Ўзбекистон суд тизимида катта ислоҳотларни амалга оширишни кўзда тутувчи “Адолат 2030” стратегиясини тасдиқлади.

Ўзбекистон суд тизимида кенг кўламли ислоҳотларни кўзда тутувчи “Адолат 2030” стратегиясини тасдиқлади. Президент Шавкат Мирзиёев инсон ҳуқуқлари ва эркинликларининг суд томонидан ҳимоя қилинишини кучайтиришга, шунингдек, адолатли ва замонавий суд тизимини яратишга қаратилган фармонни имзолади.

Ҳужжатда ислоҳотларнинг олтита асосий йўналиши баён этилган: очиқ ва қулай “халқ суди”ни ривожлантириш, суд ҳокимиятининг мустақиллигини мустаҳкамлаш, адолатли судлов кафолатларини кучайтириш, профессионал суд тизимини ривожлантириш, суд жараёнларини рақамлаштириш ва халқаро инсон ҳуқуқлари стандартларини жорий этиш.

Муҳим янгиликлардан бири 2027-йил 1-июлдан бошлаб минтақалараро судларнинг ташкил этилиши бўлади. Уларга умумий ва маъмурий ишлар бўйича суд қарорларини кўриб чиқиш ваколати берилади. Уларнинг фаолияти учун жами 319 та маъмурий ходим лавозими тақдим этилган.

2027-2030-йиллар оралиғида ҳудудларда фуқаролик ишлари бўйича туман ва шаҳар судлари ташкил этилиши режалаштирилган, бу эса, айниқса, чекка ҳудудлар аҳолиси учун суд ҳимоясидан фойдаланиш имкониятини ошириши керак.

**Судгача бо'лган босқичда суд назоратини кучайтириш**

2027-йил 1-июлдан бошлаб тергов судяларининг ваколатлари кенгайтирилади. Процессуал мажбурлов чораларини қо'ллаш то'г'рисидаги илтимосномаларни ко'риб чиқишда улар ҳибсга олишнинг қонунийлиги ва асослилигини, шунингдек, шубҳа ёки айблов учун асосларнинг етарлилигини текширишлари мумкин бо'лади.

Шубҳали ҳолатларда судялар тергов махфийлигини сақлаган ҳолда қо'шимча ҳужжатларни со'рашлари мумкин. Фуқароларнинг конституциявий ҳуқуқларини бевосита чеклайдиган айрим тергов чораларини суд томонидан рухсат бериш ҳам ко'зда тутилган.

**Очиқлик ва ягона суд амалиёти**

2027-йил 1-августдан бошлаб Олий суд ягона суд амалиётини ташкил этувчи Олий суд Раёсати қарорларини очиқ нашр этиш ва мунтазам равишда янгилаб боришни жорий қилиши керак. Бунинг учун "Преседентлар" реестри яратилади.

Бундан ташқари, ягона суд амалиётини ривожлантириш бо'йича эксперт кенгашларига академиклар, мутахассислар ва фуқаролик жамияти вакилларини жалб қилиш режалаштирилган.

2030-йилга келиб, фуқаролар ва тадбиркорларга ма'лумот бериш, процессуал апелляцияларга ко'маклашиш ва рақамли суд хизматларидан фойдаланишни та'минлаш учун судларда босқичма-босқич "ягона дарча" хизмат ко'рсатиш офислари ташкил этилади.

**Суд хизматларини рақамлаштириш**

2027-йил охирига келиб, Олий суднинг my.sud.уз интерактив хизматлар порталини модернизация қилиш режалаштирилган. Бунга янгиланган мобил иловани ишга тушириш, суд апелляцияларини тайёрлаш учун такомиллаштирилган хизмат ва суд қарорларини қидириш имкониятларини кенгайтириш киради.

Иқтисодий низоларда 2028-йил 1-январдан бошлаб, судяларга иш жараёнида бевосита кичик расмий камчиликларни тузатиш учун чоралар ко'риш имконини берувчи Проактив ишларни бошқариш стандартини жорий этиш таклиф қилинмоқда.

Шунингдек, фуқаролик, иқтисодий ва ма'мурий ишлар бо'йича юрисдикция ё'қлиги сабабли аризаларни қайтаришни бекор қилиш таклиф қилинмоқда. Бундай ҳолларда суд аризани тегишли судга о'тказади.

**Судяларни кераксиз функциялардан озод қилиш**

2028-йил 1-январдан бошлаб Суд ма'мурияти институти жорий этилиши кутилмоқда. Алоҳида суд ма'мурияти суд фаолиятини ташкилий, логистика, молиявий ва ахборот-таҳлилий қо'ллаб-қувватлаш, рақамлаштириш ва суд ходимлари билан ишлаш учун жавобгар бо'лади.

Бу судяларнинг ма'мурий юкини камайтиради ва уларга о'з фаолиятини то'г'ридан-то'г'ри адлияни амалга оширишга қаратиш имконини беради.

Бундан ташқари, 2027-йилдан бошлаб ҳар йили О'збекистонда Адолат Сифати Индексини нашр этиш ва суд амалиёти таҳлили асосида ҳар йили қонунчилик ва ҳуқуқни муҳофаза қилиш соҳасидаги тизимли муаммоларни ҳал қилиш бо'йича таклифлар тақдим этиш режалаштирилган.

Шундай қилиб, "Адолат 2030" стратегияси суд тизимини кенг қамровли ислоҳ қилишни — суд назорати ва суд мустақиллигини кучайтиришдан тортиб, хизматларни рақамлаштириш ва суд амалиётининг шаффофлигини оширишгача — ко'зда тутади. Ислоҳотларнинг асосий мақсади фуқаролар ва тадбиркорларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини самарали ва о'з вақтида ҳимоя қилишга қодир адлия тизимини яратишдир.