Дунёда илк бор кекса ёшли одамлар сони олти ёшгача бўлган болалар сонидан кўпайди
Дунёда илк бор кекса ёшли одамлар сони олти ёшгача бўлган болалар сонидан кўпайди
Дунёда 65 ва ундан катта ёшдаги одамлар сони илк бор олти ёшгача бўлган болалар сонидан кўпроқ бўлиб чиқди. Бундай демографик ўзгариш АҚШ Аҳолини рўйхатга олиш бюросининг янги маърузасида қайд этилган.
Маърузага кўра, 2025 йилда дунёда 65 ёшдан ошганлар сони тахминан 852 миллион кишини ташкил этган, бу сайёра аҳолисининг 10,5 фоизи демакдир. Экспертларнинг прогноз қилишича, 2060 йилга бориб кекса ёшли одамлар сони деярли 2 миллиардга етиши мумкин, уларнинг жаҳон аҳолисидаги улуши эса 19,6 фоизгача ошади.
Мутахассислар аҳоли қаришининг асосий сабаблари сифатида туғилиш даражасининг пасайиши ва умр кўриш давомийлигининг узайишини кўрсатмоқда. 2023 йилда дунё аҳолисининг 71 фоиздан ортиғи туғилиш даражаси оддий қайта тикланиш даражасида ёки ундан паст бўлган мамлакатларда яшаган.
Аҳолининг қариши нафақат ривожланган давлатларга дахлдор. Аҳоли сони бўйича дунёдаги энг йирик мамлакатлар бўлмиш Хитой ва Ҳиндистонда ҳам туғилиш даражаси аллақачон оддий қайта тикланиш даражасидан пастроқдир.
Кекса ёшли одамлар сонининг айниқса сезиларли ўсиши Осиёда кутилмоқда. Минтақада уларнинг сони 2025 йилдаги 487 миллиондан 2060 йилда 1,24 миллиардгача кўпайиши мумкин. Африкада 65 ёшдан ошган одамлар сони тахминан тўрт баробарга — 60 миллиондан 249 миллионгача ошади. Таққослаш учун, Европада 2060 йилга бориб 214 миллионга яқин кекса ёшли одамлар бўлиши кутилмоқда.
Шу билан бирга, кичик ёшдаги болалар улуши камайиб боради. Axios ҳисоб-китобларига кўра, 2060 йилга бориб 65 ёшдан ошган одамлар дунё аҳолисининг деярли 20 фоизини ташкил қилади, олти ёшгача бўлган болалар улуши эса тахминан 7 фоиз атрофида бўлади.
Аҳоли ёш тузилмасининг бундай ўзгариши соғлиқни сақлаш, пенсия таъминоти ва узоқ муддатли парвариш тизимларига қўшимча юклама яратади. Шу билан бирга, умр кўриш давомийлигининг узайиши иқтисодий ресурсга айланиши мумкин: кекса ёшли одамлар меҳнат бозорида узоқроқ қолишлари, кўнгиллилик билан шуғулланишлари ва оила аъзоларини парвариш қилишда ёрдам беришлари мумкин бўлади.