Бош вазирнинг миллий хавфсизлик бўйича бош маслаҳатчиси Путинга босимни сақлаб қолиш учун Европа қийин қишни бошдан кечиришини айтди
Камдан-кам учрайдиган оммавий чиқишида Жонатан Пауэлл ҳозир Европа давлатлари учун «газни босишни» сусайтирадиган вақт эмаслигини айтди.
Бош вазирнинг хавфсизлик бўйича бош маслаҳатчиси Путинга босимни сақлаб қолиш учун Европа қийин қишни бошдан кечиришини айтди
Буюк Британия миллий хавфсизлик бўйича маслаҳатчиси, агар Европа Россияга иқтисодий босимни сақлаб қолмоқчи бўлса, шу қишда «ҳақиқий қийинчиликларга» бардош беришга тайёр бўлиши кераклигини айтди.
Омма олдида камдан-кам чиқиш қиладиган Жонатан Пауэлл Киевдаги конференцияда Европанинг Украинани қўллаб-қувватлаш ва Москвага қарши санкциялар қўллаш ёндашуви самарали бўлаётганини таъкидлади.
Пауэллнинг сўзларига кўра, Россия томонидан эскалация ҳақидаги огоҳлантиришлар «муаммо эмас», балки Президент Владимир Путинга босим ниҳоят ўз таъсирини кўрсатаётганининг «муваффақият белгисидир» — шу сабабли Европа давлатлари «босимни сусайтирмасликлари» керак.
Унинг бундай кўтаринки руҳдаги фикрлари Россия Украина инфратузилмасига зарбалар беришни давом эттираётган ва Европа Россия нефть ва газига қарамликни кескин камайтирганидан кейин шу қишда оғир энергетика инқирозига юз тутаётган бир пайтда янгради.
Россиянинг кенг кўламли босқини бешинчи йилга қадам қўйган бўлса-да, Пауэлл Украина «аллақачон ғалаба қозонганини» айтди, чунки Путин бутун мамлакатни қўлга кирита олмайди ва «Европадаги эркин Украина» ҳар қандай ҳудудий йўқотишларга қарамай, ўз келажагини ўзи белгилашда давом этади.
Бош вазирнинг хавфсизлик бўйича энг юқори мартабали маслаҳатчиси ўтган дам олиш кунларида АҚШ Президенти Дональд Трампнинг вакиллари Москвада Путин билан учрашганидан сўнг, улар билан музокаралар ўтказиш учун Украина пойтахтида бўлган эди.
Унинг Ялта Европа стратегияси форумида — Украина олий раҳбарияти ва халқаро ҳамкорлари ҳузурида айтган сўзлари Буюк Британиянинг уруш бўйича сиёсатига ғайриоддий ва батафсил назар ташлаш имконини берди ҳамда бошқаларнинг фикрларига қараганда сезиларли даражада ижобийроқ бўлди.
Россиянинг Украинага туну кун уюштираётган ҳужумлари мамлакат иқтисодиётига зарар етказмоқда, руҳиятни туширмоқда ва электр энергияси тақчиллиги кутилаётган олдиндаги қиш мавсуми борасида хавотирларни оширмоқда.
Украина иқтисодиёт вазири Александр Кравченко конференцияда Россиянинг бу йилги ҳужумлари вайрон бўлган инфратузилма ва активлар туфайли 10 миллиард доллар (7,4 миллиард фунт стерлинг) зарар келтириши кутилаётганини айтди. Украина денгиз портларининг блокадаси ғалла экспортини чеклаётгани сабабли, у Украина ЯИМи 1,5 фоизга қисқаришини билдирди.
Европа ҳозирда глобал энергетика инқирози ва газ захираларининг камлиги шароитида қишга тайёргарлик кўрмоқда, бу эса санкция остидаги Россиянинг суюлтирилган табиий газ етказиб беришини айрим Иттифоқ давлатлари учун жозибадор қилиб қўйиши мумкин.
Санкциялар Европани Россия газидан фойдаланишни кескин қисқартиришга мажбур қилди — гарчи тўлиқ бўлмаса-да, баъзи давлатлар бу борада секин ҳаракат қилмоқда.
ЕИ ҳали ҳам газ импортининг 12 фоизини Россиядан олади, бироқ январь ойигача ундан бутунлай воз кечиш ниятида. Бироқ, ўтган ҳафта Европа аудиторлар суди Эрон уруши билан боғлиқ газ тақчиллиги сабабли бу режа «барбод бўлаётганини» маълум қилди.
Пауэлл «биз буни Путин учун устунликка айлантира олмаймиз» деди ва Путинга босим ишлаётганини, «бу эса босимни давом эттиришимиз кераклигини англатишини» қўшимча қилди.
«Бу биздан ҳақиқий қийинчиликлар ва муаммоларни енгиб ўтишни талаб қилади», дея қўшимча қилди у. «Аммо биз бунга чидашимиз ва Украинага иқтисодий, ҳарбий, сиёсий ва дипломатик ёрдамни давом эттиришимиз керак».
Украинада Patriot ҳаво ҳужумидан мудофаа ракеталарининг етишмаслиги, корхоналарга ҳужумлар ва ҳукумат бюджети тақчиллиги билан боғлиқ вазият ҳозирда «бироз қийин туюлаётганини» тан олган ҳолда, Пауэлл «оптимизм учун жиддий асослар борлигини» таъкидлади.
Унинг айтишича, Украина масаласида гоҳ иссиқ, гоҳ совуқ муносабатда бўлган Трамп «бутунлай бошқача позицияда».
«У Украина яхшироқ натижа кўрсатаётганини кўрмоқда ва шунинг учун у аввалгидек Путин томонга мойиллик билдирмаяпти. Менимча, бу жуда катта устунликдир».
Пауэллнинг сўзларига кўра, Россия ўтган йили Аляскада бўлиб ўтган Трамп-Путин саммитида АҚШ Украинанинг ҳудудларини топшириши ва НАТОга аъзо бўлиш умидидан воз кечишига рози бўлганини даъво қилмаяпти.
«Анкараж келишуви деб аталадиган нарса бутунлай ўлди», деди у. «Биз бу ҳақда ташвишланишни тўхтатишимиз мумкин. Бу тугади».
Бу шуни англатадики, «биз украиналиклар руслар босиб ололмаган ҳудудларни топширишини кутишдан кўра, музокаралар йўли билан келишувга эришишнинг жиддий йўлларини излашимиз мумкин», деди Пауэлл.
Унинг сўзларига кўра, Украина қўмондонлари ерда фронт чизиғини муваффақиятли ушлаб туришибди, Россия эса 1,5 миллион қурбон берган, Украина Россия ҳудудининг ичкарисига зарбаларни тобора кўпроқ амалга оширмоқда ва Европанинг қатъияти мустаҳкам бўлиб қолмоқда.
«Стратегия — [Путинни] музокараларга киришишни хоҳлайдиган даражада етарлича босим ўтказишдан иборат», деди Пауэлл.
«Ва менимча, биз эшитаётган эскалация ҳақидаги гаплар муаммо эмас — бу муваффақият белгисидир, чунки Путинга ўтказаётган босимимиз ниҳоят ўз самарасини бермоқда».
Путиннинг ўзи босим остида эканини камдан-кам сездирмоқда ва шу ой бошида журналистларга: «Душман парчаланиб кетишига шубҳам йўқ», деган эди.
Шу билан бирга, Украина расмийлари шарқий Донбасс минтақасида ҳали ҳам тўлиқ Украина назорати остида бўлган энг йирик шаҳарлар — Славянск ва Краматорскдаги баъзи аҳолини эвакуация қилишни бошлади. Россия Донбасс устидан суверенитетни даъво қилади ва уни тўлиқ қўлга киритиш Москва учун асосий мақсад ҳисобланади.
Пауэлл уруш «ҳудуд учун эмас», балки «Украинанинг мустақил бўлиш ҳуқуқи учун» эканини айтиб, «[Путин] яна 10 км ерни қўлга киритиши ёки яна 40 км ерни йўқотиши даражасида, бу урушда аллақачон ғалаба қозонилган» деб қўшимча қилди.
«Бу унинг учун ўз уйидаги таҳдиддир. Эркин, мустақил ва Европага тегишли Украина мавжуд ва Россиядаги одамлар буни пайқашади».
Миллий хавфсизлик бўйича маслаҳатчи уруш қачон тугашини башорат қилиш «беҳуда иш» эканини айтди, аммо Европа келишув бўйича музокаралар олиб боришга тайёр бўлиши кераклигини билдирди.
«Биз энг кам кутган жойимизда Путин музокараларга тайёр бўлади... Бунинг сири уни ушбу музокараларда жиддий бўлишга мажбур қилишдир. Ва менимча, бу стратегия ишлай бошлади».
Шимолий Ирландияда «Муқаддас жума келишуви» бўйича музокараларда иштирок этган Пауэлл, Россия раҳбарини «террорчи» деб атаганига қарамай, АҚШ ва Европа Путин билан гаплашишда давом этиши кераклигини айтди.
«Биз хоҳламайдиган нарса — бу нотўғри ҳисоб-китоб, яъни улар бизнинг қизил чизиқларимиз қаерда эканини тушунмасликларидир. Шунинг учун Марказий разведка бошқармасининг Москвага боргани ҳам муҳим деб ҳисоблайман».