Бу Олимпия дарёсида 500 та тимсоҳ бор - аммо асосий хавотир бу эмас
Квинсленддаги Фицрой дарёси, масофа ва ундаги мавжуд жонзотлар борасидаги хавотирларга қарамай, 2032 йилги Ўйинлар учун танланди.
Бу Олимпия дарёсида 500 та тимсоҳ бор - лекин асосий хавотир бу эмас
Шўр сув тимсоҳлари макони бўлган Квинсленддаги Фицрой дарёси 2032 йилги Олимпиаданинг академик эшкак эшиш мусобақалари ўтказиладиган жой сифатида тасдиқланди
Австралиянинг Квинсленд штатида ҳар йили ўтказиладиган мактаблараро академик эшкак эшиш регатаси одатда катта шов-шувларсиз ўтади. Ҳар йили штатнинг 600 дан ортиқ энг истиқболли ўсмир эшкак эшувчилари Рокгемптондаги тимсоҳлар билан тўла Фицрой дарёсида куч синашади.
«Бизда илгари ҳеч қачон бу ерга келишни хоҳлаган оммавий ахборот воситалари бўлмаган», — дейди Квинсленд эшкак эшиш федерацияси раҳбари Антея О'Лафлин BBC билан суҳбатда.
Бироқ бу йил вазият бошқача. Олти йилдан кейин, 2032 йилги Брисбен Олимпия ва Паралимпия ўйинларининг академик эшкак эшиш ҳамда байдарка ва каноэда эшкак эшиш мусобақалари айнан шу сув ҳавзасида ўтказилиши керак. Ушбу ҳудуд техник баҳолашдан ўтди ва спортчилар учун хавфсиз ҳамда адолатли деб топилди.
Дарёда шўр сув тимсоҳларини учратиш одатий ҳол бўлиб, у ерда 500 га яқин рептилия яшайди ва уларнинг узунлиги тўрт метргача (13 фут) етиши мумкин. Шунга қарамай, штат ҳукуматининг 40 йилдан ортиқ вақтни қамраб олган архив ҳужжатларида одамларга ҳужум қилиш ҳолатлари қайд этилмаган.
Ўтган ойда Амстердамда бўлиб ўтган Халқаро эшкак эшиш федерацияси (World Rowing) конгрессида нуфузли шахслар вақти-вақти билан «хавфсизлик» масаласини тилга олган бўлса-да, тимсоҳлар асосий муаммо эмас эди.
Британия эшкак эшиш федерацияси ижрочи директори Том Солсбери билан муҳокама қилинган асосий масала «адолатлилик» бўлди — бу сув оқими ва қайтиши кузатиладиган дарёнинг табиий бурилишлари ва оқимларига ишора бўлиб, эшкак эшиш дунёсидаги кўпчилик бу ҳолат уни профессионал пойгалар учун яроқсиз қилади деб ҳисоблайди.
Австралия учун эшкак эшиш бўйича уч карра Олимпия чемпиони бўлган Дрю Гинн BBC Radio эфирида эҳтимолий тошқинлар ҳамда мусобақа ўтказиладиган жойдаги «адолатлилик ва ҳалоллик»дан хавотирда эканини айтди.
«Шахсан ўзим Австралия ҳайвонларидан қўрқмайман, лекин яқинимда ҳеч қачон тимсоҳ бўлмаган», — деди у.
«Ишончим комилки, мен тезроқ эшкак эшардим, барча спортчилар тезроқ эшкак эшишига аминман. Бу хавотирлар рўйхатида бор, менимча, бу энг устувор муаммо эмас, лекин у жуда эрта тилга олинган эди».
Германия эшкак эшиш ташкилоти президенти Мориц Петрининг айтишича, спортчилар мусобақани Брисбендан тахминан 600 км (373 миль) узоқликда ўтказиш қанчалик мақсадга мувофиқ эканини ҳам шубҳа остига қўйишган.
Бироқ Квинсленднинг энг нуфузли сиёсатчиси, штат премьери Дэвид Крисафулли бу «тўсиқлар»ни рад этди ва бунда дипломатик бўлмаган иборалардан фойдаланди.
«Келинг, очиқ гапирайлик, масаланинг тагига етайлик ва ҳамма нарсани ўз номи билан атайлик», — деди у Амстердамдаги учрашувдан бир неча кун ўтиб.
«Бу штатлараро ва хорижлик элита гуруҳи бўлиб, улар ўз деганларини қилдирмоқчи, чунки улар Квинсленднинг чекка ҳудудига боришни хоҳламаяпти ва бу нотўғри».
Пайшанба кунги қарордан олдин BBC боғланган эшкак эшиш расмийлари Крисафуллининг «элита» ҳақидаги шарҳларига тўғридан-тўғри жавоб беришни рад этишди.
Шу билан бирга, Петри ҳам, Янги Зеландия эшкак эшиш федерацияси ижрочи директори Саймон Уикхем ҳам уларнинг эътирозлари шаҳардан ташқаридаги жойларни танлаш билан эмас, балки иштирокчилар учун адолатли пойгаларни таъминлаш билан боғлиқлигини таъкидладилар.
Петрининг сўзларига кўра, гап ушбу мусобақа учун тўрт йил давомида машқ қиладиган ва «ҳар кеча Олимпия чемпиони бўлишни орзу қиладиган» спортчилар учун энг яхши шароитни яратиш ҳақида бормоқда.
Ҳал қилувчи омил тимсоҳлар ёки оқимлар бўлишидан қатъи назар, якуний қарор спортнинг бошқарувчи органлари — Халқаро эшкак эшиш федерацияси ва Халқаро олимпия қўмитаси (ХОҚ) ихтиёрида эди.
Пайшанба куни улар муҳандислик компанияси ва Ўйинларнинг инфратузилма бошқармаси томонидан ўтказилган техник баҳолашдан сўнг ушбу жойни тасдиқладилар. Баҳолаш давомида дарё туби, мусобақа трассаси, дарё оқимлари, сув сатҳи ва Ўйинлар пайтидаги эҳтимолий об-ҳаво шароитлари ўрганилди.
«Ўтказилган кенг қамровли таҳлилларга асосланиб, биз энди Фицрой дарёси Ўйинлар даврида адолатли мусобақа шароитларини таъминлашга қодир эканини биламиз», — деди Халқаро эшкак эшиш федерацияси президенти Жан-Кристоф Роллан.
Байдарка ва каноэда эшкак эшиш бошқарув органи — Paddle Worldwide президенти Томас Коницко энди байдарка ва каноэ спортчилари учун ҳам дарёга нисбатан «ишонч» борлигини айтди.
Штат премьери бундан мамнун бўлди. «Фицрой синовдан аъло даражада ўтди», — деди кўтаринки кайфиятдаги Крисафулли парламентда. «Бу расмий. Имзоланди, муҳрланди ва топширилди».
Рокгемптонни қўллаб-қувватлаш орқали штат ҳукумати ўз буюртмаси билан тайёрланган 2025 йилги ҳисоботни четга суриб қўйди. Унда ушбу жой яроқсиз деб топилган ва энг яхши вариант 2000 йилги Олимпиада учун Сиднейда қурилган трассадан фойдаланиш деган хулосага келинган эди.
Фицрой ҳали лойиҳалаш, молиявий самарадорлик ва жамият учун узоқ муддатли мерос масалаларини қамраб олувчи якуний баҳолашдан ўтиши керак. Қарор штат ҳукумати ихтиёрида бўлгани учун, ушбу босқичда муваффақиятсизликка учраши эҳтимоли кам.
Шунга қарамай, Рокгемптон эшкак эшиш иншоотларига йирик инвестициялар киритиш учун тўғри жойми ва у 2032 йилдаги сайёҳлар оқимини қабул қила оладими деган кенгроқ баҳс-мунозаралар давом этади.
Шаҳар чорвадорлар билан ўралган ва одатда ҳар уч йилда бир марта ўтказиладиган «Гўшт ҳафтаси» (Beef Week) пайтида энг кўп ташриф буюрувчиларни қабул қилади.
Квинсленд премьери Дэвид Крисафулли «штатлараро ва хорижлик элита» Рокгемптондаги мусобақа жойига қарши чиққанини айтди
Хўш, тимсоҳлар масаласи нима бўлади?
Улар ХОҚ ва Халқаро эшкак эшиш федерациясининг сўнгги баёнотида тилга олинмаган ва техник баҳолашнинг бир қисми бўлмаган.
Бироқ, шу дам олиш кунларидаги мактаб регатаси учун хавфсизликни бошқариш режасида «тимсоҳ» сўзи 28 марта ишлатилган.
«Фицрой дарёси тимсоҳлар яшайдиган ҳудуд ҳисобланади», — дейилади унда.
«Шу сабабли, тадбирни режалаштиришда тимсоҳни учратиш эҳтимоли бор деб ҳисоблаш керак... Тимсоҳлар ўлкасидаги ҳеч бир табиий сув йўли тимсоҳлардан холи бўлишига кафолат берилмайди».
Шу дам олиш кунларидаги тартиб-қоидаларга кўра, агар тимсоҳ кўринса, пойга тўхтатилади ва иштирокчилар қирғоққа қайтарилади. Тимсоҳ кўрилганда расмий огоҳлантириш сифатида «тимсоҳ, тимсоҳ, тимсоҳ» ибораси ишлатилади.
Тимсоҳлар ҳақида аниқ сўралганда, Янги Зеландиялик Уикхем BBC'га асосий масала эшкак эшувчилар учун «иложи борича энг адолатли трасса»ни таъминлаш эканини айтди. «Биз, албатта, танланган ҳар қандай трасса эшкак эшувчилар учун хавфсиз бўлишини кутамиз», — дея қўшимча қилди у.
Рокгемптон номзодини қўллаб-қувватлаган ва спортга, жумладан, эшкак эшишга миллионлаб маблағ киритган, Австралиянинг энг бой одами Жина Райнхартга тегишли Hancock Prospecting компанияси Фицройдаги тошқинлар ва тимсоҳлар хавфи ҳақидаги хавотирларни «сохта ОАВ» деб атади.
«Роки аҳолиси кўп йиллар давомида ўз фарзандларини ушбу дарёда машқ қилиш ва мусобақалар учун юборишган ва бирорта ҳам тимсоҳ билан боғлиқ ҳодиса юз бермаган», — дейилади компания вакилининг баёнотида.
Брисбен-2032 ижрочи директори ташкилотчилар «ҳар қандай жой учун бўлгани каби» фавқулодда вазиятлар режаларини тайёрлашаётганини айтди.
2000 йилги Олимпиада ўтказилган Сиднейдаги спорт мажмуаси захира варианти сифатида мавжуд — гарчи бу Квинслендликлар учун номақбул бўлса ҳам.
Шўр сув тимсоҳлари Фицрой дарёсида яшаши маълум
Шу дам олиш кунларидаги регатада қатнашаётган мактаб ёшидаги эшкак эшувчилар учун сувга тушаётганда бу баҳс-мунозараларнинг ҳеч бири аҳамиятга эга эмас.
Улар орасида 2032 йилги Ўйинларнинг бўлажак иштирокчилари бўлиши мумкин.
«Талабаларимиз учун Фицрой, биринчи навбатда, ўз уйларидаги сув ҳавзасидир», — дейди Рокгемптон грамматика мактаби директори Филлип Моулдс.
«Фицрой кўпчилик учун бошланғич нуқта бўлган... улардан баъзилари миллий ва халқаро миқёсда спортнинг энг юқори чўққиларида мусобақаларда қатнашишди».