Чақирув бўйича бўлиниш
Қозоғистонда бошланган ҳарбий ислоҳот доирасида муддатли хизмат икки босқичга бўлинади
**Чақирув бўйича бўлиниш**
Қозоғистонда муддатли ҳарбий хизмат тартибини ўзгартириш, армияни технологик янгилаш ва ҳарбий хизматчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилишнинг янги механизмларини яратишни назарда тутувчи ҳарбий ислоҳотни амалга ошириш бошланди. Бу ҳақда 24 октябрь куни республика Мудофаа вазирлиги маълум қилди.
Асосий янгиликлардан бири муддатли хизматни иккита олти ойлик босқичга бўлиш бўлади. Бир чақирувнинг янги аскарлари дастлабки олти ойни ўқув марказларида ўтказадилар, у ерда улар армия ҳаётига кўникишлари, бошланғич ҳарбий билимларни олишлари ва жисмоний тайёргарликларини оширишлари керак бўлади. Сўнг яна ярим йил давомида аскарлар бевосита ҳарбий қисмларда хизмат қилиб, кўникмаларини сайқаллайдилар ва бўлинмалар таркибида топшириқларни бажарадилар. Шу тариқа, таклиф этилаётган схема бир йиллик хизматга мўлжалланган, аммо уни ташкил этиш тартибининг ўзини ўзгартиради.
Пилот лойиҳани 2027 йилда ишга тушириш режалаштирилмоқда. Мудофаа вазирлиги маълумотларига кўра, янги моделнинг алоҳида элементлари Sarbaz+ лойиҳаси доирасида аллақачон синовдан ўтказилган. Ўқув марказларидаги тайёргарлик фақат ҳарбий мутахассисликларни қамраб олиб қолмаслиги керак: аскарларга тилларни ўрганиш, сунъий интеллект билан ишлаш кўникмаларини ва харидоргир фуқаролик ишчи касбларини эгаллаш имконияти ваъда қилинмоқда.
Ҳарбий хизматчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш учун қисмлар қўмондонлигидан мустақил бўлган ҳарбий консультантлар институтини яратиш режалаштирилмоқда. Улар аскарлар ва офицерларга ёрдам беришлари, қоидабузарликларни аниқлашлари ва уларнинг қонуний манфаатларини ҳимоя қилишлари керак бўлади. Бундан ташқари, ислоҳот ҳарбий хизматчилар ишлари бўйича вакил лавозимини жорий этишни назарда тутади — бу ҳақда Қозоғистон президенти матбуот хизмати 21 октябрь куни Хавфсизлик кенгаши йиғилиши якунлари бўйича маълум қилди. Вазифалар қаторида уставга зид муносабатларнинг олдини олиш ва интизомни мустаҳкамлаш қайд этилган.
Афтидан, дедовшинага қарши кураш армиядаги хизмат муддатини икки қисмга бўлишнинг асосий сабабларидан биридир: шу йўл билан «янги» аскарлар ва «эскилар», «дедлар»ни аниқ ажратиш мумкин.
Ўзгаришлар Қуролли Кучлар тузилмаси ва таркиби, бошқарув тизими, мудофаа режалаштириши, сафарбарлик тайёргарлиги ва резервни шакллантиришга дахл қилади. Хусусан, Хавфсизлик кенгаши томонидан маъқулланган режа Дронлар кучларини яратишни назарда тутади. Армияни технологик янгилашни маҳаллий мудофаа ишлаб чиқаришини ривожлантириш, сунъий интеллект ва рақамли ечимларни жорий этиш билан биргаликда олиб бориш тахмин қилинмоқда.
Қўшинларни тайёрлашда жанговар ҳаракатларни моделлаштириш имконини берувчи симуляцион дастурлардан фаолроқ фойдаланиш ниятидалар. Мудофаа вазирлиги бу ўқитиш сифатини оширишига ва машғулотлар харажатларини камайтиришига умид қилмоқда. Ҳарбий хизматчилар замонавий тактика ва янги қурол намуналарини қўллашни ҳисобга олган ҳолда мустақил ҳаракат қилишга ва бўлинмалар таркибида ишлашга тайёрланади.
Ислоҳотнинг алоҳида блоги хизматнинг кундалик шароитларига тегишли. Идора сифатли овқатланиш ва кийим-кечак таъминотини, шунингдек казармалар, ўқув объектлари ва полигонларни таъмирлаш ҳамда қайта тиклашни устувор йўналишлар деб атамоқда.
2027 йилдан бошлаб ёшларни ҳарбий-ватанпарварлик руҳида тайёрлашнинг «Жас Қыран», «Жас Ұлан» ва «Жас Сарбаз» босқичларини бирлаштирувчи ягона «Жас айбын» тизимини яратиш режалаштирилган. Мактабларда хавфсиз хулқ-атвор кўникмаларини ривожлантириш, биринчи ёрдам кўрсатиш ва фавқулодда вазиятлардаги ҳаракатларга ўргатиш тахмин қилинмоқда. Маҳаллий маъмуриятлар билан биргаликда Мудофаа вазирлиги бошланғич ҳарбий тайёргарликни такомиллаштириш ва ихтисослаштирилган ҳарбий мактаблар тармоғини кенгайтириш ниятида.
Ислоҳотнинг ташкилий тадбирлари 2026 йил охиригача якунланиши керак. Шу билан бирга, президент матбуот хизмати ахборотида асосий концептуал чора-тадбирлар 2027 йилга тегишли деб кўрсатилган, Мудофаа вазирлиги эса 24 октябрдаги нашрида улар учун умумийроқ муддатни — «ўрта муддатли истиқболда» деб белгилайди. Режанинг бажарилишини мувофиқлаштириш ҳукумат ва Хавфсизлик кенгаши зиммасига юкланди.
Ислоҳотдан олдин Манғистау вилоятидаги машғулотлар пайтида 14 нафар ҳарбий хизматчи ҳалок бўлган эди. 27 сентябрдаги йиғилишда Қасим-Жомарт Тоқаев фожиани қўмондонликнинг нопрофессионаллиги оқибати деб атади ва армияда туб ўзгаришларни талаб қилди. Президентнинг сўзларига кўра, машғулот қатнашчилари зарур анжомлар, жумладан, денгиз қутқарув нимчалари билан таъминланмаган. Ўша йиғилишда у янги мудофаа вазири Айдос Мирзахметовни таништирди ва ислоҳот режасини тайёрлашни топширди.
«Бизнинг армиямиз ўтган асрда қолиб кетган. Шу билан бирга, бошқарув тизимини илғор халқаро тажрибага мувофиқ тўлиқ қайта қуриш керак», — деди ўшанда Тоқаев.
Фожиадан сўнг Мудофаа вазирлигида комплекс текширув бошланди. Президент матбуот хизмати 5 октябрь куни маълум қилишича, унинг биринчи босқичи якунлари бўйича идора ташкилотлари ва бўлинмаларида давлат мулкини ўзлаштириш, мансаб ваколатларини суиистеъмол қилиш ва бошқа қоидабузарликлар фактлари бўйича 13 та жиноят иши қўзғатилган. Президент текширув комиссияси ишини йил охиригача якунлашни топширди.