«Бу бизнинг компаниямиз»: Нигерияликлар акциялар сотиб олиш талвасасидан кейин ўзларининг нефть бойликларини кўз-кўз қилишмоқда
Кўпгина нигерияликлар ҳаётларида илк бор акцияларни сотиб олишди — бу акциялар Африканинг энг бой одами Алико Данготега тегишли бўлган нефтни қайта ишлаш заводига тегишлидир.
«Бу бизнинг компания»: Нигерияликлар акциялар сотиб олиш талвасасидан кейин нефть бойликларини кўз-кўз қилмоқдалар
Алико Данготе барча нигерияликларнинг акциялар таклифида иштирок этишини хоҳлаган эди
Энди ҳар бир нигериялик нефть магнатига айланди.
Ҳар ҳолда, мамлакатни сармоядорлик иситмаси қамраб олган бир пайтда, ижтимоий тармоқлардаги мемлар сизни шунга ишонтиради.
Нигерияликлар мамлакатнинг — ва қитъанинг — энг бой одами Алико Данготе томонидан барпо этилган энергетика бизнесидан улуш олишга интилишмоқда.
Душанба куни унинг улкан нефтни қайта ишлаш заводидаги тўрт миллиарддан ортиқ акциялар — компаниянинг 3 фоиздан сал кўпроғи — Африка тарихидаги энг йирик шу турдаги сотувда бозорга чиқарилди.
Минимал харид тахминан 4 доллар (£3) эвазига 10 та акцияни ташкил этди ва бу фирманинг жуда кичик бир қисми бўлса-да, кўпчилик ҳозирда ўзларининг янги қўлга киритилган (ҳаммуассис) мақомини ҳазил қилиб, байрам қилмоқдалар.
Ижтимоий тармоқларда кенг тарқалган видеолардан бирида нигериялик киши Данготе компаниясининг тезликни ошириб кетаётган юк машинаси ҳайдовчисини қандай тўхтатгани ва унга компания мулкига нисбатан бепарво бўлмасликни айтгани тасвирланган.
Бошқа мемларда эса сармоядорларнинг бизнес масалаларини муҳокама қилиш учун Данготега қўнғироқ қилишга уринаётгани кўрсатилган.
Хауса тилидаги сўз ўйини бўлиб, аслида «энди ҳаммамизнинг улушимиз бор» деган маънони англатувчи «Yangote» ибораси ижтимоий тармоқларда трендга чиқди.
Дастлабки оммавий таклиф (IPO)нинг биринчи кунида инвестиция иловалари талабнинг кескин ортиб кетганига бардош бера олмай, ишдан чиқди.
Жуда кўп одамлар акцияларни сотиб олишга урингани сабабли Bamboo савдо платформаси ҳам ишламай қолди.
Мамлакатдаги энг оммабоп инвестиция воситаларидан бирини бошқарадиган Bamboo кейинчалик узр сўраб: «Сизни умидсизликка учратганимизни биламиз», деди.
Жамоатчилик таҳлилчиси Жамил Убаҳ нигерияликларнинг бирор нарсадан бу қадар ҳаяжонланганини камдан-кам кўрганини айтди. Унинг сўзларига кўра, бу кундалик тирикчилик учун курашаётган аҳолига каттароқ бойлик олиб келиши мумкинлиги ҳақидаги умидларни уйғотди.
«Менимча, оддий одам учун умид — унинг пули катта нарсага айланишидир ва бу иқтисодиёт яхши ишламаётгани сабабли кўпчилик қийналаётган бир пайтда юз бераётганини унутмаслик керак», деди у Би-би-сига.
Данготе бунинг «халқ IPOси» бўлишини, ҳайдовчилар, ошпазлар, фаррошлар ва хизматчиларга катта бир ишнинг бир қисми бўлиш имкониятини беришни хоҳлаган эди.
Ва улар унинг сўзига ишонишди.
йигирма беш ёшли кийим сотувчиси Идрис Лавал Муса ҳаётида биринчи марта фонд биржасида харид амалга оширди ва 21 000 найра ($16; £12) эвазига 40 та акция сотиб олганидан мамнунлигини Би-би-сига айтди.
«Бу энди Данготе эмас, балки 'Янготе', компания энди бизники», деди у кулиб.
Бироқ у уларни тезда сотиб юбориши мумкин.
«Мен касбим бўйича савдогарман ва акциялар нархи ошганини кўрганимда, уларни сотаман», деб таъкидлади у.
Газеталардаги рекламалар одамларни нефтни қайта ишлаш заводига сармоя киритишга ундади
Бу иштиёқ, шунингдек, мобил савдо платформалари, криптовалюталар ва рақамли жамғарма маҳсулотларини ўзлаштирган ёш нигерияликлар ўртасида ўсиб бораётган инвестиция маданиятини ҳам акс эттиради.
Аммо имкониятни бой бериб қўйиш қўрқуви ҳам баъзиларни сармоя киритишга ундаган бўлиши мумкин.
IPO олдидан ижтимоий тармоқлар молиявий муҳокамаларга тўлиб кетди. Одамлар обуна бўйича қўлланмаларни баҳам кўришди, баҳолаш кўрсаткичларини муҳокама қилишди ва дўстлари ҳамда оила аъзоларини иштирок этишга ундашди.
Бироқ, бу талваса ичида экспертлар хавф-хатарлардан огоҳлантиришди — акциялар қиймати ошиши билан бирга тушиши ҳам мумкин, бу эса одамлар ўз инвестицияларининг бир қисмини ёки ҳаммасини йўқотиши мумкинлигини англатади.
Молиявий таҳлилчи Шуаиб Уваис бўлажак сармоядорлар IPOни бойликка кафолатланган йўл деб кўрмасликлари кераклигини айтди.
У одамларни нефтни қайта ишлаш заводининг келажакдаги фаолиятига таъсир қилиши мумкин бўлган бир қанча омилларни, жумладан, хом нефть етказиб беришдаги узилишлар, операцион қийинчиликлар, тартибга солишдаги ўзгаришлар ва қайта ишланган нефть маҳсулотларига бўлган талабнинг ўзгаришини ҳисобга олишга чақирди.
«Агар бирор сабабга кўра компания хомашё топишда қийинчиликларга дуч келса, муаммолар пайдо бўлиши мумкин», деди у Би-би-сига.
Шундай бўлса-да, IPO одамларга ушбу маҳаллий муваффақият тарихининг бир қисми бўлиш имкониятини берди.
Данготенинг Лагос чеккасидаги икки йил олдин иш бошлаган ва ҳозирда кунига тахминан 700 000 баррел хом нефтни қайта ишлаётган улкан нефтни қайта ишлаш заводи Нигерия нефть секторининг тақдирини ўзгартирди.
Яқин вақтгача Африканинг энг йирик хом нефть ишлаб чиқарувчиси қайта ишлаш қувватига эга эмас эди ва тайёр маҳсулотни импорт қилишга мажбур эди. Энди Данготе заводи ички талабнинг катта қисмини таъминламоқда.
Аммо Данготе учун акциялар таклифи бизнеснинг ўсишини молиялаштириш учун нақд пул йиғишдан иборат бўлиб, буни мамлакатнинг кичик магнатлари энди қўллаб-қувватлашлари мумкин.