Буюк Британия ҳукумати Ғарбий соҳилдаги аҳоли пунктлари билан савдо қилишга чекловлар эълон қилиши кутилмоқда

Буюк Британия ҳукумати Иордан дарёсининг Ғарбий соҳилидаги аҳоли пунктлари билан савдо қилишга чекловлар эълон қилиши кутилмоқда

Ташқи ишлар вазири Эд Милибэнд сешанба куни ушбу чора-тадбирларни эълон қилиши кутилмоқда

Би-би-си манбаларига кўра, Буюк Британия ҳукумати Исроил томонидан босиб олинган Иордан дарёсининг Ғарбий соҳилидаги яҳудий аҳоли пунктларида ишлаб чиқарилган товарларни сотиб олишга янги чекловлар жорий этиши кутилмоқда.

Ташқи ишлар вазири Эд Милибэнд сешанба куни Жамоатлар палатасида ушбу чора-тадбирларни тақдим этиши керак ва улар аҳоли пунктларидан келтириладиган қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари савдосини чеклашни ўз ичига олиши мумкин.

Ўтган ҳафта Милибэнд Британия ҳукуматининг Исроилга нисбатан сиёсати «ҳар томонлама қайта кўриб чиқилишини» маълум қилишини айтган эди.

Исроил ҳукумати бундан аввал, агар бирор бир янги чоралар кўрилса, жавоб чораларини кўриши ҳақида огоҳлантирган.

Аҳоли пунктлари халқаро ҳуқуққа кўра ноқонуний ҳисобланади ва сўнгги ойларда Ғарбий соҳилда кўчиб келганлар томонидан фаластинликларга нисбатан зўравонлик ҳолатлари ошгани кузатилди.

Вазирлардан бири Би-би-сига шундай деди: «Ушбу баёнот Исроил-Фаластин муносабатларимиз моҳиятини бутунлай қайта кўриб чиқиш бўлади. Ҳамма нарса жуда фарқли туюлади.

Бу нафақат санкциялар ҳақида. Умид қиламизки, бу ниҳоят Яқин Шарқ бўйича икки йилдан бери ишлаётганларимиз интилаётган натижага эришишга имкон беради».

BBC News ушбу чора-тадбирларнинг тўлиқ тафсилотларини кўрмаган.

Бироқ, режалардан хабардор бўлган Лейбористлар партияси депутатлари санкциялар ноқонуний аҳоли пунктлари билан савдо қилишга қаратилади, деб ҳисоблашади. Уларнинг фикрича, бу санкциялар ҳам товарларга, ҳам хизматларга нисбатан қўлланилишини англатади.

Иштирок этган бир нечта депутатларнинг сўзларига кўра, Бош вазир Энди Бернем душанба куни кечқурун лейборист депутатларнинг ҳар ҳафталик парламент йиғилишида Милибэнд баёнот беришини тасдиқлаган.

Шунингдек, бош вазир йиғилишда душанба куни тушдан кейин телефон орқали суҳбатларда халқаро етакчиларга ушбу режалар ҳақида маълумот берганини айтган.

Бернем душанба куни АҚШ Президенти Дональд Трамп билан телефон орқали гаплашди ва суҳбат чоғида бош вазир Яқин Шарқда икки давлат тамойилига асосланган ечимнинг муҳимлигини таъкидлади.

Даунинг-стрит томонидан эълон қилинган суҳбатнинг расмий баёнотида Бернем Трампга санкциялар ҳақида маълумот бергани айтилмаган, таклифларга қатъий қарши чиқиши кутилаётган АҚШ эса бу борада изоҳ бермаган.

Июль ойида Стивен Даути — ўша пайтдаги Европа ишлари бўйича вазир, кейинчалик Яқин Шарқ ишлари бўйича вазир этиб тайинланган — бизнес бўйича қўмитага аҳоли пунктларига чекловлар қўйиш бўйича мавжуд ваколатлар етарли эмаслигини айтган эди.

У шундай деди: «Ҳозирги вақтда биз кўчиб келганларнинг зўравонлиги билан боғлиқ далиллар мавжуд бўлган тақдирда санкция қўллашимиз мумкин, аммо, масалан, аҳоли пунктларида ишлаётган пудратчига нисбатан буни қилолмаймиз. Биз санкция ваколатларимизни кенгайтиришимиз керак».

Вазирлар асосан қишлоқ хўжалиги маҳсулотларидан иборат нисбатан кичик ҳажмдаги товарларни тақиқлаш кўпроқ рамзий маънога эга эканлигини тан олишлари айтилса-да, ҳукумат ушбу эълонни Британиянинг Исроилга нисбатан кенгроқ сиёсатидаги жиддий ўзгариш сифатида тақдим этиши кутилмоқда.

Буюк Британия ҳукуматининг кутилаётган баёноти Исроил Қуддусдан шарқда жойлашган стратегик муҳим ҳудуд — Е1 деб аталадиган ҳудудда 1200 га яқин турар жой биноларини қуриш учун тендерлар очганидан кейин янграмоқда. Ушбу режалар халқаро миқёсда кенг қораланишига сабаб бўлди.

Исроил глобал босим остида ўнлаб йиллар давомида ушбу ҳудудда қурилиш режаларини кечиктириб келаётган эди.

Ўтган ҳафта парламентдаги ташқи ишлар вазири сифатидаги илк нутқида Милибэнд бу режаларни «халқаро ҳуқуққа кўра ноқонуний» деб атади ва уларни «қизил чизиқни кесиб ўтиш» деб таърифлади, чунки бу «Иордан дарёсининг Ғарбий соҳили марказини кесиб ўтади ва Фаластин давлатининг яшаб қолишини хавф остига қўяди».

Бош вазир Энди Бернем ҳам Исроилнинг Е1 ҳудуди бўйича баёноти Яқин Шарқдаги икки давлат тамойилига асосланган ечимни «хавф остига қўйиши ёки унга чек қўйиши» мумкинлигидан огоҳлантирди.

Сешанба кунги кутилаётган баёнот сэр Кир Стармер ҳукумати Фаластин давлатини тан олганидан деярли бир йил ўтиб амалга оширилмоқда. Ўшанда Буюк Британия исроилликлар ва фаластинликлар учун тинч келажакни қўллаб-қувватлаш бўйича маънавий масъулиятга эга эканини айтган эди.

Ҳукумат икки давлат тамойилига асосланган ечим имконияти аҳоли пунктларининг тез суръатлар билан кенгайиши туфайли заифлашаётганига ишонади.

Иордан дарёсининг Ғарбий соҳили ва Ғазо секторида, Шарқий Қуддус пойтахти бўлган мустақил Фаластин давлатининг Исроил билан ёнма-ён мавжуд бўлиши ғояси ўнлаб йиллар давомида халқаро миқёсда қўллаб-қувватланиб келинмоқда.

Исроил икки давлат тамойилига асосланган ечимни рад этади. Фаластин миллий маъмурияти уни қўллаб-қувватлайди, аммо ҲАМАС Исроилнинг мавжудлигига қарши бўлгани учун буни қўллаб-қувватламайди.

1967 йилдаги Яқин Шарқ уруши пайтида Иордан дарёсининг Ғарбий соҳили ва Шарқий Қуддусни — фаластинликлар Ғазо сектори билан бирга келажакдаги давлатлари учун хоҳлаётган ерларни — босиб олганидан бери Исроил у ерда 700 000 яҳудий яшайдиган 160 га яқин аҳоли пунктини барпо этди. Улар билан ёнма-ён тахминан 3,3 миллион фаластинлик яшайди.

2023 йил 7 октябрда ҲАМАСнинг Исроилга қилган ҳужуми ортидан бошланган Ғазо урушидан бери Ғарбий соҳилда кўчиб келганларнинг фаластинликларга ва уларнинг мол-мулкига қилган ҳужумлари кескин ошди.