«Болажак тарихи» мукофоти 120 та фантастик асарни танлаб олди

«Келажак тарихи» мукофоти 120 та фантастик асарни саралаб олди

Илмий фантастика соҳасидаги II Халқаро «Келажак тарихи» адабий мукофоти ташкилотчилари 2026 йилги мавсумнинг узун рўйхатини (лонг-лист) эълон қилди. Унга тўртта номинация бўйича тақсимланган 120 та асар киритилди. Бу йил танловга 27 та мамлакатдан 1060 та ҳикоя қабул қилинди. Ғолибларнинг номлари 4 декабрь куни тантанали топшириш маросимида эълон қилинади.

Ҳар бир номинацияда 30 тадан иш саралаб олинди. Муаллифлар «Энг яхши ҳикоя», «Болалар ва ўсмирлар учун энг яхши ҳикоя», «Хорижий тилдаги энг яхши ҳикоя» ва «Энг яхши сценарий талабномаси» категорияларида мукофотлар учун курашмоқда.

Асарлар илмий кашфиётлар ва технологик тараққиётнинг жамиятга, инсонлар ўртасидаги муносабатларга ва кундалик ҳаётга кўрсатадиган таъсирига бағишланган.

Россиялик муаллифларнинг асосий мавзулари орасида — коинотни ўзлаштириш, сунъий интеллект, дрон технологиялари, рақамли абадият ва рақамли ўлимдан кейинги ҳаёт бор. Шу билан бирга, сюжетлар марказида ҳамон инсон: унинг қадриятлари, атрофдагилар билан муносабатлари, танлов эркинлиги ва технологик ривожланиш оқибатлари учун масъулияти туради.

«Иккинчи мавсум келажакка бўлган замонавий қараш қанчалик хилма-хил ва кўп қиррали бўлиб бораётганини кўрсатмоқда», — деб таъкидлади мукофот ташкилий қўмитаси масъул котиби, адабий танқидчи ва фантастика тадқиқотчиси Сергей Шикарев.

Унинг сўзларига кўра, асарлардаги технологиялар шунчаки фантастик муҳит сифатида эмас, балки инсоннинг ўзи ва унинг ҳаёт, хотира ҳамда келажак ҳақидаги тасаввурлари қандай ўзгараётганини тадқиқ қилиш қуроли сифатида намоён бўлмоқда. Турли мамлакатлар ёзувчилари томонидан таклиф этилган сценарийлар сезиларли даражада фарқ қилади ва нафақат адабий, балки футурологик нуқтаи назардан ҳам қизиқиш уйғотади.

Мукофотнинг халқаро таркиби сезиларли даражада кенгайди. «Хорижий тилдаги энг яхши ҳикоя» номинациясида Бразилия, Ҳиндистон, Хитой, Аргентина, Италия, Мексика, Жанубий Африка Республикаси ва бошқа мамлакатлар муаллифларининг асарлари тақдим этилган. Маданий анъаналар, ижтимоий тажриба ва илмий-технологик ривожланиш ҳақидаги тасаввурлардаги фарқлар ёзувчилар таклиф қилаётган келажак моделларида ўз аксини топмоқда.

Иккинчи мавсумнинг янгилиги «Энг яхши сценарий талабномаси» номинацияси бўлди. У экранлаштириш салоҳиятига эга бўлган илмий-фантастик ғоялар муаллифлари учун мўлжалланган. Номинация «Автор» ННО билан ҳамкорликда ташкил этилган бўлиб, кино ва бошқа аудиовизуал форматлар учун оригинал миллий ҳикояларни ривожлантиришга кўмаклашишга қаратилган.

«Атом» музейи бош директори, санъатшунос Елена Мироненко ташкилотчилар мукофотни нафақат адабий танлов, балки олимлар, муҳандислар ва ижодий соҳаларни илҳомлантиришга қодир ғоялар майдони сифатида қабул қилишларини таъкидлади. Унинг сўзларига кўра, сценарий номинациясининг пайдо бўлиши истиқболли ғояларга китоб доирасидан чиқиб, экранда янги ҳаёт олиш имконини беради.

Кейинги босқич финалчиларнинг қисқа рўйхатларини (шорт-лист) тузиш бўлади — уларнинг эълон қилиниши 2026 йилнинг ноябрига мўлжалланган. Тақдирлаш маросими 4 декабрь куни ВДНХдаги «Атом» музейида бўлиб ўтади.

«Келажак тарихи» мукофоти «Росатом» давлат корпорацияси шафелигида «Атом» жамғармаси томонидан таъсис этилган. Биринчи мавсумда унда 30 та мамлакатдан 2,5 мингдан ортиқ муаллиф иштирок этган эди. Иккинчи мавсумнинг умумий соврин жамғармаси 6 миллион рублдан ошади. II мавсум раиси — фантаст ёзувчи ва сценарист Сергей Лукьяненко.