Биз очлик хавфи остида эмасмиз.
АҚШ Қишлоқ хўжалиги вазирлиги: 2036-йилга келиб, Ўзбекистонда озиқ-овқатга муҳтож одамлар қолмайди.
О'збекистондаги очарчилик: Муаммо 2036-йилга келиб тугаши мумкин, аммо импортга қарамлик сақланиб қолади
2036-йилга келиб, О'збекистон аҳолиси сонининг 41,5 миллионга о'сиши прогноз қилинганига қарамай, аҳолиси орасида озиқ-овқат хавфсизлиги муаммосини бутунлай бартараф этиши мумкин. Бироқ, мамлакат ба'зи маҳсулотлар учун импорт қилинган озиқ-овқат маҳсулотларига қарам бо'либ қолиши мумкин.
АҚШ Қишлоқ хо'жалиги вазирлиги (УСДА) нинг янги Глобал Фоод Ассессмент 2026–36 ҳисоботига ко'ра, О'збекистон кейинги о'н йилликда озиқ-овқат хавфсизлиги муаммосини деярли бутунлай бартараф этиши мумкин.
О'збекистон қо'шниларига қараганда анча яхши натижаларга эришди. 2026-йилда бу ерда озиқ-овқат хавфсизлиги муаммосини бошдан кечираётган аҳолининг улуши 0,7% ни ташкил этди. Таққослаш учун, бу ко'рсаткич Қирг'изистонда 3,5%, Туркманистонда 3,8% ва Тожикистонда 11% ни ташкил қилади.
2036-йилга келиб, О'збекистонда озиқ-овқат хавфсизлиги муаммосини бошдан кечираётган аҳолининг улуши 0% гача камайиши прогноз қилинмоқда. АҚШ Қишлоқ хо'жалиги вазирлигининг ҳисоб-китобларига ко'ра, О'збекистонда аҳоли жон бошига калория танқислиги 2026-йилдаги 150 ккалдан 2036-йилга келиб 119 ккалгача камаяди.
Худди шу даврда мамлакат аҳолиси 37,5 миллиондан 41,5 миллионгача ко'паяди. Бироқ, бу демографик о'сиш даромадларнинг о'сиши билан бирга келади. АҚШ Қишлоқ хо'жалиги вазирлиги О'збекистонда аҳоли жон бошига реал ЯИМ 2026-йилдаги 3081 доллардан 2036-йилда 4796 долларгача ошишини, бу о'ртача йиллик о'сиш сур'ати 4,5% ни ташкил этишини тахмин қилмоқда.
**О'збекистон то'лиқ озиқ-овқат о'зини о'зи та'минлашга эриша олмайди**
Озиқ-овқат хавфсизлигининг пасайиши О'збекистон импортдан бутунлай воз кечади дегани эмас. АҚШ Қишлоқ хо'жалиги вазирлигининг та'кидлашича, маҳаллий ишлаб чиқариш ҳали буг'дой, гуруч ва бошқа дон маҳсулотларига бо'лган талабни то'лиқ қондира олмайди. Бундан ташқари, со'нгги йилларда мева, сабзавот, о'симлик мойлари ва қайта ишланган озиқ-овқат маҳсулотлари импорти ошди.
Шундай қилиб, О'збекистон озиқ-овқат хавфсизлигини оширмоқда, аммо импорт қилинган озиқ-овқат маҳсулотлари ва қишлоқ хо'жалиги хом ашёсининг асосий исте'молчиси бо'либ қолмоқда.
**Даромадларнинг о'сиши О'збекистонда исте'мол қилиш шаклларини о'згартиради**
Собиқ Совет Иттифоқида, жумладан, О'збекистонда озиқ-овқатга бо'лган талабнинг ошишининг асосий омили демографик о'сиш эмас, балки жон бошига исте'молнинг ошиши бо'лади.
АҚШ Қишлоқ хо'жалиги вазирлигининг ҳисоб-китобларига ко'ра, 2036-йилга келиб минтақада озиқ-овқатга бо'лган талабнинг 78% и жон бошига исте'молнинг ошиши билан бог'лиқ бо'лади.
Аҳоли о'сиши билан бир қаторда, даромадлар ҳам ошади, бу эса юқори нархдаги озиқ-овқат маҳсулотларига бо'лган талабнинг ошишига олиб келади. Исте'мол асосий калория эҳтиёжларидан юқори нархдаги маҳсулотлар ва қайта ишланган озиқ-овқат маҳсулотларига о'тади. Бу озиқ-овқат саноати, чакана савдо ва импорт қилувчиларни ривожлантириш учун янги имкониятлар очади.
АҚШ Қишлоқ хо'жалиги вазирлиги тадқиқотга киритилган 83 мамлакатда озиқ-овқатга бо'лган талаб 2036-йилга келиб қарийб 25% га о'сишини кутмоқда. Бу о'сишнинг тахминан 60% аҳолининг о'сиши, қолган 40% эса жон бошига исте'молнинг ошиши билан бог'лиқ бо'лади.
**Собиқ Совет Иттифоқи дон профицитини оширади**
АҚШ Қишлоқ хо'жалиги вазирлиги собиқ Совет республикалари умуман дон профицитини сақлаб қолишини башорат қилмоқда. 2026-йилда бу тахминан 23,5 миллион тоннани ташкил этади, 2036-йилга келиб эса 25,6 миллион тоннагача ошиши мумкин. Минтақада донга бо'лган талабнинг о'сишига қарамай, ишлаб чиқариш янада тезроқ о'сади.
Бу посцовет минтақасини бошқа ривожланаётган минтақалардан тубдан ажратиб туради. УСДА ма'лумотларига ко'ра, Осиёда талаб ва ички дон ишлаб чиқариш о'ртасидаги тақчиллик 151,1 миллиондан 208,4 миллион тоннагача ошади. Саҳрои Кабирдан жанубдаги Африкада қо'шимча донга бо'лган эҳтиёж 77,3 миллиондан 119,6 миллион тоннагача ошади.
Шундай қилиб, О'збекистонда ички озиқ-овқатга бо'лган талабнинг о'сиши минтақавий даражада дон та'миноти бо'йича нисбатан қулай вазият фонида содир бо'лади.