“Биз Ўзбекистонда судларга 100 фоиз жамоатчилик ишончини қозонишимиз керак”, деди президент.
Президент суд ислоҳотининг асосий мезони жамоатчилик ишончи бўлиши кераклигини таъкидлади. "Одамлар судлардан қониқишадими?" деб сўради у суд тизими раҳбарлари билан учрашувда. Мирзиёев судларга 100% ишончга эришишга чақирди ва мамлакат 2030-йилга келиб замонавий суд тизимига эга бўлиши кераклигини эълон қилди.
"Биз О'збекистон суд тизимига 100% жамоатчилик ишончини қозонишимиз керак", деди Президент Шавкат Мирзиёев 14-август куни "Адолат 2030" стратегияси тақдим этилган суд раҳбарлари билан учрашувда. У давом этаётган ислоҳотларга қарамай, суд тизими ҳали ҳам ечимини топмаганлигини ва жамоатчилик ишончи унинг самарадорлигининг асосий мезони бо'лиши кераклигини та'кидлади.
"Суд ислоҳотлари жуда муҳим аҳамиятга эга. Биз, албатта, ко'п ишларни амалга оширдик ва бу ё'налишда ишлашда давом этмоқдамиз. Бироқ, бизда савол туг'илади: одамлар судлар ишидан қониқишадими? Биз бу адолатли саволга биргаликда жавоб топишимиз керак", деди президент "О'збекистон 24" телеканалида.
Шавкат Мирзиёевнинг со'зларига ко'ра, судга мурожаат қилган ҳар бир киши мамлакатда содир бо'лган о'згаришларни ҳис қилиши керак. "Биз суд остонасидан о'тган ҳар бир инсон Янги О'збекистон руҳини ҳис қилиши учун шундай ҳаракат қилишимиз керак. Суд давлат ҳокимиятининг учта устунидан биридир. "Конституциявий суд холис ҳакам сифатида ҳаракат қилиши ва баҳо бериши керак", деб та'кидлади у.
Президент со'нгги йилларда суд тизимида ислоҳотлар амалга оширилган бо'лса-да, ҳали ҳам муҳим ишлар борлигини тан олди. "Со'нгги о'н йил ичида нималарга эришдик ва келажакда нималарга эришишимиз керак? Биз янги раҳбар тайинладик. Биз халқ манфаатлари, уларнинг қониқиши ва қадр-қимматини ошириш асосида иш олиб бормоқдамиз. Аммо агар биз аллақачон қилинганидан ко'ра ко'проқ иш қилиш керак, десак, бу то'г'ри бо'лади."
У шунингдек, фуқароларнинг судларга то'лиқ ишониши учун шароит яратиш зарурлигини та'кидлади. "Биз судларга мурожаат қилганлар орасида 100% ишончга эришиш учун шароит яратишимиз керак." 2030-йилга келиб, бизда замонавий суд бо'лиши керак", деди Шавкат Мирзиёев.
Олий суд раиси Робахон Маҳмудова Президентга тақдим этилган "Адолат 2030" стратегияси 57 та мақсад, 160 та чора-тадбирлар ва 33 та мақсадни о'з ичига олганини ма'лум қилди. "Суд тизимини ислоҳ қилишда ҳар бир амалий чора "Инсон қадр-қиммати учун" г'оясини акс эттириши керак", деб та'кидлади у.
Фуқаролик ишлари бо'йича судларни аҳолига яқинлаштириш асосий ё'налишлардан бири бо'лади. Хусусан, мамлакат бо'йлаб барча 208 та туман ва шаҳарларда фуқаролик судларини ташкил этиш режалаштирилган. "Натижада, Оролбо'йи минтақасидан тортиб Сурхондарёнинг энг чекка қишлоқларигача бо'лган ҳамма о'з муаммоларини жойида, кераксиз бюрократиясиз ҳал қила олади", деди Олий суд раҳбари.
Шунингдек, барча суд биноларида хизмат ко'рсатиш офислари очилади, бу ерда фуқаролар "ягона дарча" тамойили асосида бир жойда ма'лумот, маслаҳат ва зарур ёрдам олишлари мумкин бо'лади.
Яна бир муҳим о'згариш суд қарорларини ко'риб чиқиш тартибини ислоҳ қилиш бо'лади. "Апелляцияларни ко'риб чиқиш тартиби орқали ко'риб чиқиш учун бешта минтақалараро суд ташкил этилади. Бу шуни англатадики, апелляцияни бутунлай бошқа суд ко'риб чиқади." Олий суд энг мураккаб ва тизимли масалаларга э'тибор қаратади", - дея тушунтирди Робахон Махмудова.
Олий суд раҳбари шунингдек, тергов судяларининг ваколатларини прима фасие ("асосли шубҳа") принципи асосида кенгайтириш режаларини э'лон қилди. "Уларга шахсни ҳибсга олиш то'г'рисидаги илтимосноманинг асослилигини ҳар томонлама ко'риб чиқиш механизми тақдим этилади, қо'шимча ҳужжатларни со'раш имконияти берилади", - деди у.
Робахон Махмудованинг со'зларига ко'ра, яна бир янгилик - бу Олий суд Раёсатининг якуний ҳуқуқий позициялари э'лон қилинадиган очиқ прецедентлар реестрини яратиш бо'лади. "Ҳар ким Олий суднинг муайян ишда шакллантирилган ҳуқуқий позициясига асосланиб, о'з ишининг натижасини олдиндан айтиб бера олади".
2027-йил 1-июлдан бошлаб бешта минтақалараро суд ташкил этилиши режалаштирилган. Апелляция ва кассация судлари вилоят судларида қолади, ишларни қайта ко'риб чиқиш тартиби орқали ко'риб чиқиш ваколати эса минтақалараро судларга о'тказилиши таклиф қилинмоқда. Бу турли даражаларда битта суднинг о'з қарорларини ко'риб чиқиш амалиётини бартараф этиши керак.
2030-йилга келиб, фуқаролик судлари деярли барча ҳудудларда босқичма-босқич ташкил этилиши кутилмоқда. туманлар ва шаҳарлар. Агар фуқаро ното'г'ри судга ариза топширса, ҳужжатлар қайтарилмайди — суд уларни тегишли судга юборади. Агар аризада кичик камчиликлар бо'лса, суд уларни ҳал қилишда ёрдам бериши шарт.
"Рақамли суд" консепсияси барча судларда жорий этилиши режалаштирилган. Электрон шаклда берилган аризалар улушини камида 50% гача ошириш, суд мажлисларининг 100% аудиоёзувини олиш ва Олий суд ахборот тизимларидан фойдаланувчилар сонини камида беш баравар ошириш режалаштирилган.
Бундан ташқари, медиация ва яраштириш тартиб-қоидаларидан фойдаланишни кенгайтириш, судлар томонидан ноқонуний деб топилган ма'мурий ҳужжатларнинг очиқ реестрини яратиш ва жамоатчилик вакиллари иштирокида ко'риб чиқиладиган жиноят ишлари тоифалари сонини ко'пайтириш режалаштирилган.
Шавкат Мирзиёев "Адолат 2030" стратегиясини тасдиқлади ва уни амалга ошириш то'г'рисида фармон имзолади.