Дўкондорлар ижтимоий тармоқлардаги ҳар бир пост орқали дўкон ўғрилигига қарши курашмоқдалар
Дўкондорлар нима учун дўкон ўғриларини фош қилиш ва уятга қолдириш мақсадида ижтимоий тармоқларга мурожаат қилаётганларини BBC’га сўзлаб беришди.
Дўкондорлар ижтимоий тармоқлардаги ҳар бир пост орқали дўкон ўғрилигига қарши курашмоқда
Бир неча сония ичида ғойиб бўлган 120 фунт стерлинглик бир марталик барбекю мосламалари. Олиб қочилган шоколадлар тахлами. Меваларни кўтариб қочаётган балаклава кийган кичкина болакай.
Эрдоган Йигитоглу ўз видеоларини кўздан кечирар экан, кузатув камераларига муҳрланган ва баъзиларини интернетда баҳам кўрган энг даҳшатли дўкон ўғриликларига эътибор қаратади.
Борнмутдаги озиқ-овқат дўкони эгаси олти йилдан бери ижтимоий тармоқларни дўкон ўғриларига қарши курашда энг самарали восита деб билади. Унинг айтишича, бу муаммо унга ҳар йили минглаб фунт стерлинг зарар келтиради.
Йигитоглу ўз дўконини 19 йилдан бери бошқариб келади ва унинг таъкидлашича, дўкон ўғриларини омма олдида шарманда қилиш ва уларнинг дўконга киришини тақиқлаш сўнгги бир неча йил ичида жиноятчиликни камайтиришга ёрдам берган.
«Дўкон ўғрилари бизнесга, атроф-муҳитга, мамлакатга зарар етказади», дейди у.
«Улар сизнинг чўнтагингиздан, менинг чўнтагимдан, ҳамманинг чўнтагидан ўғирлашмоқда.
Агар мен бу маҳсулотни сотмасам, солиқ тўлай олмайман».
Унинг ҳисоб-китобларига кўра, у жойлаштирган видеоларда ўғрилик қилаётгани акс этган одамларнинг 40-50 фоизи кейинчалик товарлар пулини тўлаш учун қайтиб келади. Унинг қўшимча қилишича, кўпчилик энди унинг дўконидан бутунлай узоқроқ юради.
Унинг айтишича, у фақат ўғрилик аниқ ва яққол кўриниб турган ҳолатлардагина видео жойлаштиради.
Харидорлар унинг усулини қўллаб-қувватламоқда. Бир ёш харидор Йигитоглуга ўтган куни кечқурун жойлаштирган видеоси унга «ёққанини» ҳаяжон билан айтади.
Бу постлар жуда оммабоп бўлиб, баъзида юз минглаб ёки ҳатто миллионлаб кўришларга эга бўлади.
Йигитоглу ўз видеолари қандай таъсир кўрсатиши мумкинлигини тушунишини ва баъзи дўкон ўғрилари унга ушбу видеоларни уларнинг иш жойларида кўришганини айтишганини билдирди.
Унинг айтишича, агар у одам чин дилдан пушаймон бўлганига ва «яхши баҳонаси» борлигига ишонса, видеони ўчириб ташлайди.
Бироқ унинг дўкон ўғриларига йўллаган мурожаати аниқ: «Биз доимо кузатамиз, тасвирга оламиз ва доимо баҳам кўрамиз».
Хэмпширдаги «Setley Ridge Farm Shop» дўконини бошқарадиган Гарет Кимбри ҳам дўкони нишонга олинганидан кейин ижтимоий тармоқларга мурожаат қилди.
Шу йилнинг апрель ойида унинг Нью-Форестдаги дўконидан қиймати қарийб 400 фунт стерлинглик стейк ўғирланган.
У дўконнинг ижтимоий тармоқлардаги саҳифаларида кузатув камераси тасвирларини — унда икки аёл қучоқ тўла гўшт билан орқа эшикдан чиқиб, қочиб кетиш учун тайёр турган машинага ўтиргани акс этган — жойлаштирди ва видео «улкан акс-садо» берганини айтди.
Унинг айтишича, маҳаллий аҳоли гумонланувчиларни таниб олган, бу эса унга полицияга уларнинг исмлари ва манзилларини бериш имконини берган.
Кимбри қўшимча қилади: «Биламан, баъзи одамлар бу нотўғри, уларнинг юзларини кўрсатмаслигимиз керак, дейишлари мумкин. Лекин охир-оқибат, бу жабрланувчисиз жиноят эмас.
Агар бу одамларни ушлашга ёрдам берса, демак, бу жуда яхши иш».
Икки аёл шу йил охирида Саутгемптон магистратлик судида «Setley Ridge» воқеаси билан боғлиқ дўкон ўғрилиги айбловлари бўйича жавоб бериши керак.
Бу ҳолат камдан-кам учрайдиган ҳодисадир, чунки расмий маълумотларга кўра, 2025-26 йилларда дўкон ўғрилиги жиноятларининг фақат бештадан биттаси айблов эълон қилиниши ёки судга чақирув билан якунланган, Британия чакана савдо консорциуми эса бу ҳали ҳам кам хабар қилинадиган жиноят бўлиб қолаётганини айтмоқда.
Йигитоглу илгари ҳодисалар ҳақида полицияга хабар берганини, аммо ҳозирда видеоларни интернетга юклашга вақт ажратишни фойдалироқ деб ҳисоблашини айтади.
Дорсет полицияси дўкон ўғриликлари ҳақида хабар беришни осонлаштирадиган ва терговни тезлаштирадиган янги тизимларни жорий қилганини билдирди.
Унинг таъкидлашича, дўконлар полиция ҳаракатларини қўллаб-қувватлаган жойларда ижобий натижалар кўрсаткичи миллий ўртача кўрсаткичдан икки баравар кўпдир.
Полиция барча чакана савдогарларни онлайн хабар бериш тизимидан фойдаланишга чақиради, токи у сурункали ҳуқуқбузарларга қарши иш қўзғата олсин.
Полиция вазири Сара Жонс дўкон ўғрилиги «жуда узоқ вақт давомида жазосиз қолган зарарли жиноят» эканини айтди.
«Улар қилган ишлари учун жазоланишларини билишлари керак», дея қўшимча қилди у.
Ҳукуматнинг билдиришича, у қамоқ жазоси ва гиёҳвандликдан даволаш билан бир қаторда, сурункали дўкон ўғрилигига қарши курашишнинг бошқа йўлларини, жумладан, ҳуқуқбузарларнинг маълум дўконлар ёки ҳудудларга киришини тақиқловчи технологиялар ёки суд қарорларини кўриб чиқмоқда.