«Биз дунёнинг энг йирик музейини блоклаяпмиз». Талабалар норозилик намойиши Париждаги Лувр ишини фалаж қилди

«Биз дунёдаги энг йирик музейни блокировка қилмоқдамиз». Талабалар акцияси Париждаги Лувр ишини тўхтатиб қўйди

Парижда талабалар Луврга кириш жойини тосиб қўйишди, шу сабабли музей ташриф буюрувчилар учун ўз эшикларини одатдаги вақтда оча олмади. Намойиш қатнашчилари мактаб ўқувчилари ва талабаларнинг умумммилий ҳаракатини қўллаб-қувватладилар ва полиция зўравонлигига қарши чиқдилар.

Эрталаб санъат ва маданият ўқув юртлари талабалари бинога кириш жойини блокировка қилишди ва унинг олдига: «Биз дунёдаги энг йирик музейни блокировка қилаётганимизни фахр билан маълум қиламиз», деган ёзувли варақаларни осиб қўйишди.

France Info хабарига кўра, Лувр раҳбарияти ушбу акциянинг музейга бевосита алоқаси йўқ, унинг майдонидан эса норозиликка эътиборни қаратиш учун фойдаланилмоқда, деб ҳисоблайди. Талабалар иш ташлаши сабабли муассаса вақтинча ёпилди.

Янги намойишлар Францияда сентябрь ойида ўқитувчилар етишмовчилиги ва мактаблардаги ёмон шароитлар сабабли бошланган, кейинчалик нархлар ошиши ва ҳукуматнинг иқтисодий сиёсатига қарши акцияларга айланиб кетган оммавий норозиликлар фонида ўтмоқда. 17 октябрь кунги намойишлар чоғида бир қанча шаҳарларда тартибсизликлар ва полиция билан тўқнашувлар юз берди, қўлга олинганлар сони эса 2,4 мингга яқинлашди.

Ҳуқуқ-тартибот идоралари ҳаракатлари танқид қилиниши фонида Франция ички ишлар вазири Лоран Нуньес 19 октябрь куни истеъфога чиқиш ҳақида ариза берди, аммо президент Эммануэль Макрон уни қабул қилмади.

19 октябрь куни талабалар томонидан Луврнинг блокировка қилиниши музей ташриф буюрувчилар учун оча олмаган биринчи ҳолат эмас. Аммо илгари ёпилишга кўпинча муассасанинг ўз ходимларининг иш ташлашлари сабаб бўлар эди. Улар меҳнат шароитлари, ходимлар етишмовчилиги, сайёҳлар оқимининг ортиши ва бошқарувдаги муаммоларга қарши норозилик билдиришган. Талабалар блокадаси музей иши атрофидаги кўп йиллик низолар фонида унинг ёпилиши учун янги баҳона бўлди.

2001 йилда Лувр иш графигидан норози бўлган ходимларнинг иш ташлаши сабабли тахминан бир ҳафта ишламади. Саккиз йил ўтиб, ходимлар яна норозиликка чиқишди, бу сафар нафақага чиқаётган давлат хизматчилари ўрнини тўлдирмаслик режаларига қарши.

2013 йилнинг апрель ойида ёпилишга ходимларнинг хавфсизлиги сабаб бўлди. 100 дан ортиқ ходим чўнтакка оралар сабабли ишга чиқишдан бош тортди, уларнинг сўзларига кўра, чўнтакка оралар тобора тажовузкор бўлиб бораётган эди. Баъзилар ўзларини ҳақорат қилишгани, итариб юборишгани ва тупуришганидан шикоят қилишди. Ўша куни музей сайтида «фавқулодда ҳолатлар» ҳақида хабар пайдо бўлди, одатда кунига 30 мингга яқин одамни қабул қиладиган Лувр эса очилмади.

Олта йил ўтгач, ходимлар сайёҳлар оқими сабабли ортиб бораётган юкламани кўрсатиб, яна иш ташкил этилишини ўзгартиришни талаб қилишди. 2019 йил май ойида қабул ва хавфсизлик хизматлари ходимлари иш ташлаш эълон қилишди. Улар штат жадвалини кенгайтиришни ва ташриф буюрувчилар сонини чеклашни талаб қилишди. Уларнинг маълумотларига кўра, 2009 йилдан бери сайёҳлар оқими ҳар йили тахминан 20 % га ортиб борган, ходимлар сони эса қисқарган.

2023 йилда ёпилишга нафақат музейнинг ички муаммолари сабаб бўлди. Лувр Франциядаги пенсия ислоҳотига қарши умуммиллий норозиликларнинг бир қисмига айланди. Бир неча ўнлаб ходимлар пенсия ёшини 62 ёшдан 64 ёшга оширишдан воз кечишни талаб қилиб, ойнаванд пирамида остидаги кириш жойини тосиб қўйишди. CGT касаба уюшмаси кексайган «Мона Лиза» тасвирини «64 — бу йўқ» деган ёзув билан эълон қилди. Акция душанба куни ўтказилди, чунки сешанба кунлари музей шундоқ ҳам ёпиқ бўлади, умуммиллий иш ташлаш эса кейинги кунга белгиланган эди.

2025 йилнинг охирида норозиликлар яна Луврнинг ўз муаммоларига қаратилди. Бу сафар ходимларнинг норозилиги музейдан қироллик жавоҳирлари ўғирлангани акс этган шов-шувли талончиликдан сўнг кучайди. 15 декабрь куни тахминан 2,1 минг ходимдан 400 га яқини ишга чиқмади ва кириш жойини блокировка қилди. Иш ташлаш 8 декабрда эълон қилинган эди. Ходимлар ходимлар етишмовчилиги, одам билан тўлиб-тошган ва сув томаётган залларга шикоят қилишди, шунингдек, чипталар нархи ошишига қарши чиқишди. Тўпланиб қолган муаммолар фонида ҳукумат маслаҳатчига 2026 йил бошига қадар музейни ислоҳ қилиш бўйича таклифлар тайёрлашни топширди.

Декабрь ойида низони ҳал қилишнинг иложи бўлмади. Иш ташлашлар 2026 йилнинг январь ойида ҳам давом этди: Лувр 12, 19 ва 26 январь кунлари бир кунга ёпилди. Касаба уюшмалари музей «инқироз ҳолатида» эканини таъкидлашди. Асосий эътирозлар орасида нафақат иш ҳақи ва ходимлар етишмовчилиги, балки муассасани бошқариш, хавфсизлик ва таъмирлаш зарурати ҳам бор эди.