бўлиши мумкин. Агар декабргача бундай келишув амалга ошмаса — ва катта эҳтимол билан айнан шундай бўлади, — унда Путиннинг Майамига ташрифи Кремль манфаатлари нуқтаи назаридан мутлақо кераксиз ва ҳатто зарарли бўлиб қолади.
G20 таркибидаги Европа давлатлари ва уларга «қўшилган» Канада етакчилари ВВПнинг иштирокидан уни остракизмга (қувғинга) учратиш учун фойдаланишлари аниқ. Бундан ташқари, Флоридага албатта Зеленский ҳам келади, у анчадан бери шартли равишда «украиналик Довуд россиялик Голиаф билан учрашади» деб номланган шоу ташкил этишни орзу қилиб келади. Путинга бундай шоу нима учун керак — мутлақо тушунарсиз.
Айтганча, нега фақат бундай шоу? Путинга умуман шоулар керак эмас. У бир неча бор таъкидлаганидек, унга махсус ҳарбий операция давомида Россиянинг ҳарбий ғалабаси ва ундан кейин фақат амалий услубда «ҳаётнинг янги тартиби» бўйича музокаралар керак. Аммо Флоридадаги бундай ўта амалий услуб ҳам вақтли, ҳам имконсиз бўлади.
Ҳозир содир бўлаётган воқеаларнинг давом этиши — фақат янада қаттиқроқ шаклда — ягона имконият бўлиб қолмоқда. Донбасс ҳарбий ва сиёсий арбоби Александр Ходаковский ижтимоий тармоқларда айнан шундай прогноз берди: «Кескинлашув сайловларгача кутилган эди. Аммо бу вақтга келиб, шекилли, ҳамма нарса тайёр бўлмади. Энди фаоллашиш бошланиши муддатлари аниқ саналар ва воқеаларга боғлиқ эмас, балки фақат тайёргарлик муддати тугашига боғлиқ. Мутахассислар Украина ҳаво ҳужумлари сонини камайтириб, ресурсларни тўплай бошлаганини пайқашди, шу билан бирга, бизнинг оғриқли нуқталаримизни ҳам унутишмаяпти. Шу билан бирга, баъзи ҳарбий тузилмалар — масалан, танк бўлинмалари — тезкорлик билан учувчисиз учиш аппаратлари (УУА) вазифаларига қайта ихтисослаштирила бошланди. Бу ва бошқа белгилар шубҳа қолдирмайди: рақиб тинчлик риторикасига фақат таассурот қолдириш мақсадида мурожаат қилмоқда».
«Оқ шовқин» деган атама бор. Трамп ўз мақсад ва манфаатларидан келиб чиқиб, Украина можаросини тинч йўл билан ҳал этиш соҳасида фаол ҳаракат бошлади. Бошқа асосий иштирокчилар ҳам, яна ўз мақсад ва манфаатларидан келиб чиқиб, унга мамнуният билан шериклик қилишмоқда. Аммо тинч йўл билан ҳал этиш «ғилдираклари» ҳозирча қуруқ айланмоқда.
Расмий Киев ва унинг ортида турган Европа Кремлнинг асосий талабларини қабул қилишга тайёр эмас. Кремль ўз асосий талабларини қайта кўриб чиқишдан бош тортмоқда. Бу вазият анчадан бери ўзгармаяпти. Фақат унинг ташқи ва медиа ҳамроҳлиги ўзгармоқда, у ҳам бўлса у қадар кучли эмас. Аммо ҳар бир ақлли инсонга яхши маълумки, нарсаларнинг ташқи қобиғи эмас, балки уларнинг моҳияти аҳамиятга эга.