БМТ: Жорий йилда Гаитида тўдалар зўравонлиги оқибатида 5 000 дан ортиқ киши ҳалок бўлди ёки жароҳатланди
Бирлашган Миллатлар Ташкилоти зўравон тўдалар бутун мамлакат бўйлаб «мослашиш ва кенгайиш»да давом этаётганини, бу эса унинг барқарорлигига янада хавф солаётганини маълум қилди.
БМТ: Бу йил Гаитида тўдалар зўравонлиги туфайли 5 000 дан ортиқ киши ҳалок бўлди ёки жароҳатланди
БМТнинг билдиришича, тўдалар зўравонлигига қарши курашишга қаратилган хавфсизлик операциялари пайтида юзлаб одамлар икки ўт орасида қолиб қурбон бўлган.
Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг маълум қилишича, 2026 йилнинг 1 январидан 11 сентябрига қадар тўдалар томонидан ёки уларга қарши операциялар давомида 5 700 дан ортиқ киши ҳалок бўлган ёки жароҳатланган.
БМТнинг Инсон ҳуқуқлари бўйича олий комиссари Фолькер Тюркнинг қўшимча қилишича, 230 дан ортиқ киши ўғирлаб кетилган.
Тахминан 1 000 нафар аёл ва қиз зўрланган, бироқ Тюркнинг айтишича, ҳақиқий рақам «эҳтимол анча юқори».
Гаитида тўдалар ўн йиллар давомида турли даражадаги ҳокимиятга эга бўлиб келган. Тўдалар зўравонлигининг сўнгги кенг кўламли авж олишига 2021 йил 7 июлда Президент Жовенель Моизнинг ўлдирилиши сабаб бўлди.
Моиз даврида ҳам тўдалар зўравонлиги кенг тарқалган эди, бироқ унинг ўлдирилишидан кейин юзага келган ҳокимият бўшлиғи зўравон гуруҳларга кўпроқ ҳудудларни назорат остига олиш ва таъсирини кучайтириш имконини берди.
Тюркнинг таъкидлашича, тўдалар «мослашишда ва кенгайишда давом этмоқда», БМТ томонидан тўпланган далиллар эса «янги ҳудудларни ва асосий транспорт йўналишларини эгаллаш, барқарорликка таҳдид солиш стратегиясидан» далолат беради.
Унинг сўзларига кўра, сўнгги ойларда махсус полиция бўлинмалари томонидан амалга оширилган қатллар сони камайган, бироқ тўдаларга алоқадорликда гумон қилинаётган шахслар ҳамон судсиз қатл этилиш хавфи остида қолмоқда.
Олий комиссар, шунингдек, болаларни тўдаларга жалб қилиш «деярли уч баравар кўпайганини» айтди, чунки кўплаб вояга етмаганлар учун тўдага қўшилиш «омон қолишнинг ягона йўли бўлиши мумкин».
«Ҳеч бир бола ўз ҳаёти ва қўшниларининг хавфсизлиги ўртасида танлов қилишга мажбур бўлмаслиги керак», деди Тюрк.
Гаити 13 декабрь куни 2016 йилдан бери илк бор президентлик ва парламент сайловларини ўтказишга тайёргарлик кўрмоқда.
Бироқ, Тюрк мавжуд вазиятни ҳисобга олган ҳолда, «бу йил ишончли сайловлар ўтказиш учун шароитлар яратилишини тасаввур қилиш қийин» эканини айтди.
Низолар гирдобида қолган мамлакатда авж олаётган тўдалар зўравонлигига қарши курашиш учун 2025 йилдан бери Гаитида кўпмиллатли полиция кучлари фаолият юритмоқда, бироқ улар тўдалар назоратидаги ҳудудларга киришга ҳам қийналмоқда.